Skip to main content

Full text of "Gradatim : an easy Latin translation book for beginners"

See other formats


TIM 


MlM[Mi^..[&]JI 


itiD  KINGDOM 


6icW.:in^. 


GRADATIM 

an  €a^v  JLatin  Cranjsiatton  TBooft  for 
'Beginners 


BY 

H.  R.  HEATLEY,  M.A. 

BEAUDESERT   PARK  SCHOOL,    HENLEY-IN-ARDEN 
LATE  ASSISTANT  MASTER   AT   HILLBROW  SCHOOL,    RUGBY 


H.  xN.  KINGDON,  M.A. 

HEAD   MASTER   OF  THE  GRAMMAR   SCHOOL,    DORCHESTER 


NEIV  EDITION 


LONDON 

LONGMANS,    GREEN,    AND    CO. 

AND  NEW  YORK  :  15  EAST  i6th  STREET 
1892 


^r'  A  ^  > 

30     uy 


\^- 


PREFACE 

Most  practical  teachers,  who  have  abandoned  the  old 
"Delectus"  system  on  account  of  its  dulness,  must  feel 
that  unless  they  are  prepared  to  devote  an  unreasonably 
long  period  to  Grammar  before  beginning  Translation 
at  all,  their  pupils  have  to  face  difi&culties  of  Accidence 
and  Syntax  for  which  they  are  quite  unprepared. 
On  the  other  hand,  no  boy  believes  he  is  learning  a 
language  until  he  has  begun  Translation,  and  ex- 
perience has  shown,  that  though  he  lias  learned  Latin 
for  only  a  few  days,  he  may  attempt  Translation  with 
success,  if  it  is  specially  prepared  for  him.  In  the 
early  part  of  this  book  an  attempt  has  been  made  to 
string  together  easy  sentences  so  as  to  form  connected 
stories,  and  at  the  same  time  to  introduce  gradually, 
and  after  due  explanation,  such  grammatical  points 
as  are  best  adapted  for  beginners. 

The  writing  of  the  early  stories  has  not  been  an 
easy  task ;  but  the  writers  hope  that,  while  often  forced 


Preface. 


to  sacrifice  style  to  considerations  of  practical  utility, 
they  have  avoided  using  words  and  constructions 
which  have  not  the  sanction  of  classical  authority. 

As  an  additional  help  to  Translation  the  experi- 
ment has  been  tried  of  at  first  writing  the  Latin  in 
English  order,  but  this  arrangement  has  been  aban- 
doned as  soon  as  possible. 

Grammatical  rules  and  explanations  in  a  very 
simple  form  have  been  interspersed  among  the 
stories. 

The  writers  have  to  thank  friends,  both  in  Eugby 
and  elsewhere,  for  many  useful  hints  and  corrections, 

Rugby. 


CONTENTS 


HINTS  TO  BEGINNERS. 


PAGE 

PAOE 

Pronunciation 

1 

"Cui"  Verbs      . 

41 

Declension  . 

2 

Place. 

42 

Conjugation 

3 

Verb  Infinite       . 

48 

Subject  and  Predicate 

4 

Infinitive  Mood  . 

48 

Transitive  and  Intransitive 

Space .... 

49 

Verbs      . 

6 

Double  Accusative 

55 

Adjectives  . 

7 

Qualitj' 

56 

Apposition  . 

9 

Participles  . 

62 

Question      . 

13 

Price  and  Value  . 

63 

Order. 

18 

Deponent  Verbs . 

69 

Partitive  Genitive 

19 

Gerunds  and  Supines  . 

75 

Demonstrative    and   Defini 

Impersonal  Verbs 

81 

tive  Pronouns  . 

24 

Conjunctive  Mood 

88 

Comparison 

28 

Subjunctive  Mood 

88 

Time  .... 

29 

Present  Participle 

94 

The  Relative       . 

34 

Active  and  Passive      . 

35 

Vocabulary     -. 

101 

TABLE  OF  STORIES. 


The  Naughty  Boy 

.     10 

The  Piper's  Slave 

12 

The  Dirty  Ditch 

.     10 

The  Young  Doctor      . 

.      14 

The  Eotten  Apples      . 

.     10 

The  Sporting  Doctor  . 

.      15 

The  Blackamoor . 

.     10 

Orchard-robbing . 

.     15 

The  Miser  . 

.     11 

Lady  Godiva 

.      16 

The  Broken  Dike 

.     11 

Faithful  Caleb     . 

.      16 

Contents. 


Little  Johnny  Head-in-air 

Judge  Gascoyne  . 

Alfred  and  the  Cakes  . 

Sir  Walter  Ralegh       . 

Too  Clever  by  Half     . 

The  Young  Shaver      . 

The  Green  Cheese 

Logic !        .        .         . 

Wat  Tyler  . 

The  Miser's  Shoes 

The  Dainty  Boy 

Cruel  Frederick  , 

Follow  the  Leader 

The  Vulture's  Nest     . 

The  Standard      . 

The  Faithful  Hound    . 

The  Gossip 

The  Siege  of  Calais 

The  Babes  in  the  Wood 

The  Rats  in  the  Barn  . 

The  Pied  Piper   . 

Caught  by  the  Tide     . 

Rollo  and  the  Two  Sticks 

Buried  alive 

A  Ride  on  the  Centaur's  Back 

A  Wonderful  Dream 

The  Lighthouse 

Irish  Stew  . 

The  Snowstorm 

A  Noble  Action 

The  Ugly  Duckling 

The  Touch  of  Gold 

The  Gossiping  Trees 

A  Scapegoat 

Ingratitude 

The  Wolves 

A  Cat's  Paw 


The  Effect  of  a  Fall  . 
The  Basket  of  Eggs  . 
A  Breach  of  Discipline 
A  Bull's-eye 


PAGE 

47 
49 
51 
51 

The  Weather-wise  Donkey  .  52 
A  Practical  Joke  .  .  52 
How  to  please  Everybody  .  53 
The  Hedgehog  ...  54 
Bide  your  Time  .  .  .54 
The  Inexhaustible  Purse  .  56 
The  Golden  Loaf  .  .  57 
Hospitality  .         .         .58 

Honesty  is  the  best  Policy  .  58 
The  Bearskin  .  .  .59 
Self-Restraint  ...  59 
A  Promising  Pupil      .  60 

The  Saracen's  Head     .  60 

Town  V.  Country         .  61 

Counting  her  Chicken.s  .  61 
The  Bloodhound  .        .     64 

A  Lover  lost  .  .  .65 
How  to  get  rid  of  a  Wife  .  66 
A  Stern  Example  .  .  66 
The  Guards  outwitted  .     67 

A  Foul  ....  67 
A  Disguised  Monarch  .  .  67 
Whichis  the  King?  .  .  68 
The    Trumpeter    and    the 

Hyenas  .  .  .  .70 
The  Lost  Child  ...  70 
Dumb  Show  .  .  .71 
A  Hard  Bargain  .  .  .72 
Who  killed  the  Cock  ?  .  73 
An  Impartial  Judge  .  .  74 
Inattention  rebuked  .  .  74 
Too  good  a  Defence  .  .  76 
Cheap  Travelling        .         .     76 


Contents. 


A  Traitor  to  his  King 
A  Lesson  in  Good  Manners 
Bonneted    .         .         .         . 
The  Falcon 
The  Robber's  Cave 
Caught  by  the  Robbers 
Two  can  play  at  that  Game 
The  Forty  Thieves      . 
The  Wonderful  Island 
The  Diamond  Valley  . 
The  Giant's  Cave 
The  Royal  Sepulchre  . 
The  Old  Man  of  the  Sea       . 
How  to  pick  Cocoa-nuts 
The  Elephant's  Burial-place 
The  Subterranean  Passage   . 
Home  at  last 
Mineral  Springs  . 


PAGE 

77 
77 
78 
78 
79 
79 
80 
80 
82 
82 
83 
83 
84 
84 
85 


87 


The  Donkey's  Advice  . 

The  Cock's  Advice 

The  Bottom  of  the  Stream  . 

The  Hunchback  . 

Down  the  Chimney 

The  Praetor  puzzled    . 

Brought  to  Life  . 

A  Dishonest  Couple    . 

May  a  Man  do  what  he  likes 

with  his  own  ? 
The  Good-natured  Boy 
Timely  Assistance 
The  Ill-natured  Boy    . 
Two  Naughty  Tricks  . 
A  Chapter  of  Accidents 
The  Attack  on  the  Castle    . 
An  111 -matched  Pair   . 
Greediness  punished 


PAGE 

89 
90 
90 
91 
91 
92 
92 
93 

95 


PRONUNCIATION. 


Pronounce 

a 

as  in 

rather. 

a 

as  in 

«loof. 

e 

as  ai  in 

bram. 

e 

as  in 

when. 

I 

as  in 

ravme. 

i 

as  in 

City. 

6 

as  in 

bore. 

0 

as  in 

torn. 

ii 

as  in 

-JU\Q. 

XI 

as  in 

tzftor. 

ae  as  English  e 

in  where. 

au  as  English  ow  in  sho«i'er. 
oe  as  English  oy  in  boy. 
c    as  in  cat. 

g    as  in  (jnw. 


1  "  placed  over  a  letter  means  that  it  is  to  be  pronounced  hng. 
amabam. 

"  placed  over  a  letter  means  that  it  is  to  be  pronoxinced  short : 
pueri. 

e.g.  {exempli  gratia),  for  example. 

N.  B.  {nota  bene),  notice. 

Ex.  Exercise. 

GRASATIM.]  A 


Declension, 


Sections  1-12  (pages  2-9)  require  a  knowledge  of 
the  following : — 

(a)  Declensions  I.  II.   |  Substantives. 

(  Adjectives. 
(h)  Personal  Pronouns. 

(c)    Present  f  Indicative    Active   of    the    First 

Imperfect         -<       and   Second   Conjugations,  and 
Future  Simple  v     the  same  of  the  Verb  Sum. 


DECLENSION. 

§  1.  Substantives  (or  Nouns  Substantive)  are 
the  Names  of  Things. 
In  English  we  say — 

The  was2}  killed  the  fly. 
The  boy  killed  the  ivasp. 

In  each  of  the  sentences  the  word  "wasp"  is  unchanged, 
though  in  one  the  wasp  does  the  action,  in  the  other 
the  wasp  suffers  the  action ;  the  order  only  has  been 
altered. 

In  Latin  this  difference  is  expressed  not  by  altering 
the  order,  but  by  changes  in  the  form  of  the  word, 
called  Case-Endings. 

Nominative    Vespa,     when  the  wasp  does  the  action. 
Accusative      Vespam,  when  the  wasp  suffers  the  action. 

Ves2m  muscam  necavit.     The  wasp  killed  the  fly. 
Vespam  puer  necavit.        The  boy  killed  the  wasp. 

Pronouns  are  the  only  words  in  English  which  have  differ- 
ent forms  for  Nominative  and  Accusative. 

Norn.  1 ;  who. 
Ace.    Me  ;  whom. 


Conjugation. 


§  2.  Besides  the  ISTominative  and  Accusative, 
Latin  has  three  other  Cases, 

Genitive,  Dative,  Ablative, 
the  meaning  of  which  is  expressed  in  English  by 
Prepositions,  o/,  to,  hy,  etc. 

Genitive  Yesparum,  of  wasps. 

Dative      Vespae,        to  the  wasp. 

Ablative  Vespa,         hy  the  wasp. 

English  has  also  a  special  Case-ending  ('s)  for  the  Genitive. 

The  wasp's  sting  ;  or 

The  sting  of  the  wasp. 

§  3.  There  are  thus  in  Latin  five  Cases  in  the 
Singular,  each  with  its  own  Ending,  and  the  same 
number  in  the  Plural. 

There  is  also  another  Case,  the  Vocative,  used  of  the  Person 
Addressed,  but  it  has  always  the  same  form  as  the  Nominative, 
except  in  Nouns  in  -us  of  Declension  II. 

To  give  these  changes  in  the  form  of  a  Substantive 
is  called  Declining  a  Substantive. 

CONJUGATION. 

§  4.  Verbs  express  Actions. 

Actions  are  done  by  different  Persons :  we  express 
this  difference  in  ^w^/w/i  by  placing  Pronouns  before  the 
Verb,  sometimes  (but  not  often)  altering  its  form  also. 
I  love,  you  love,  he  (or  she)  loves. 

In  Latin  there  is  a  special  form  for  each  Person,  both 
in  the  Singular  and  the  Plural,  therefore  the  Pronoun 
need  not  be  put  in. 

Amo,  amas,  amat. 
All  Substantives  are  of  the  Third  Person  ;  if,  therefore, 
Substantive  is  used,  the  Verb  will  be  in  the  Third  Person. 
Wasps  sting. 


4  Subject  and  Predicate. 

§  5.  Actions  also  differ  in  the  time  at  which  they 
are  done ;  they  may  be  Present,  Past,  or  Futtire.  In 
English,  to  express  this  difference,  we  use  other  Verbs, 
called  Auxiliary  or  Helping  Verbs,  though  there  is 
also  a  special  form  for  Past  time. 

Present,  I  love,  am  loviug,  or  do  love. 

Past,       I  was  loving,  used  to  love,  did  love,  loved. 

Future,   I  shall  love. 

In  Latin  there  are  special  Tense-forms,  to  express 
these  differences  of  time. 

Present,  amo. 
Past,       amabam. 
Future,    amabo. 

To  give  these  special-tense  forms  is  called  Conju- 
gating a  Verb. 


SUBJECT  AND  PREDICATE. 

§  6.  Sentences  are  divided  into  Subject  and  Pee- 

DICATE. 

The  Subject  is  the  Person  or  Thing  talked  about. 
The  Predicate  is  what  is  said  about  the  Subject. 

The  Subject  may  be — 

Simple-— One  Noun. 

Birds  sing. 
Qualified — Noun  vdth  words  added  to   it  to  tell  you 
something  more  aoout  the  Subject. 
Small  bi>-ds  sing. 
Composite — Two  or  more  Nouns. 

Blackbirds  and  thruslies  sing. 


Subject  and  Predicate. 


The  Predicate  may  be — 

One  Verb. 

Birds  sing. 
Verb  witli  qualifying  word  or  words. 

Birds  sing  sweetly. 
Verb  with  governed  word  or  words. 
Birds  sing  sweet  songs. 

In  Latin  the  Subject  and  Predicate  may  both  be 
contained  in  a  single  word. 

Cantamus,  ive  sing. 

§  7.  Special  attention  must  be  paid  in  Zaiiyi  to 
certain  Rules,  which  are  not  so  noticeable  in 
English. 

Rule  1.  The  Verb  must  be  of  the  same  Person 
and  Number  as  its  Nominative. 

Corvi  cantant,  ravens  croah. 

"  Corvi  canto  "  would  mean,  ravens  I  croal-,  which  would 
be  nonsense. 

Ex.  1.  Subject  and  Predica  te  in  One  Word. 

1.  Kidemus.  5.  Dabant. 

2.  Ambulabatis.  6.  Erimus. 

3.  Manebimus.  7.  Tenetis, 

4.  Videbis.  8.  Vulnerabitis. 

£x.  2.        SUBJECT.  predicate. 

1.  Pueri  maniibant. 

2.  Servi  ridebunt. 

3.  Ego  et  nuntius  manebimus. 

4.  Tu  et  puella  cantabitis. 

5.  Taurus  apparet. 


Transitive. 


INTRANSITIVE. 

§  8.  When  an  action  only  affects  the  doer  the  Verb 
is  called  Intransitive,  because  its  action  does  not 
pass  across  from  the  doer  to  anything  else. 

Maneo,  I  remain. 


TRANSITIVE. 

But  when  an  action  affects  some  person  or  thing 
besides  the  doer  the  Verb  is  called  Transitive,  be- 
cause the  action  passes  across  from  the  doer  to  the 
other  person  or  thing,  and  this  latter  is  put  into  the 
Accusative  Case. 

Rule  2.  When  used  Transitively  Verbs  govern 
an  Accusative  Case. 

fx.  3.  1.  Perlculum  vidubitis. 

2.  Timemus  lupum. 

3.  Amicos  advocamus. 

4.  Intro  aquani. 

Ex.  4.  SUBJECT.  PREDICATE. 

1.  Puer  taurum  vulnerabit. 

2.  Taurus  vulnerat  puerum. 

3.  Magister  puellam  docebit. 

4.  Fossae  agros  terminant. 

§  9.  Care  must  be  taken  not  to  confuse  the  Accusa- 
tive Case  with  the  Dative.    These  are  easily  confused 


Adjectives. 


in  English,  since  the  Preposition  to,  which  is  the  sign 
of  the  Dative,  is  frequently  left  out. 

Rule  3.  The  Dative  is  the  Case  of  the  Eecipient, 
or  the  person  (or  thing)  who  is  interested  in  an 
action  but  does  not  actually  suffer  it. 

I  give  sugar  to  the  wasp. 
I  give  the  wasi^  sugar. 

What  I  give  is  sugar;  the  xvasip  receives  it,  and  is 
interested  in  what  I  do. 

£X,    5.  SUBJECT.  PREDICATE. 

1.  Magister  fabulam  pueris  narrat. 

2.  Agricola  dabit  poma  amicis. 

3.  Advena  puellae  cibum  praebet. 

4.  Turtum  domino  apparet. 

5.  Praefectus  oppido  praeerat. 


ADJECTIVES. 

§  10.  An  Adjective  (or  Noun  Adjective)  is  a 
word  added  to  a  Substantive  to  distinguish  it  from 
others  like  it. 

In  English,  Adjectives  have  only  one  form. 

In  Latin,  many  Adjectives  have  three  Terminations 
in  each  Case,  one  for  each  of  the  three  Genders, 
Masculine,  Feminine,  and  Neuter. 

Possessive  Pronouns,  which  are  really  Adjectives,  agree 
in  Latin  with  the  Thing  Possessed,  and  are  not  affected  as  in 
English  by  the  gender  of  the  Possessor. 

Taurus  vulneravit  suam  dominam. 

The  bull  tvounded  his  mistress. 


8 


Adjectives. 


Rule  4.  An  Adjective  must  be  put  into  the  same 
Gender,  Number,  and  Case,  as  the  Substantive  it  is 
used  with, 

Sacvus  oculus. 
Clara  aqua. 
Vir  est  bonus. 

In  English  the  Gender  of  a  word  is  always  settled  by  the 
meaning,  but  in  Latin  there  is  more  difficulty,  for  it  is  settled 
generally,  not  by  the  meaning,  but  by  the /orm  of  a  word. 


Eye  is  Neuter 

in  English. 

Oculus  is 

Masculine  in  Latin. 

SUByECT. 

PREDICA  TE. 

Copula. 

Complement, 

1.  Templa 

sunt 

sacra. 

2.   Agricolae 

erant 

probi. 

3.  Servus 

est 

impiger. 

f  X.  e. 


Ex.  7.      SUBJECT. 

1.  Multae  puellae 

2.  Niger  servus 

3.  Maesti  agricolae 

§  11.  The  Genitive  Case  of  a  Substantive  can  often 
be  used  instead  of  an  Adjective. 

Paterni  horti. 
Patris  horti. 


PREDICA  TE. 

canoram  fistulam  amant. 
timebat  cornigerum  taurum. 
saevum  bellum  timebunt. 


My  fatlitr's  (jardens. 


Ex.   8.      SUBJECT. 

1.  Nuntius  deorum 

2.  Caesar 

3.  Eipae  rivi 

4.  Verba  amicorum 
6.  Feminarum  ira 
6.   Oceani  undae 


PREDICA  TE. 

adest. 

castra  Britannorum  oppiignabat. 

sunt  aitae. 

sunt  grata. 

est  acerba. 

terram  inundabunt. 


Apposition. 


Rule  5.  The  latter  of  two  Substantives  which 
are  not  names  of  the  same  thing,  is  generally  put  in 
the  Genitive. 


APPOSITION. 

§  12.  Rule  6.  Words  which  refer  to,  or  are 
names  of,  the  same  thing,  are  put  into  the  same  Case. 
These  are  said  to  be  in  Apposition. 

Ex.  9.      1.  Verberabo  Caium,  malum  puej'um. 

2.  Membra  Pompei,  sei'vi  Afri,  sunt  nigra. 

3.  Eomani  oppidum  Veios  oppugnabunt. 

4.  Dabimus  argentum  poetae,  nostra  amico. 

§  13.  The  Ablative  Case  generally  qualifies  a  Verb 
like  an  Adverb,  and  answers  the  questions.  How  ? 
why  ?  when  ?  where  ? 

He  slew  him,  with  a  sword,  from  hatred,  at  nujht,  in  the 
street. 

Ohs.  (1).  The  Conjunction  -que,  and,  cannot  stand  by  itself, 
but  is  joined  to  the  end  of  the  word  to  which  it  belongs. 

Pueri  puellaeque. 
Pueri  et  puellae. 

(2).  Latin  has  no  Article  ;  therefore,  in  translating  a  Noun, 
think  whether  you  ought  to  put  in  a  or  the  before  it  or  not. 

(3).  The  Possessive  Pronouns  My,  his,  their,  etc.,  are  often 
left  out  in  Latin. 

Servi  videbant  dominum. 
The  slaves  saio  their  master. 


10  Translations. 


PIECES  FOR  TEANSLATION. 
I.  The  Naughty  Boy. 
Albertus,  ignavus  puer,  non  amabat  litteras.  Saepe 
vitabat  suum  magistrum,  et  pererrabat  agios.  At  saevus 
taurus  habitabat  agros.  Demum  videt  puerum.  Primo  stat 
et  saevis  ociilis  lustrat  aclvenam.  Albertus  tentat  fugam. 
Turn  taurus  instat.  Mox  coruigerum  monstrum  vulnerabit 
tergum  iniscri  pueri. 

2.  The  Dirty  Ditch. 
Forte  lata  fossa,  plena  limo  et  aqua,  terminabat  agrum. 
Miser  puer  appropinquat  loGum  et  temere  mandat  se  aquae. 
Aqua  est  non  alta,  sed  profundus  liruus  cohibet  membra. 
Taurus  videt  puerum  sed  timet  periculum  aquae.  Diu 
Albertus  haeret,  et  taurus  vana  ira  lustrat  captivum.  At 
agricola  forte  intrat  agrum.  Statim  magno  baculo 
deturbat  taurum  liburat-que  puerum. 

3.  The  Rotten  Apples. 
Carolus,  filius  impigri  agricolae,  bonus  erat  puer  sed 
amabat  malos  amicos.  Agricola  igitur  dat  puero  calathum 
plenum  pomorum.  Calathus  continebat  poma  bona,  pauca 
tamen  erant  putrida.  Puer  curat  donum  diligenter,  sed 
mala  poma  maculant  bona,  et  mox  cuncta  sunt  mala. 
Carolus  maestus  plorat  adversam  fortunam.  Tum 
agricola  ita  monet  filium.  "  Mala  poma  maculant  bona, 
certe  mall  amici  maculabunt  bonum  puerum." 

4.    The  Blackamoor. 
Floras,  Afer  puer,  erat  servus  Titi,  Britannici  coloni 
(nam  Britanni  olim  habebant  servos).    Augustus  et  Julius, 


Translations.  1 1 


filii  Titi.  saepe  ridebant  nigra  membra  parvi  servi. 
Florus  aliquando  non  tenebat  lacrimas.  At  Titus,  vir 
bonus,  forte  videt  lacrimas,  et  plenus  irae  maculat  nigro 
limo  oculos  et  capillos  et  membra  malorum  puerorum. 
Itaque  pueri  nunquam  poothac  ridebant  parvum  servum. 

5.  The  Miser. 
Plutus,  vir  avarus,  parat  parvam  fossam,  atqiie  ibi  celat 
multum  argentum.  Forte  servus  arabat  agrum.  Subito 
nudat  latebras  et  spoliat  argentum.  Postridie  furtum 
apparet  domino,  nam  saepe  spectabat  suum  thesaurum 
avidis  oculis.  Miser  Plutus  implet  terram  et  caelum 
querelis.  Subito  INIercurius,  fidus  deorum  nuntius,  adest, 
et  benigne  postiilat  causam  lacrimarum.  Plutus  igitur  ita 
narrat  malam  fortunam. 

6.  The  Miser  {continued). 

"  Sum  vir  egenus,  tamen  habebam  parvum  thesaurum  ; 
semper  servavi  meam  pecuniam  magna  cura.  1^'unc  tamen 
mihi  nihil  manet."  At  deus  mulcet  maestum  animum 
viri,  et  implet  fossam  saxis.  Turn  ita  admonet  Plutum. 
"  Tu  quid  em  semper  lustrabas  argentum,  nee  unquam 
attrectabas  divitias.  Divitiae  non  prosunt  avaro ;  saxa 
igitur  tibi  supplebunt  locum  argenti." 


7.   The  Broken 

Cimbri  habitant  miram  terram,  nam  oceanus  saepe 
inundat  tecta  et  agros  agricolarum.  Incolae  magnis  fossis 
tumiilis-que  coercentviolentiam  undarum;  aliquando  tamen 
aqua  deturbat  claustra  et  vastat  terram.  Forte  tumulus 
non  validus  erat  \  jam  parva  rima  apparet ;  mox  magna 


12  Translations. 


via  patebit  et  undae  superabunt  terram.  At  parvus  puer 
videt  perlculum ;  statim  dextra  implet  rimam  et  coercet 
aquam. 

8.   The  Broken  Dike  {contimied). 

Dili  et  constanter  puer  servabat  praesidium.  Jam 
membra  rigebant,  at  parva  dextra  semper  coercebat 
aquam.  Postridie  agricolae  appropinquant  locum.  Puer 
frigidus  et  moribundus  dextra  tamen  coercet  aquam. 
Celeriter  confirmant  tumulum  saxis,  et  implent  rimam  limo. 
Tum  sublevant  liumeris  puerum  recreant-que  cibo.  Cimbri 
saepe  commemoraut  tantam  constantiam,  iiarrant-que  suis 
liberis  factum  pueri, 

9.   The  Piper  s  Slave. 

Carolus,  puer  inhonestus,  erat  servus  Clodii,  viri  honesti. 
Clodius  erat  peritus  fistula  et  saepe  delectabat  amicos 
canoris  sonis ;  at  puer  non  amabat  fistulam,  sed  saepe  erat 
molestus  domino.  Forte  agricola,  vicinus  Clodii,  celebrat 
uuptias  filiae,  vocat-que  et  dominum  et  servum.  Cena 
erat  copiosa ;  mensa  vix  sustinebat  magnum  caseum ;  hie 
erant  ova,  illic  poma;  at  porciilus  praecipue  delectabat 
oculos  convivarum. 

10.    The  Piper's  Slave  {continued). 

Convivae  cupide  exspectant  epiilas ;  mox  cenabunt 
sjilendide.  Intere-a  saltant,  et  dominus  Caroli  cantat 
fistula.  At  puer  avidis  oculis  lustrat  mensam  et  videt 
porculum.  Raptim  tenet  praedam  dextra,  et  frustra  tentat 
fugam.  At  Clodius  occupat  f ugitlvum ;  recuperat  praedam ; 
verberat  baculo  tergum  mali  servi.  Inde  Carolus  maestus 
et  jejunus  dat  poenas  mali  focti. 


Question.  13 


QUESTION. 

§  14.  To  turn  a  simple  Statement  into  a  Question 
in  English  place  the  Nominative  after  its  Verb. 

Statement,     You  are  happy. 
Question,       Are  you  happy  ? 

Sometimes  Interrogative  words  are  used  as  well. 
Why  are  you  happy  ? 

In  Latin  Interrogative  tvords  are  always  used.     The 
most  common  are — 

Num.,  expecting  the  answer  Ko. 
Nonne,  ,,  ,,  Yes. 

Ne,  ,,  ,,  Yes  or  no. 

■ne  is  always  joined  to  the  first  word  in  the  sentence. 

Ex.  10.  STATEMENT.  QUESTION. 

1.  Equus  non  habet  pennas.  2.  Num  equus  habet  pennas? 

3.  Pueri  amant  poma.  4.  Nonne  pueri  amant  poma? 

5.  Medicus  est  aeger.  6.  Est-ne  medicus  aeger? 

7.  Yerberas  canem.  8.  Cur  verberaa  canem? 

In  translating  Questions  into  English  the  Auxiliary  Verb  do 
is  often  used. 

Cur  laudatis  puerum  ? 

Why  do  you  praise  the  hoy  ? 

Double  Questions  {i.e.  two  questions  expecting  one 
answer)  must  have  two  Interrogative  words. 

Utrum  mihi  dabis  pomum  an  meo  fratri  ? 
Will  you  give  me  an  apple  or  my  brother? 


14  Translations. 


§  15.  Prepositions  when  used  in  Latin  govern  the 
Accusative  or  Ablative  Case. 

The  following  govern  the  Ablative  Case — 
A,  ab,  absque,  coram,  de, 
Palam,  clam,  cum,  ex,  and  e, 
Sine,  temis,  pro,  and  prae, 
Sometimes  in,  sub,  super,  subter. 

All  the  others  govern  the  Accusative  Case. 

Cum  is  joined  to  the  end  of  the  Personal,  Reflexive,  and 
Relative  Pronouns. 

Me-cwm,  vobis-cztm,  quibus-cwm,  etc. 


PIECES  FOR  TRANSLATIOK 

The  following  ten  pieces  require  a  knowledge  of — 

(a)  Declensions   I.    II.  III.  J  Masculine   )  to  end 
Subst.  (  Feminine    j  of  dens. 

^  '  ^         „  I  Indicative  Active  of  the  Third 

pXelimple  j      ^"'^  ^^^^^^  Conjugations. 

II.   The  Young  Doctor. 

Medicus  quondam,  fessus  longo  labore,  petebat  breve 
otium  apud  rusticam  villam  amici.  Interea  committebat 
filio  curam  clientium.  Juvenis,  superbus  labore,  ita 
narrat  fortunam  jocose  comitL  "  Pater  committit  mihi 
6U0S  clientes."  "At,"  respondet  amicus,  "ubi  pater 
repetit  urbem,  ex  clientibus  quot  supererunt  ? " 


Translations.  15 


12.   TJie  Sporting  Doctor. 

Timon  medicus,  vir  benignus,  sed  omnlno  ignarus  suae 
artis,  intelligebat  nee  causas  nee  remedia  morborum. 
Itaque  cl^eutes  plerumque  discedebant  e  vita.  Timon 
erat  venator,  sediilus  quideni  sed  imperitus.  Habebat 
multos  canes  et  equos,  sed  jiraecipue  amabat  jacula  sagittas- 
que.  Quondam,  dum  parat  tela  ante  portam  aedium, 
occurrit  amicus.  "  0  medice,"  inquit,  "  hodie  saltern 
occides  nihil." 


13.   OrcJiard-rohhing. 

In  Hispania  dim  vivebat  Nero,  puer  improbus.  Forte 
erat  vicino  in  liorto  magna  aroor,  maturis  pomis  onusta. 
Ubi  puer  videt  arborem,  magna  cupldo  praedae  occiipat 
animum.  "IS'um  dominus  me  videbit?"  inquit  avidus 
puer.  "  Cur  non  statim  ascendo  arborem  % "  Itaque  sine 
mora  prehendit  ramum,  et  trahit  se  in  arborem.  Jam 
sedet  inter  poma;  jam  dextra  tenet  gratas  fruges.  At 
subito  audit  raucum  clamorem.  Ecce  videt  sub  arbore 
magnum  saevumque  canem.  Nero  frustra  se  celat,  nam 
canis  sentit  furem,  implet-que  agros  rauco  clamora 
Denique  jacet  sub  arbore  exspectat-que  puerum. 

14.  Orchard-robbing  {continued). 

Diu  puer  manet  in  alta  sede.  Interea  volvit  in  animo 
multa  et  callida  consilia.  "  Nonne  saevus  custos  mox 
dormiet  ?  Nonne  caligo  noctis  liberabit  me  ? "  Denique, 
quod  canis  non  relinquit  praesidium,  desperat  de  salute. 
At  fortima  juvat  captivum.  Niger  taurus  intrat  agrum. 
Statim  videt  canem,  et  torva  fronte  petit  antiquum  inimi- 


16  Translations. 


cum.  Nee  canis  rScusat  pugnam,  sed  saevis  dentibus 
tentat  modo  tergum,  modo  frontem,  tauri.  Turn  puer  non 
praetermittit  occasionem,  at  desilit  ex  arbore,  petit-que 
fugam.  Adversarii  nee  sentiunt  fugam,  nee  relinquunt 
pugnam.  Itaque  Nero  tutus  a  tanto  periculo  agit  gratias 
dis  pro  salute. 

15.  Lady  Godiva. 

Gyges,  magnus  et  superbus  princeps,  graviter  vexabat 
incolas  parvi  oppidi,  finitirai  suis  aedibus.  Aliquando 
postulabat  a  civibus  tributum  deeem  talentorum.  Gives 
igitur  multis  laerimis  communieant  dolorem  cum  Godiva, 
uxore  Gygis.  Inde  Godiva,  prae  misericordia,  petit 
veniam  a  conjuge,  atque  impetrat,  sed  duris  condition ibus. 
Diu  baesitat ;  tandem  amor  vincit  pudorem,  nee  reeusat 
conditiones.  Oppidani  claudunt  portas  et  fenestras,  disce- 
dunt-que  e  vicis.  Turn  Godiva  detrahit  vestem  ;  ascendit 
equum ;  nuda  equitat  per  vicos ;  babet-que  praemium. 
Grati  cives  hodie  servant  memoriam  Godivae  magna  cura. 

16.  Faithful  Caleb. 

Timon  vir  erat  gencrosus  sed  egenus.  Habitabat  in 
aedibus  magnis  sed  obsoletis,  et  saepe  tolSrabat  inopiam 
cibi.  Calebus,  servus  domesticus,  multum  amabat 
TimSnem,  et  celabat  diligenter  paupertatem  domini. 
Aliquando  multi  viatores  petebant  bospitium  a  Timone. 
Vir  benignus  libenter  apSrit  portas  aedium.  Ubi  bora 
cenae  adest,  quod  babebat  nullum  cibum,  Calebus  paulum 
haeret.  Vicinus  forte  celebrabat  upulas ;  subito  Calebus 
currit  ad  locum  et  magna  voce,  "  Aedes  ardent,"  exclamat. 
Convivae  erumpunt  buc  illuc.  At  Calebus  sine  mora, 
abstrahit  a  mensa  nitidum  auserem,  apponit-que  viatoribus 
epulas  maguificas. 


Translations.  17 


17.  Little  Johnny  Head-in-air. 

Johannes,  filius  parci  morcatoris,  puer  erat  ineptus. 
Saepe  per  agros  ambulabat,  et  semper  tollebat  oculos  ad 
caelum,  nee  observabat  humum  ante  pedes.  Amici  igi- 
tur  appellabant  puerum  "  Johannem  aerium."  Johannes 
olim  more  suo  ambulabat.  Sol  alma  luce  fulgebat; 
hirundines  volitabant ;  aves  cantabant.  Puer  more  suo 
ohservat  caelum.  Eheu  non  videt  lacum  ante  pedes. 
Subito  magno  fragore  in  aquam  decidit.  At  piscator  non 
longe  abest,  et  currit  ad  locum.  Sine  mor^  hamo  captat 
vestem  Johannis,  trahit-que  ad  terram  puerum  adhuc 
vivum. 

18.  Judge  Gascoyne. 

Henricus  IV.,  rex  Britannorum,  habebat  pigrum  pro- 
digum-que  filium ;  nam  juvenis  nimium  amabat  malos 
comites.  Forte  cives  accusant  furti,  Caium,  amicum 
principis,  coram  judice.  Princeps  properat  ad  locum,  et 
diris  minis  postulat  veniam  delicti.  At  judex,  strenuus 
vir,  negat  veniam.  Princeps  igitur  stringit  gladium.  Tum 
judex  vincit  catenis  superbum  juvenem.  Post  mortem 
patris  juvenis  Henricus,  jam  rex,  dat  digna  praemia 
judici,  habet-que  in  numero  amicorum. 

19.  Aljred  and  the  Cakes. 

Aluredus,  rex  Britannorum,  saepe  pugnabat  cum  Danis. 
Primum  Dani  vincebant  regias  copias,  et  rex,  exsul,  petit 
hospitium  ab  incolis  parvae  casae.  Incolae,  inscii  figfirae 
regis,  benigne  praebent  hospTti  exiguam  cenam  durum- 
que  lectum.  Postridie  pergunt  ad  laborem.  Agricola 
pascit  oves ;  uxor  verrit  aedes  ;  rex  incendit  ignem,  torret- 
que  liba.     Mox  tamen,  quod  anxius  multis  curis  Aluredus 

ORADATIM.]  ^ 


18  Order. 


praetermittit  laborem,  flammae  udurunt  liba.  At  uxor 
agricolae,  ubi  factum  videt,  plena  ira  increpat  pigrum 
hospitem,  et  verberat  dextra  regias  aures.  Sed  rex  tolerat 
patienter  poenam. 

20.  Sir  Walter  Ralegh. 

Elisabetba,  regina  Britannorum,  semper  gerebat  vestes 
splendidas  et  pretiosas.  Forte  cum  magna  caterva  comitum 
ambulabat  per  vicos  urbis.  Subito  videt  ante  pedes 
multum  lutum.  Eegina  stat  incerta,  quod  timet  lubricam 
viam.  At  juvenis  exsilit  ex  turba ;  humeris  detrabit 
novum  pallium  et  vestimento  tegit  locum ;  tum  iterum 
recurrit  ad  socios.  Eegina  laeta  super  pallium  ambiilat 
nee  maculat  pedem.  Statim  grata  adscribit  juvenem  in 
numerum  amicorum. 

ORDER. 

§  16.  English,  having  so  few  Case-endings,  is  tied 
down  to  a  particular  Order  of  words. 

The  man  swallowed  the  fish 

is  different  from 
The  fish  swallowed  the  man. 

Latin  has  much  more  freedom. 

Homo  devoravit  piscem, 
Piscem  homo  devoi-avit, 
Piscem  devoravit  homo, 
Devoravit  piscem  homo, 

all  mean,  "  The  man  swallowed  the  fish." 
WhHe— 

Piscis  devoravit  hominem, 
Hominem  piscis  devoravit,  etc. 

all  mean,  "  The  fish  swallowed  the  man." 


Partitive  Genitive.  19 

Thus  the  beginner  must  not  be  surprised  to  find — 

(1)  The  Accusative  before  the  Yerb  ; 

(2)  The  Nominative  after  the  Verb  ; 

(3)  The  Adjective  after  its  Substantive. 
Rule  7-  In  translating  do  not  merely  take  the 

words  in  the  order  in  which  they  come,  but  look  first 
for  the  Verb ;  it  always  points  to,  if  it  does  not 
include,  the  Nominative.  Above  all,  do  not  take 
the  Accusative  before  the  Verb. 

PARTITIVE    GENITIVE. 

§  17.  Rule  8.  The  name  of  a  Whole,  of  which  a 
Part  is  taken,  is  put  in  the  Genitive  Case. 
Multi  Bomanorum. 
Many  of  the  Romans. 

Especially  after  Neuter  words. 

Nihil  argenti,  no  money. 

Tautum  nummorum,  so  much  money, 

PIECES  FOR  TRANSLATION. 

The  following  ten  pieces  require  a  knowledge  of— 

(a)  Declension  III.  /  Substantives. 
(  Adjectives. 
( Active    of    the   First   and    Second 
Imperative  1       Conjugations,  and  the   same   of 
^  (      the  Verb  Bum. 

2 1 .   Too  Clever  by  Half. 
Roscius,      praeclarus     jurisconsultns,     publicos     ludos 
quondam  spectabat.     Subito  vir  rusticus  occurrit.     "Da 


20  Translations. 


mihi,"  inquit,  "  responsum,  o  praeclare  Rosci ;  canis  divitis 
vicini  meum  agrum  intravit,  necavit-que  tres  pullos. 
Quantam  tu  mulctam  domino  canis  imponis?"  "  Quattuor 
asses,"  respondit  Roscius.  "Da  mihi  igitur  asses,"  vir 
inquit,  "  tuus  enim  canis  erat  reus."  "Res  aequa  est," 
iterum  respondit  Roscius,  "  et  libenter  tibi  quattuor  asses 
dabo.  At  tu  primum  numera  mihi  quinque  asses,  nun- 
quam  enim  jurisconsulti  sine  mercede  dant  responsa." 

22.   TJie  Young  Shaver. 

Glaucus,  puer  Corinthius,  adultorum  hominum  mores 
semper  induebat;  nam  togam  virllem  vulgo  gerebat  et 
saepe  tondebat  molles  genas.  Quondam  intravit  tabernam 
praeclari  tonsoris,  et  magna  voce  "  Tonde,"  inquit,  "  meam 
barbam  sine  mora."  Tonsor,  vir  jocosus,  parat  aquam; 
obducit  mentum  juvenis  spuma  alba;  cultrum  acuit; 
postremo  vadit  ad  portam,  habet-que  sermonem  cum 
amicis.  Primo  Glaucus  rem  patienter  tolerabat ;  tandem 
non  continet  iram,  sed  causam  morae  postulavit.  "  At," 
respondit  Tonsor,  "tuam  barbam  exspecto." 

23.    The  Green  Cheese. 

Boeotus  viator  olim  una  cum  Corinthio  et  Atheniensi 
noctu  ambulabat.  Mox  comites  ad  rapidum  flumen 
veniunt.  Forte  altus  pons  jungebat  flumen.  Viatores 
ascendunt  pontem,  et  in  aqua  sub  pedibus  imaginem  lunae 
vident.  "Ecce,"  inquit  Boeotus,  "pulcher  caseus  in 
aquajacet.  Cur  nos  non  praemium  deportamus?"  Sine 
mora  Boeotus  manibus  pontem  tenet,  et  suspendit  corpus 
super  aquam.  Deinde  Corinthius  prehendit  crura  amici. 
Atheniensis  habet  tertium  locum  et  pedibus  praemium 


Translations.  21 


captat.  Turn  exclamat  Boeotus,  "Vos  tenete  firmiter 
mea  crura,  nam  manus  durum  lignum  terit."  Simul 
laxat  manus,  et  omnes  in  aquam  decidunt. 


24.  Logic! 

Eusticus  olim,  nomine  Gellius,  vir  dives  sed  indoctus, 
mittit  filium  ad  ludum  Zenonis,  praeclari  philosophi.  Post 
aliquot  annos  filius  repetit  paternum  tectum,  et  parentes 
sua  sapientia  delectat ;  nam  omnes  ingenio  et  sermone 
superabat.  Mox  tamen  juvenis  dispiitat  cum  patre  de 
cultu  arvorum  3  tandem  iratus,  baculo  caput  et  humeros 
senis  verberat.  "0  scelerate,"  exclamat  Gellius,  "num 
verberas  patrem?"  "Equidem,"  respondit  juvenis,  "et 
recte :  nonne  tu  me  parvum  puerum  verberabas  % " 
"  At  invitus  verberabam  te,  et  pro  tua  utilitate."  "  Et  ego 
hodie  verbero  te  pro  tua  utilitate,  et  invitus." 


25.    Wat  Tyler. 

Ricardus,  adhuc  juvenis,  succedit  regno  Britannorum. 
Mox  erat  gravis  seditio  plebis.  Yir  rusticus,  nomine 
Figulus,  seditiosam  turbam  ducebat.  Jam-que  ingens 
caterva  intraverat  urbem  Londinium,  et  omnia  spoliabat. 
Inde  dum  cives  claudunt  tabernas  et  fugani  tentant,  subito 
rex  juvenis  cum  paucis  equitibus  adest.  Figulus  autem 
prehendit  equi  regis  habenas.  Sine  mora  magister 
equitum  stringit  gladium  occidit-que  hominem  audacem. 
Statim  omnes  sumunt  arma,  tendunt-que  arcus.  Eex 
autem  procedit  in  medium.  "  Comites,"  iuquit,  "  hie  jacet 
vester  dux,  nee  unquam  resurget.  Deponite  tela;  ego 
posthac  ero  vobis  dux." 


22  Translations. 


26.   TJie  Miser  s  Shoes. 

Senex,  nomine  Abulus,  dives  sed  avarus  antiquas 
sordidas-que  vestes  gerebat,  Omnes  cives  cognoscebant 
pannosos  avari  calceos.  Olim  senex  lavabat  membra 
apud  publicas  thermas.  Forte  vir  jocosus  locum  intra- 
verat.  Ubi  videt  vestimenta  Abuli,  sine  mora  mutat 
calceos  senis  avari  cum  purpureis  soleis  consulis.  (Nam 
consul  ibidem  forte  se  lavabat).  Mox  Abulus  ex  aqua 
emergit.  Nescius  fraudis,  dis  agit  gratias  pro  tanto 
miraculo,  et  cum  purpureis  soleis  discedifc.  At  ubi  consul 
sentit  furtum  et  cognoscit  calceos  Abuli,  vix  continet 
iram.     Denique  invitus  foedos  calceos  induit. 


27.   The  Miser's  Shoes  {continned). 

Postridie  lictores  trahunt  Abulum  apud  consulera,  atque 
hominem  furti  accusant.  Infelix  Abulus  multis  cum 
lacrimis  veniam  imjirudentis  facti  orat,  at  frustra.  Ifam 
consul  aspera  voce,  "Deliga,"  inquit,  "lictor,  ad  palum 
malum  furem ;  verbera  tergum  saevis  virgis."  Lictores 
haud  inviti  sumunt  poenam,  calceos-que  Abulo  reddunt. 
Abulus  vix  trahit  miserum  corpus  ad  flumen  (magnum 
flumen.  non  procul  aberat).  Turn  exclamat,  "  Nunquam 
iterum  infellces  calcei  dominum  perdetis."  Inde  aquse 
calceos  committit. 


28.   The  Dainty  Boy. 

Augustus  puer  erat  pinguis  et  nitidus ;  parentes  cum 
gaudio  videbant  roseas  genas  pueri.  Huic  nutrix 
jucundam  cenam  paraverat;  caput  cenae  erat  jus  bonum. 


Translations. 


At  puer  jus  abnuit  et  optat  ova.  Tanto  fastidio  irata 
nutrix  cibuni  amovet,  puerum-que  ad  lectum  jejunum 
dimittit.  Postridie  jus  est  iterum  caput  cenae;  at  puer, 
etsi  valde  esuriebat,  iterum  recusavit.  Jam-que  fames 
corpus  August!  consumebat,  tamen  in  suo  consilio  mane- 
bat  puer ;  et  baud  ita  multo  post  migravit  de  vita. 


29.  Cruel  Frederick. 

Fredericus,  puer  crudelis,  non  amavit  animalia;  saepe 
divellebat  alas  muscarum  et  corpora  formicarum  acubus 
transfigebat.  Aliquando  vexabat  Trajanum,  suum 
canem,  saxis  et  verberibus.  Saepe  pater  Fredericum  ita 
monuit :  "  Cave  canem,  nonne  dentes  habet  acutos  % "  At 
puer  verba  patris  negligit  et  manu  caudam  miseri  canis 
torquet.  Diu  Trajanus  rem  patienter  tolerat.  Tandem 
iratus  mordet  dextram  pueri.  Fredericus  multis  cum 
lacrimis  patrem  petit.  "Cur  tandem,"  inquit  pater, 
"meum  consilium  negligebas? " 


Pastor,  nomine  Panurgius,  multas  oves  habebat;  at 
dives  vicinus  viginti  ex  numero  subducit.  Pastor  ad 
judicem  propgrat,  furem-que  accusat.  Sed  judex,  vir 
inbonestus,  prae  timore  divitis  viri  prSces  pastoris  spernit. 
Tum  pastor  bumiliter  accedit  ad  furem  :  *'  Eetine,"  inquit, 
"oves,  da  mibi  tamen  arietem,  ducem  gregis."  Fur, 
incautus,  arietem  dat  Jam  pastor  tollit  animal  in 
humeros  et  discedit.  At  oves  audiunt  vocem  ducis,  et 
universae  notum  ovile  sui  domini  petunt- 


24  Demonstrative  Pronouns. 

DEMONSTRATIVE   AND    DEFINITIVE 
PRONOUNS. 

§  18.  Demonstrative  and  Definitive  Pronouns 
are  used  to  point  out  or  distinguish  some  Person 
or  Thing. 

They  are  either  Substantival — used  instead  of  a 
Substantive  ;  ov  Adjectival — used  with  a  Substantive. 

The  most  common  are,  Is,  hie,  ilk,  idem,  ipse. 

1.  Vides-ne  eum  ?  Do  you  see  him  ? 

2.  Vides-ne  eum  leonem  ?    Do  you  see  that  lion  ? 

3.  Is  leo,  quern  vides,  est  |  „,     ,.  , .  , 

r  {  Mhe  lion,  which  you  see,  is  tawny. 

4.  Vides-ne  ejus  caudam?    Do  you  see  his  tail? 

5.  Hoc  a  te  peto.  /  ask  you  this  favour. 

6.  Demosthenes  ille  orator.  Demosthenes  the  famous  orator. 

7.  Hie    erat    tacitumus,  )  The  latter  was  silent,  the  former 

ille  loquax.  )      talkative. 

8.  Ipse  venit.  He  came  himself. 

9.  Eodem     modo    omnia  )  You  do   everything  in   the   same 

agis.  )      tvay. 

PIECES  FOR  TEANSLATIOK 
The  following  ten  pieces  require  a  knowledge  of — 
(a)  Substantives.    Declensions  III.  IV.  Y. 
(i)  Pronouns.      /demonstrative. 
^  '  (  Definitive. 

(c)  Indicative    )  Active   of   the   Third   and   Fourth 
Imperative  j      Conjugations. 

31.   T/ie  Vultures  Nest. 
Vultur  dim  finxerat  nidum  in  alta  et  praerupta  rape. 
Hie  diu  impiine  teneros  pullos  alebat.     Saepe  juvenes 
descensum  ad  nidum  tentaverant,  at  frustra,  quia  praeceps 


Translations.  25 


scopulus  imminebat,  et  lubrica  saxa  vestigia  fallebant. 
Tandem  senex  juvenes  his  verbis  deridet ;  "  Cur  ignavi 
periculum  timetis  ?  ecce !  mea  parva  filia  ad  locum  des- 
cendet."  Juvenes  etsi  rem  vix  credunt,  tamen  mandata 
ejus  peragunt.  Magna  quercus  impendebat  scopulo; 
huic  funem  aptant  et  omnia  parant. 

32.   TJie  Vulture  s  Nest  {continued). 

Jam  senex  tenero  corpori  virginis  funem  caute  aptat. 
Turn  sex  validi  juvenes  eam  ex  alta  rupe  demittunt. 
Omnes  taciti  eventum  exspectant ;  at  ilia  secura  aerium 
iter  pergit,  et  magno  cento  defendit  acutos  scopulos.  Jam 
pervenit  ad  nidum,  et  dextra  parvum  vuMrem  tenet. 
Statim  dat  signum  reditus.  At  pater  vultur  audit  vocem 
prolis,  et  magno  clangore  puellam  petit.  Ilia  tamen,  etsi 
saevi  alitis  ungues  teneras  nianus  dilacerant,  cultro  se 
defendit,  nee  praedam  demittit.  Jam  juvenes  vident 
periculum  puellae,  ingerainant-que  laborem.  Mox  laetus 
pater  audacem  filiam  amplexu  tenet. 

33.   The  Standard. 

PJcardus,  rex  Britannorum,  olim  cum  Solimano  bellum 
gerebat.  Multos  equites  diversarum  gentium,  socios 
adjutores-que  belli,  habebat.  Hi  fortis  regis  timebant 
virtutem,  sed  superbiani  parum  amabant.  Forte  rex  suum 
signum  in  alto  et  insigni  loco  constituerat.  Id  movebat 
iram  sociorum  et  noctu  signum  divellunt.  Eex  igitur, 
ubi  reponit  signum,  deligit  custodem  loci  equitem  nomine 
Cennetum.  Nee  ille  tantum  honorem  recusat,  at  laetus 
arma  induit.  Inde,  etsi  ipse  baudquaquam  bostem 
timebat,  canem  fidelem  vigiliae  comitem  advocavit 


26  Translations. 


34.  The  Standard  {continued). 

Nox  erat  et  luna  sSreno  fulgebat  caelo.  Diu  et  vigilan- 
ter  Cennetus  locum  custodiebat.  At  subito  canis  latratum 
edit.  Jam  ipse  audit  lenem  sonitum.  Statim  stringit 
gladium.  At  vox  nota,  "  Depone,"  inquit,  "  telum ; 
Cloelia  tua  sponsa  baud  procul  ab  hoc  loco  te  exspectat ; 
v§ni  igitur  mecum  celeriter."  Stultus  eques,  fidei  imme- 
mor,  stationem  desSrit ;  reliuquit  tamen  canem  custodem 
loci.  Dum  abest,  clangorem  armorum  audit,  deinde 
ggmitum.  Dolore  furens  recurrit  ad  locum.  Eheu !  sig- 
num  abest,  et  fidelis  custos  moribundus  jacet. 

35.  The  Standard  icontinned). 

Paucos  post  dies  Eicardus  copias  sociorum  recensebat. 
Dum  ipse  in  regio  solio  sedet,  principes  equites-que  cum 
multis  millibus  niilitum  ante  oculos  regis  incedebant. 
Haud  procul  ab  eo  loco  stabat  Cennetus  cum  cane  fideli  (is 
enim  vires  corporis  recuperaverat).  Jam  duces  singillatim 
regem  salutabant.  Subito  canis  cum  saevo  latratu  equitem, 
auro  et  ostro  insignem,  ex  equo  in  pulverem  deturbat. 
Comites  cum  clamore  occurrunt.  At  rex,  "  Consistite," 
inquit,  "  amici ;  justa  est  poena,  hie  enim  meum  signum 
violavit." 

36.  The  Faithful  Hotmd. 

Cambricus  olim,  acer  venator,  fidelem  habebat  canem, 
nomine  Gelertum.  Dum  ipse'  in  silvis  abest,  canem  saepe 
relinquebat  parvi  filii  custodem.  Aliquando  more  sao 
Gelertus  dominura  reducem  cum  laeto  clamore  salutabat. 
At  subito  dominus  pectus  ejus  et  dentes  sanguine  cruentoa 
notat;  perterritus  cunas  parvi  filii  petit.     Eheu  puerum 


Translations.  27 


non  videt,  sed  undique  cruorem,  foedi  certaminis  indicium. 
Statim  caeco  furore  canem,  mali  auctorem,  jaciilo  transfigit. 
Gelertus  cum  gemitu  exspirat.  Simul  dominus  in  recessu 
aedium  infantem  videt,  salvum  atque  incolumem.  Sed 
baud  procul  ab  eo  loco  jacebat  ingens  lupus.  Fidelis 
enim  custos  vitam  infantis  ita  servaverat. 

37.   The  Gossip. 

Erat  Timoni  uxor  garrtila.  Haec  aliquando  apud 
feminain  vicinam  cenabat.  Diu  Timon  uxorem  suam 
frustra  exspectaverat.  Tandem  iratus  aedium  portam 
obserat,  et  petit  ciiblle.  Mox  tamen  uxor  redux  ostium 
vehementer  pulsat.  "  Aperi  celeriter  portam,"  exclamat 
ilia,  "  nonne  uxoris  tuae  vocem  audis?"  "  Minime,"'  respon- 
dit  ex  cubili  dominus;  "tu  non  mea  uxor  es,  nee  vocem 
tuam  cognosco  ;  mea  enim  uxor  jam  mecum  cubat." 

38.    TJie  Gossip  [continued). 

Diu  femina  pieces  producebat,  sed  frustra ;  tandem 
dolum  parabat.  "  Nisi  tu,"  inquit,  "  portam  aperies,  ego 
in  boc  flumen  desiliam."  Simul  in  aquam  magnum 
lapidem  devolvit,  et  sese  non  procul  abdit.  Vir  sonitu 
territus  ostium  aperit,  properat-que  ad  ripam,  Protinus 
irrumpit  in  aedes  uxor,  obserat-que  portam.  Frustra  vir 
infelix  ostium  pulsat;  "Discede,"  inquit  uxor,  "tu  enim, 
ut  ipse  dixisti,  non  es  mens  conjux." 

39.   The  Siege  of  Calais. 

Edvardus  olim,  rex  Britannoram,  urbem  Gallicam 
oppugnabat.  Diu  incolae  copiarum  regis  impetum  magna 
cum  virtute  sustinuerant.     Tandem,  ubi  nihil  cibi  super- 


28  Comparison. 


erat,  miseri-que  cives  mures  et  pelles  edebant,  cum  rege 
de  deditione  agebant.  At  rex,  propter  tantam  hostium  per- 
tinaciam  iratus,  saevas  conditiones  pacis  imponit,  mortem- 
que  duodecim  principum  postulat.  Sine  mora  duodecim 
viri  se  pro  patria  devovent.  Inde  comites  maesti  funibus 
colla  amicorum  vinciunt,  eos-que  ad  regem  ducunt. 

40.   TJie  Siege  of  Calais  {coiitimied). 

Eex  inter  nobiles  in  praetorio  sedebat.  Jam-que  maesta 
turba  civium  captivos  ad  locum  ducit,  omnes-que  multis 
cum  precibus  ad  pedes  victoris  cadunt.  At  rex  durus 
preces  eorum  spernit  avertit-que  vultum.  Forte  regina 
rem  cognoscit;  statim  ad  praetorium  properat,  suas-que 
lacrimas  cum  precibus  civium  jungit.  "Da  mihi,  rex 
magne,"  inquit,  "  vitas  horum  fortium  virorum  ;  nonne  hi 
recto  suam  patriam  defenderunt  ? "  Rex  primo  preces  non 
audit,  tandem  lacrimae  uxoris  iram  vincunt,  poenam-que 
captivis  remittit. 

COMPARISON. 

§  19.  (1)  When  two  Things  are  compared  they 
are  put  into  the  same  Case  and  coupled  by  quam. 

Amo  te  magis  qiiam  eum. 
I  love  you  more  than  him. 

(2)  If  the  first  is  either  in  the  Nominative  or 
Accusative,  the  second  may  be  put  into  the  Ablative, 
leaving  out  the  quam. 

Julia  sorore  pulchrior  est. 
Julia  is  m.ore  beautiful  than  her  sister. 
The  Comparative  can  often  be  translated  by  too,  rather,  com- 
paratively, etc. 

Tardius  ambulavit. 

He  loalked  ratlier  slowly. 

Longius  e  navi  erravit. 

Me  wandered  too  iaxfrom  the  ship. 


Time.  29 

TIME. 

§  20.  (1)  The  Time  during  which  an  Action 
lasts  is  put  into  the  Accusative,  sometimes  with  a 
Preposition  per. 

Totam  hicmem  in  urbe  manebat. 

He  remained  in  the  city  during  the  whole  of  the  ivinter. 

If  the  Sentence  is  Negative  the  Ablative  is  used. 
Totd  hieme  lupum  non  vidi. 
I  have  not  seen  a  wolf  all  the  winter. 

(2)  The  Time  when,  or  within  which,  an  Action 
is  done  is  put  into  the  Ablative  without  a  Preposition. 

Media  hieine  ab  urbe  discessit. 

He  went  away  from  the  city  in  the  middle  of  tvintcr. 

Observe  the  phrases— 

Multis  post  annis.  Many  years  afterwards. 

Aliquot  post  menses.  Several  months  afterwards. 

Haud  ita  niulto  post.  Hot  lo7ig  after. 

Ante  annum.  A  year  before. 

PIECES  FOE  TEANSLATION". 

The  following  ten  pieces  require  a  knowledge  of — 

(a)  Comparison  of  Adjectives  (Regular). 

{h)  Numeral  and  Pronominal  Adjectives. 

(c)  Indicative   |  Active  of  Verbs  in  -io,  Third  Con- 
Imperative  j      jugation. 

41.   The  Babes  in  the  Wood. 
Duo    olim    erant    fratres,    Verres    et    Timon.      Horum 
alteium  gravis  corripuerat  morbus.      Hie  jam  moribundus 


30  Translations, 


fratrem  ad  lectum  vocavit,  ei-que  curam  parvorum  liber- 
orum  mandavit.  lUe  multis  cum  lacrimis  mandatum 
accipit,  f  idem-que  unum  annum  integram  servat.  Secundo 
tamen  anno,  quod  liberi  erant  agris  nummis-que  divitis- 
simi,  patruus,  auri  avidus,  insidias  nepotibus  struebat. 
Itaque  duos  latrones  ad  sese  appellat,  "  Interficite," 
inquit,  "  clam  hos  infantes ;  vobis  magnum  pondus 
argenti,  pretium  caedis,  dabo." 

42.  The  Babes  in  the  Wood  [contimied). 

Postridie  Timon  mala  fraude  nepotes  ad  se  advocat. 
"Hodie,"  inqiiit,  "  vicinae  urbis  incolae  ferias  agunt;  hi 
igitur  ex  meis  servis  fidelissimi,  deliciarum  causa  et 
voluptatis,  vos  ad  locum  ducent."  Simul  manu  duo 
latrones  ostendit.  Liberi  magno  cum  gaudio  discedunt, 
et  jam  animo  mille  laetitias  praecipiunt.  Mox  autem 
•viatores  ad  densam  silvam,  locum  ad  caedem  aptissimum, 
veniunt.  Forte  unus  ex  latronibus  altero  erat  mollior. 
Hujus  pectus  grata  vox  liberorum  leniverat.  Hie  igitur, 
ubi  ad  locum  veniunt,  non  modo  factum  abnuit,  sed  etiam 
sua  manu  comitem  crudeliorem  interfecit. 

43.  The  Babes  in  the  Wood  [continued'). 

Liberi  gladiis  et  cruore  perterriti  lacrimas  efifundunt. 
Victor  tamen  timorem  mulcet,  eos-que  in  densiorem  silvam 
ducit.  "Hie,"  inquit,  "manete,  dum  ipse  absum;  mox 
vobis  placentas  lactis-que  copiam  reportabo."  Simul  a  loco 
discedit.  Unam  horam  liberi  sine  timore  flores  silvestres 
undique  carpebant.  Mox  quod  fames  corpora  premebat 
reditum  latronis  misere  cupiebant.  Frustra  tamen  hue 
illuc  currunt,  et  omne  nemus  maesto  clamore  implent, 
nemo  enim  questus  eorum  audit.     Tandem  fessi  cursu,  et 


Translations.  31 


fame  languid!  sese  sub  arbore  dejiciunt.  Mors  benigna 
celeriter  finit  labores,  nee  de-erat  honor  sepulcri,  parvae 
enim  aves  corpora  frondibus  teneris  texerunt. 

44.    The  Rats  in  the  Barn. 

Erat  oHm  in  Germania  mala  fames,  messis  enim  eo  anno 
nulla  fuerat.  Magna  igitur  turba  civium  quotidie  a 
principe  panem  vehementer  petebat.  Tandem  precibus 
eorum  fessus,  princeps  crudelis  omnes  in  horreum  ingens 
vana  spe  cibi  induxit,  Mox  ubi  horreum  plenum  fuit 
flammas  tecto  admovit,  et  omnes  ad  unum  delevit.  Inde 
dum  clamoribus  miserrimis  et  caelum  et  terra  resonant, 
"Audite,"  inquit,  "murium  stridorem."  Vix  ea  dixerat, 
quum  vocem  magnam  comites  audiunt.  "  At  miser,  paucis 
post  diebus,  iidem  mures  tuum  corpus  devorabunt." 

45.   TJie  Rats  in  the  Barn  {contimied). 

In  medio  Rheno  forte  eo  tempore  stabat  turris  altissima; 
hue  princeps,  dira  voce  perterritus,  fugit ;  nihil  enim  aqua 
tutius  habet.  Hie  unum  diem  manebat  tutus,  et  alterum; 
tertia  tamen  nocte  custodes  mille  pedum  crepitum  audiunt. 
Mox  ubi  sol  noctis  umbras  fugavit,  immane  portentum 
vident.  Utraraque  enim  ripam  fluminis  innumerabilis 
murium  multitudo  complet.  Jam  mures  in  aquam 
desiliunt,  turrim-que  petunt.  Frustra  princeps  portas 
fenestras- que  obserat ;  hi  enim  scandunt  muros,  illi  acutis 
dentibus  ligneas  portas  rodunt.  Passim  in  aedes  irrum- 
punt,  et  universi  in  principem  impetum  faciunt.  Frustra 
is  deos  invocat  iratos,  sexcenti  enim  hostes  ex  ossibus 
cutem  divellunt,  et  crudelis  facti  terribilem  poenam 
sumunt. 


32  Translations. 


46.    The  Pied  Piper. 

Hamelinam,  urbem  pulcherrimam,  vexabat  olim  dira 
pestis ;  murium  enim  iimumerabilis  miiltitudo  non  modo 
omnia  devorabat,  sed  etiam  infantes,  dum  jacent  in  cunis, 
oppugnabat.  Incolae  omnia  consilia  frustra  tentaverant ; 
denique  magnum  pondus  argenti  proponunt  totius  generis 
exitii  pretium.  Hoc  ipso  tempore  vir,  picta  veste  insignis, 
intravit  urbem,  laborem-que  suscipit.  Statim  magna 
caterva  eum  ad  forum  deducit.  Hue  ubi  pervenit  advena, 
ex  sinu  tibiam  parvam  detrahit,  paucos-que  modos  fingit. 
Vix  id  carmen  cessaverat,  ubi  mirum  prodigium  evenit, 
undique  enim  ad  sonum  ingenti  tumultu  mures  concurrunt. 
Primo  consistunt,  deinde  omnes,  albi,  nigri,  senes,  juvenes 
ad  modos  tibiae  saltant.  Postremo  uno  impetu  in  fiumen 
e  conspectu  desiliunt. 

47.   The  Pied  Piper  {continued). 

Primo  cives  rem  vix  credunt ;  deinde  laetitiae  ingenti 
SB  dedunt.  Jam-que  tibicen  sui  laboris  praemium  postulat. 
At  cives,  jam  periculi  expertes,  fidem  ingrati  violant,  et 
magnam  partem  argenti  retinent.  Itaque  iratus  iterum 
tibiam  corripit,  alterum-que  carmen  priore  pulchrius  fundit. 
Protinus  ex  omnibus  domibus  magna  puerorum  virginum- 
que  caterva  virum  cingit.  Inde  tiblcen,  dum  illi  choros 
laetissimos  agunt,  omnes  ad  propinquum  montem  deducit. 
Turn  miseri  parentes  rem  terribilem  vident;  nam  ipse 
dehiscit  mons  et  immenso  hiatu  totam  manum  accipit. 

48.  Caught  by  the  Tide. 

Canutius,  Icenorum  rex,  longe  sapientior  erat  aliis 
regibus.      Hujus  olim  opes  et  auctoritatem  unus  ex  assen- 


Translations.  33 


tatoribus  hoc  modo  laudabat.  "  Nonne,"  inquit,  "  rex 
magne,  et  mare  vastum  et  celeres  venti  tua  mandata  pera- 
gunt  1 "  Eex  nihil  respondit,  sed  postero  die,  jussu  ejus, 
servi  ad  litus  maritimum  solium  deducunt.  In  hoc 
assentatorem  locat,  et  ipse  in  rupe  stat  propinqua.  Forte 
aestus  ex  alto  se  incitabat.  Tum  rex,  "  Recurre,"  inquit, 
"  mare  superbum ;  nonne  tu  meus  servus  es  1  Cur  igitur 
tui  fluetus  audaces  meum  solium  ita  violant  1 "  Fluctus 
tamen  surdi  mandata  regia  non  audiebant,  sed  se  in  ipsum 
solium  illidunt.  Tum  rex,  "Nemo -nisi  Deus  imperium 
maris  tenet." 

49.  Rollo  and  the  Two  Sticks. 

Apud  Graecos  scriptores  hoc  invenimus  de  Eollone, 
cane  caUidissimo.  Magister,  dum  ipse  ambulat,  semper 
cani  comiti  scipionem  suum  auratum  committebat.  Hunc 
Rollo  superbo  ore  per  vices  gerebat.  Forte  tamen  magister 
pro  scipione  aurato  baculum  sumit  ligneum,  altero  turpius. 
Hoc  more  suo  cani  committit.  At  Rollo,  propter  tantum 
dedecus  iratus,  diu  laborem  recusat.  Tandem  ubi  magister 
baculum  inter  dentes  inseruit,  canis  e  conspectu  subito 
fugit ;  brevi  tamen  ad  magistrum  sine  baculo  recurrit. 
Tres  inde  menses  magister  frustra  baculum  quaerebat; 
quarto  tamen  mense  dum  servi  fimum  ex  stabulis  in  agros 
transportant,  baculum  sub  ingenti  fimi  acervo  inveniunt. 


50.  Buiied  alive. 

De  eodem  RoUone  aliud  et  mirabilius  invenimus.  Mag- 
nus anatum  grex  in  lacu  finitimo  natabat.  Harum  unam 
canis  miro  amore  fovebat.  Saepe  jussu  magistri  banc  suo 
ore  etiam  ab  ulteriore  margine  lacus  ad  pedes  ejus  repor- 

ORiDATIM.]  C 


34  The  Relative. 


tabat.  Ea  quidem  res  erat  gratior  cani  et  domino  quam 
anati ;  haec  igitur  pennis  pedibus-que  canis  impetum 
semper  fugiebat.  Tandem  Rollo,  tali  pervicacia  defessus, 
solum  in  horto  effodit  anatem-que  vivam  sepelivit,  sive 
ludibrio,  seu  (ut  magister  credidit)  quod  eum  locum  magis 
idoneum  putavit. 

THE    RELATIVE. 

§  21.  (a)  The  Eelative  is  used  to  avoid  repeating 
a  word  (called  its  Antecedent)  already  used  once. 
Video  muruni,  qitem  Balbus  aedificavit. 
I  see  the.  wall,  which  Balbus  built. 

If  there  were  no  Eelative  we  should  have  to  say, 
Video  mururn,  et  Balbus  eum  murum  aedificavit. 
/  see  the  wall,  and  Balbus  built  that  ivall. 

Thus  it  has  also  the  force  of  a  Conjunction,  and 
serves  to  connect  Sentences. 

Rule  9.  The  Eelative  agrees  with  its  Antecedent 
in  Gender,  Number,  and  Person. 

1.  Nos,  qui  fortes  sumus,  pugnabimus. 

2.  Tu,  quae  parva  es  puella,  nutricem  amas. 

Rule  10.  The  Eelative  is  not  necessarily  in  the 
same  Case  as  its  Antecedent,  but  in  the  Case  which 
its  Antecedent  would  be  in  if  repeated. 

Ex.  77. 

1.  Habes  asinum,  qui  (asiuus)  est  laboris  patiens. 

2.  Equus,  quern  (equum)  babemus,  est  celer. 

3.  Virum,  cujus  (viri)  filius  es,  amamus. 

4.  Hie  est  puer,  cui  (puero)  poma  dedimus. 

5.  Hasta,  qua  (hasta)  liostem  occidisti,  erat  acris. 


Active  and  Passive.  35 

(b)  A  Sentence  containing  a  Eelative  word  is  often 
called  an  Adjectival  Clause,  because  it  qualifies  a 
Substantive  like  an  Adjective. 

Est  mihi  mensa,  quae  est  nigra. 
/  have  a  black  table. 

A  Relative  Clause  may  be  omitted  without  altering  the 
construction  of  any  other  word  in  the  sentence. 

(c)  A  Eelative  word  is  often  omitted  in  English 
but  never  in  Latin. 


Where  is  the  table  I  saw  yesterday  ? 
Ubi  est  ea  mensa,  quam  heri  vidi  ? 

{d)  The  Eelative  always  comes  first  in  its  own 
Clause  (except  after  Prepositions),  and  generally  next 
to  the  word  it  qualifies. 
Eelative  words  are — 

Qui,  qualis,  quantus. 
Quo,  qua,  unde,  ubi. 


ACTIVE   AND    PASSIVE. 

§  22.  The  Verb  has  two  Voices— 

(1)  Active,  when  you  do  something; 

(2)  Passive,  when  something  is  done  to  you. 

In  turning  a  Sentence  from  an  Active  into  a  Passive 
form 

Accusative  becomes  Nominative. 

Nominative  becomes  Ablative. 
All  other  Cases  remain  unchanged. 


36  Translations. 


{ 


Ex.  12. 

j  Anseres  Manlium  e  somno  excitaverunt. 
\  Manlius  e  somno  anseribus  excitatus  est. 
j  Puer  necabit  lupum. 
(  Lupus  necabitur  a  puero. 

Gives  militibus  cibum  dahant. 

Cibus  militibus  a  civibus  dabatur. 
J  Caesar  civitati  duceiitos  imperat  obsides. 
{  Ducenti  obsides  civitati  imperantur  a  Caesare. 

(1)  If  the  doer  of  the  act  is  a  Person  the  Preposition  a  or 
ah  is  used  with  the  Ablative.  It  is  then  called  the  Ablative 
OF  THE  Agent. 

(2)  Transitive  Verbs  become  Intransitive  in  the  Passive. 

Ex.  73. 

1.  Centaurus  sagitta  ab  Hercule  vulneratus  est. 

2.  Hercules  sagittas  veneno  tinxit. 

3.  Via  montibus  altissimis  continebatur. 

4.  Praemium  victori  debetur. 

5.  Quisque  sibi  argentum  vindicat. 

6.  Scopulis  afflictabitur  navis. 

7.  Nunquam  mihi  hoc  persuadebitur. 

8.  lis  nihil  cibi  supererat. 


PIECES  FOR  TEANSLATION. 
The  following  ten  pieces  require  a  knowledge  of — 

(a)  Eelative  Pronoun. 

(b)  Passive  of  Conjugations  I.  and  II. 

51.    A  Ride  on  the  Centaurs  Back. 
Centauri,  qui  in  montibus  Thessaliae  habitabant,  caput 
manus-que   humanas,   equinum   tamen   corpus   habebant. 
Hercules  olim,    per   has    regiones   cum   uxore   Deianira, 


Translations.  37 


quam  nuper  duxerat,  iter  faciebat.  Mox  ad  ripas  alti 
rapidi-que  fluminis  viatores  perveniunt,  frustra-que 
vadum  petunt.  Subito  occurrit  centaurus  quidam, 
nomine  Nessus.  "  Multae,"  inquit,  "  antea  trans  hoc 
flumen  a  me  transportatae  sunt.  Te  quoque,  o  pulcher- 
rima  Deianira,  si  cupis,  lato  meo  tergo  libenter 
transportabo ;"  simul  puellam  baud  invitam  suscipit; 
deinde  perfidus  magna  celeritate  in  montes  fugit. 

$2.  A  Ride  on  the  Centaur s  Back  {continued). 

Hercules  autem,  quem  fraus  centauri  non  fallebat,  arcum 
rapuit,  et  una  ex  iis  sagittis,  quas  ipse  sanguine  Hydrae 
tinxerat,  fugitivum  vulneravit.  At  moribundus  puellae 
consilium  hoc  iniquissimum  dat  Nessus  ;  '•  Accipe,"  inquit, 
"banc  tunicam,  quam  meus  sanguis  tinxit;  haec  tibi  ali- 
quando  amorem  conjugis  restituet."  His  verbis  centaurus 
occidit. 

Paucos  post  annos  Hercules,  Oechaliae  victor,  lolen 
oaptivam  Deianira  pulcbriorem  adamavit.  Haec  igitur 
verborum  centauri  baud  immemor,  tunicam  fatalem  ad 
conjugem  misit.  Hanc  Hercules  incautus  induit,  et  ipse 
necatur  dira  vi  illius  veneni,  quo  olim  suas  sagittas 
tinxerat. 

5  3.  yi   Wonderfid  Dream. 

Tres  olim  viatores  a  Gallia  ad  Italiam  iter  faciebant. 
Via  erat  et  longa  et  diflficillima,  quod  undique  montibus 
altissimis  continebatur.  Saepe  magnam  cibi  inopiam 
viatores  tolerabant ;  tandem  nihil  illis  super-erat  nisi  unus 
panis,  baud  ita  grandis,  quem  omnes  diligentissime  serva- 
bant.  Hunc  sibi  quisque  vindicat.  Denique  fessi  somno 
se  dant,  panem-que  proponunt  somnii  insignissimi  prae- 


I 


SS  Translations. 


mium.  Mane  suum  quisque  comitibus  somniuni  narrat. 
Primus  ex  viatoribus  sic  incipit :  "  Mihi  in  somnio 
apparebat  rapum  ingentissimum ;  vix  id  trecenti  viri  ex 
agro  trahebant.  Num  vos  aliquid  hoc  mirabilius  videbatis? 
Mihi  certe  praemium  debetur." 


54.  A   Wonderful  Dream  {continued). 

Turn  secundus,  "  Somnium  quidem  mirum  narravisti; 
mihi  tamen  aliquid  mirabilius  visum  est.  Nam  vidi  in 
somnio  vas  ingentissimum,  quod  vix  quingenti  homines 
totius  anni  spatio  paraverant.  Facillime  eo  vase  istud 
rapum  continebatur.  Nonne  hoc  somnium  mirabilius  illo 
judicatis  ? "  At  tertius,  qui  haec  tacite  audiverat,  "  Certe," 
inquit,  "  uterque  vestrum  rem  mirabilem  narravit,  panem- 
que  bene  meruit.  Mihi  tamen  aliquid  mirum  visum  est. 
Nam  in  somno  (ut  videbatur)  esuriebam ;  panem  igitur 
devoravi." 


55.   The  LightJiouse. 

In  ea  parte  Britanniae,  quae  ad  septentriones  spectat, 
litus  undique  rupibus  asperrimis  continetur.  Incolae 
igitur,  quod  ibi  multae  naves  naufragium  fecerunt,  turrim 
altissimam,  quae  pharus  appellatur,  quadam  in  rupe 
aedificaverunt.  Hanc  turrim  habitabant  senex  et  filia  ejus 
parva,  qui  noctu  semper  incendebant  lucernam,  cujus 
lumen  saepe  nautas  de  periculo  praemonebat.  At  non- 
nunquam  vis  tempestatis  labores  nautarum  exsuperat,  et 
navis  infelix  aut  sub  undis  se  mergit,  aut  scopulis  cru- 
delibus  afflictatur. 


Translations.  39 


56.   The  LigJithouse  {continued'). 

Fuerunt  olim  multos  dies  continuae  tempestates;  tandem 
dies  trauquillus  succedit.  Jam-que  procul  e  turri  custodes 
magnam  aspiciunt  navem,  quae  in  scopulis  haeret;  mox 
etiam  paucos  vident  naiitas,  qui  manibus  signa  dant, 
auxilium-que  petunt.  Turn  virgo  animosa  cum  patre 
parvam  scapham  deducit,  et  remis  velis-que  navem  ambo 
petunt.  Undique  ingentes  fluctus  surgebant,  vix  enim 
cessaverat  procella;  nullo  tamen  periculo  illi  terrentur, 
sed  6  morte  nautas  eripiunt,  omnes-que  tutos  ad  turrim 
reportant. 


57.  Irish  Stew. 

In  Hibemia  erat  olim  magna  fames,  quae  incolas  earum 
regionum  in  diram  inopiam  redigebat ;  multi  etiam  spe 
praedae  ad  latrones,  qui  silvas  infestabant,  se  jungebant. 
Forte  tres  latrones  vesperi  casam  pauperis  agricolae  intra- 
verunt,  minis-que  saevis  cibum  postulabant.  Is  igitur, 
cui  nihil  cibi  omnino  supererat,  diu  haerebat ;  tandem 
callidum  hoc  consilium  concipit.  Ex  area  quadam  detrahit 
pallium  antiquissimum,  quod  et  pater  et  avus  diebus  festis 
gerebant.  Hoc  ubi  in  frusta  cultro  diviserat,  aquam-que 
addiderat,  more  juris  coxit,  dapes-que  viris  jejunis  apponit. 
Hi  avide  cibum  devorant,  agricolam-que  laudant.  At 
subito  aliquid  in  faucibus  unius  ex  latronibus  haeret ; 
ingenti  tussi  aeratam  fibulam  respuit.  "Quid  est  hoc?" 
inquit.  "Nempe,"  respondit  agricola,  "id,  quod  solum 
superest  de  pallio  egregio." 


40  Translations. 


58.   TJie  Snoiustorm. 

Pastori  cuidam  duo  erant  filii,  Brutus  et  Nero,  Hie, 
puer  acutus,  a  parentibus  praecipue  amabatur ;  ilium 
tamen,  annis  seniorem,  omnes  stultum  existimabant.  Hi 
dim  ciim  cane  suo  aliquas  petebant  oves,  quae  per  montes 
devios  erraverant.  Forte  dum  procul  a  casa  paterna 
absunt,  eos  opprimit  nox ;  simul  nix  crebra  omnia 
operiebat,  et  spem  reditiis  eripuit.  Tandem  fessi  labore 
sub  saxo  ingenti  sese  projiciunt,  mortem-que  exspectant. 
Turn  Brutus  e  collo  fratris  taeniam,  donum  matris  detrahit, 
eiique  cervicem  canis  circumdat ;  "  Age,"  inquit,  "  patrem 
pete." 

59.   TJie  Snowstorm  {continued). 

Interea,  quod  pueri  nondum  revenerant,  ingens  sollici- 
tudo  pastoris  animura  agitabat.  Subito  latratum  audit 
canis ;  portam  aperit ;  videt  canem,  qui  taeniam  sui  filii 
gerebat.  Hanc  ubi  vir  agnoscit  sine  mora  facem  accendit, 
et  cum  cane  fideli,  duce  viae,  tandem  ad  ipsum  pervenit 
scopuhim,  sub  quo  pueri  jacebant.  Hie  vero  triste  spec- 
taculum  visum  est;  Nero  enim,  quem  frater  suo  pallio 
texerat,  placide  dormiebat,  at  Brutus,  qui  suum  corpus  hoe 
modo  nudaverat,  saevo  gelu  rigebat;  nam  puer  fortis, 
quem  propter  segnitiam  omnes  deridebant,  vitam  suam 
fratri  condonaverat. 


60.  A  Noble  Action. 

Philippus,  eques  Britannicus,  alios  equites  fortitudine 
animi  corporis-que  viribus  aequabat ;  omnes  tamen  comitate 


Cui"  Verbs.  41 


et  mansuetudine  superabat.  Forte  Britanni  cum  Hispanis 
bellum  gerebant,  atque  equites  iitriusque  exercitus  fere 
quotidianis  pugnis  vires  exercebant.  Aliquando  dum 
urbem  quandam  Britanni  oppugnant,  Philippiis  cum 
paucis  comitibus  magna  manu  hostium  circumdatus 
est.  Din  et  acriter  nostri  Hispanorum  impetum  sustine- 
bant.  Tandem  Philippus  jaculo  graviter  vulneratus  est. 
Post  pugnam  dum  comites  maesti  Philippum  moribundum 
ad  castra  reportant,  aliquis  ei  galeam  aquae  plenam  dedit. 
nie  autem,  etsi  sitis  fauces  urebat,  militi,  qui  non  procul 
jacebat  avidis-que  oculis  aquam  lustrabat,  poculum  dedit; 
"!N'onne  hujus  vulnera,"  inquit,  "graviora  sunt  meis?" 


"CUI"  VERBS. 

§  23.  A  few  Verbs,  which  we  should  expect  to 
govern  an  Accusative,  for  some  reason  or  other  prefer 
the  Dative.     The  most  common  are — 

Parco,  pareo,  placeo, 

Faveo,  noceo,  servio, 

Invideo,  nubo,  ignosco, 

Maledico,  indulgeo. 

A  Dative  is  naturally  used  to  complete  the  sense 
after  such  Adjectives  as — 

Amicus,  utilis,  similis, 
Propinquus,  finitimus,  par,  etc. 


42  Place. 


PLACE. 

§  24.  (1)  Place  wheke  is  expressed  by  Ablative 
with  Preposition  in. 

Exception.  Names  of  towns  use  an  old  Case  called 
the  Locative. 

The  Locative  in  the  Singular  of  Declensions  I.  and 
II.  is  the  same  form  as  the  Genitive,  elsewhere  as 
the  Ablative. 

These  Locatives  are  also  found, 
Domi,  ruri,  humi. 

(2)  Place  whither  is  expressed  by  the  Accusa- 
tive with  ad  or  m. 

JSxcejytion.  Names  of  Towns  (also  domus  and  riis) 
omit  the  Preposition. 

"To,"  when  it  means  towards,  is  never  the  sign  of  the 
Dative,  but  always  of  the  Accusative. 

(3)  Place  whence  is  expressed  by  the  Ablative 
with  ah  ov  ex. 

JUxccption.  Names  of  Towns  (also  domus  and  rits) 
omit  the  Preposition. 

The  name  of  a  small  island  is  treated  as  if  it  were  a  town. 

Ex.    14.       \.  Naves  Tarenti  aedificatae  sunt. 

2.  Pericles  Athenis  habitabat. 

3.  Exercitus  in  Hispaniam  missus  est. 

4.  Postero  die  Corinihum  pervenit. 

5.  Ex  Hispanid  statim  discessit. 

6.  Galli  Roma  baud  procul  aberant. 

7.  Domum  ex  urhe  revenit. 

8.  Cypri  multi  erant  servi. 


Translations.  43 


PIECES  FOR  TRANSLATIOK 
The  following  ten  pieces  require  a  knowledge  of — 
{a)  Comparison  of  Adjectives  (Irregular). 
(h)  Indicative   )  Passive    of  the   Third  and  Eourth 
Imperative  j       Conjugations. 

6 1.   The  Ugly  Dtickling. 

Ingenti  aliquando  gaudio  complebantur  incolae  cujusdam 
fundi,  gallTna  enim  ex  ovis  pullos  nuper  exchiserat.  Unum 
tamen  ex  ovis,  quod  grandius  erat  ceteris,  adhuc  integrum 
manebat.  Turn  pavo,  qui  maximus  natu  erat  omnium,  his 
verbis  gallinam  admonet.  "Jam  satis  laboravisti; 
tandem  inutile  istud  ovum  desere."  At  gallina  pertinax 
consilium  pavonis  non  audit,  multos-que  inde  dies  in  loco 
manet.  Denique  post  tantum  laborem  parit  puUum,  qui 
ceteros  magnitudine  quidem  corporis  superabat,  sed  specie 
et  forma  longe  inferior  videbatur;  nam  erant  ei  turoes 
pedes,  deforme  corpus,  collum  procerum. 


62.   The  Ugly  Duckling  {continued). 

Diu  in  hoc  fundo  anaticula  turpis  vitam  infelicem 
agebat ;  nemo  enim  ei  favebat.  Gallinae  quidem  cum 
pavonibus  miseram  volucrem  spernebant,  quod  aquam  ita 
amavit.  Anates  autem  et  anseres  duris  rostris  advSnam 
sua  aqua  depellebant.  Tandem  maesta  et  infelix  a  fundo 
in  locum  desertum  effugit,  qua  sola  totam  hiemem 
habitabat.  At  vere  novo  ad  lacum  advenit,  in  quo  multi 
cygni  natabant.     His  duo   pueri  frusta  panis  jactabant. 


44  Translations. 


Turn  ilia,  quod  jam  mortem  optabat,  ad  cygnos  ipsa 
natavit,  flexit-que  caput  ad  ictum  rostrorum.  At  attonita 
suam  imaginem,  quam  aqua  reddebat,  vidit ;  audivit-que 
vocem  puerorum,  qui  cygnum  ceteris  pulchriorem  laeti  acci- 
piebant.     Anaticula  enim  turpis  gracilis  cygnus  evaserat. 

6$.  The  Touch  of  Gold. 
Midas,  rex  Phrygiae,  quod  dim  Baccho  placuerat, 
egregio  munere  a  dec  donatus  est.  "  Delige,  rex  mague," 
inquit  deus,  "  id  quod  maxime  cupis ;  hoc  tibi  libenter 
dabo."  Tum  vir  avarus  mirum  donum  impetravit,  omnia 
enim,  quae  suo  corpore  tangebat,  in  aurum  mutata  sunt. 
Protinus  rex  laetus  regiam  domum  percurrebat,  manu-que 
vasa,  mensas,  lectos,  omnia  tangebat.  Inde  ubi  nihil 
ligni  aut  argenti  in  aedibus  manebat,  gratias  pro  tanto 
beneficio  Baccho  persolvit.  Tandem  labore  fessus  coenam 
poscit,  avidis-que  oculis  dapes  splendidas  lustrat.  Mox 
tamen  ubi  piscem  ad  os  admovet,  cibus  in  aurum  statim 
mutatus  est ;  rex  igitur,  cujus  in  faucibus  rigida  haerebat 
massa,  vinum  poscit ;  idem  evenit.  Tandem  rex  esuriens, 
quod  nihil  nee  edebat,  nee  bibebat  compluribus  diebus, 
maximis  precibus  Bacchum  orat.  Inde  cum  risu  deus 
fatale  donum  amovet. 

64.  The  Gossiping  Trees. 
Apollo  olim,  curvae  lyrae  inventor,  cum  Satyro  quodam 
de  arte  sua  decertabat.  Tandem  tanti  certaminis  arbitrium 
ambo  ad  Midam  regem  (de  quo  supra  demonstravimus) 
commiserunt.  Eex  autera,  qui  numeros  omnino  ignorabat, 
postquam  carmina  utrius-que  audiverat,  Satyro  palmam 
dedit.  Deus  igitur,  tali  stultitia  iratus,  capiti  regis  asini 
aures  affixit.  Tum  rex  callidum  consilium  concepit; 
regium  enim  tonsorem  ascivit,  cujus  opera  suum  dedecus 


Translations.  45 


ab  oculis  omnium  abditum  est.  At  tonsor,  vir  loquax, 
qui,  dum  manet  in  urbe,  rem  vix  celabat,  rus  discessit, 
regis-que  fortunam  arboribus  narravit.  Hae  autem  coma- 
rum  susurru,  quod  vento  rami  agitati  sunt,  his  verbis  rem 
vulgabant,  "  Sunt  Midae  aures  asini." 

65.  A  Scape-Goaf. 

Vulpes  sitiens,  quae  desiluerat  in  puteum,  baud  ita 
altum,  sed  lateribus  praeruptis,  post-quam  omnem  rationem 
fugae  frustra  tentaverat,  ab  omni  spe  reditus  interclusa  est. 
Mox  tamen  caper,  qui  aquam  petebat,  quod  fervidi  solis 
radii  agros  urebant,  ad  eundem  puteum  advenit.  "  Salve," 
inquit,  "duleissima,  nonne  aqua  ista  frigida  est  et  jucunda?" 
"At  nunquam  jucundiorem  bibi,"  respondit  vulpes, 
"desili  igitur  quam  celerrime,  ego  enim  jam-diu  parco 
aquae,  quod  te  expecto."  Hoc  ubi  audivit  stultum  animal, 
in  puteum  desiluit.  At  vulpes  callida  in  cornua  amici 
prosiluit,  quorum  opera  sese  ad  terram  sublevavit.  Inde, 
miseri  amici  immemor  domum  discessit. 


66.  Ingratitude. 

Apud  antiques  scriptores  multa  legimus  de  quodam 
equite,  qui  Philippum  (de  quo  supra  demonstravimus) 
mansuetudine  exsuperabat.  Huic  enim,  dum  saucius 
humi  jacet,  aquam  multo  labore  apportaverat  amicus.  Is 
autem  insigui  abstinentia  aquam  uni  ex  bostibus,  qui 
juxta  jacebat,  integram  praebuit.  At  perfidus  bostis,  dum 
donum  accipit,  cultro  manum,  quae  poculum  porrigebat, 
vulneravit.  Turn  eques  ingrato  viri  animo  iratus,  post- 
quam  eum  modice  culpaverat,  partem  aquae  ipse  bibit^ 
partem  tamen  hosti  iterum  dedit. 


46  Translations. 


^J.  The  Wolves. 

Omnium  atiimalium,  quae  Scythiam  incolunt,  teterrimi 
sunt  lupi ;  hi  enim  saepe  ab  omni  parte  conveniunt,  per- 
que  sUvas  magno  agmine  praedam  exquirunt.  Femina 
quaedam  cum  tribus  liberis  per  has  silvas  in  curru 
vehebatur.  Subito  luporum  ululatus  auditur,  et  mox 
dirum  agmen  apparet.  Frustra  ilia  habenas  dat  equo, 
equos  enim  facile  cursu  as^iduo  exsuperant  lupi.  Vix 
breve  spatium  inter-ponitur,  misera-que  femina  linguas 
sanguineas,  fauces  nigras,  dentes  crudeles  aspicit.  Jam 
fervidum  spiritum  saevorum  animalium  fere  sentit.  Tum 
metu  vesano  mater  ex  curra  minimum  natu  liberorum 
dejicit,  et  douo  horribili  impetum  luporum  parumper 
cohibet. 

68.   The  Wolves  {continued). 

Primo  atrox  consilium  successit,  lupi  enim,  dum  saevo 
clamore  praedam  rapiunt,  agmen  sistunt ;  mox  tamen  ubi 
camem  ex  ossibus  miseri  infantis  dilaniaverant  (nee  longus 
ille  fuit  labor)  iterum  fugientibus  instabant,  Iterum  femina 
infelix  idem  facit,  alterum-que  infantem  lupis  concedit. 
Jamque  per  arbores,  spectaculum  gratissimum,  visa  sunt 
tecta  aedium  in  quibus  amici  habitabant,  fessus-que  equus 
ingeminat  cursum.  Nee  tamen  domum  advenit,  antequam 
mater  tertium  infantem  eodem  modo  morti  objecit. 

Inde  ubi  convocaverat  propinquos  fatum  liberorum  suam- 
que  fugam  narravit.  Tum  maximus  natu,  dum  ceteri 
horrore  obstupefacti  sunt ;  "  Tu  tuis  infantibus."'  voce 
inquit  terribili,  "  non  parcebas  ;  nee  ego  tibi  nunc  parcam." 
Haec  ubi  dixerat,  securi,  quam  manu  tenebat,  caput  impiae 
matris  percussit. 


Translations.  47 


69.  A  Cafs  Paw. 

Apicio  mercatori,  qui  Capuae  vivebat,  ex  Aegypto  felem, 
simiam  ex  Libya  suae  naves  transportaverant.  Hae 
quidem  bestiae  sub  tecto  mercatoris  concordissime 
vivebant,  longe  tamen  aliud  fuit  utrius-que  ingenium. 
Ilia,  naturii  tardior,  magnani  diei  partem  dormiebat; 
haec,  alacrior,  comitem  stolidam  saepe  per  joca  vexabat. 
Forte  Apicius  castaneas  aliquando  igne  torrebat.  Has  ubi 
videt  simia,  ad  ignem  accedit,  avidis-que  oculis  nuces 
observat.  Diu  haeret  incerta;  dulces  quamquam  fruges 
animum  alliciunt,  fervidus  ignis  a  furto  deterret.  Subito 
manu  felem,  quae  ante  ignem  more  suo  dormiebat,  rapit, 
et  pede  ejus  castaneas  singillatim  ex  igne  detrahit. 
Deinde  dum  ilia  magno  gemitu  casum  deplorat,  ipsa  nuces 
secura  devorat. 


70.   The  Effect  of  a  Fall. 

Indi,  qui  oras  maris  australis  incolebant,  etsi  multa 
erant  et  nova  animalia  in  suis  finibus,  equorum  genus 
nondum  cognoverunt.  Hi  igitur  quum  primum  bellum 
gesserunt  cum  Hispanis,  qui  ex  equis  plerumque  pugna- 
bant,  novo  spectaculo  quam  maxime  temti  silnt.  Equum 
enim  cum  suo  equite  unum  animal  putabant.  Primo 
impetu  banc  ob  causam  ab  equitibus  perturbati  sunt,  brevi 
tamen,  quod  copiae  suae  multo  plures  erant,  proelium  re- 
novabant.  Denique  quidam  ex  Hispanis,  cujus  equus  a 
funditore  vulneratus  est,  super  caput  animalis  effusus  est. 
Is  igitur  pedes  pugnabat.  At  Indi,  ubi  ex  uno  animali 
duos  hostes  viderunt,  perterriti  terga  verteruut. 


48  Infinitive  Mood. 

VERB  INFINITE. 

§  25.  Every  Verb  has  two  parts — 

(1)  Finite,  limited  by  Person 

Amo,  1  love. 
Amas,  you  love. 
Amat,  he  loves. 

(2)  Infinite,  not  limited  by  Person. 

Amare,  to  love. 
The  Finite  part  of  the  Verb  contains  the  Indicative, 
Conjunctive,  and  Imperative  Moods. 

The  Infinite  part  of  the  Verb  contains  Infinitive, 
Gerunds,  Supines,  and  Participles. 

These    are    partly   Verb,  partly   Substantive    or 
Adjective. 

As  Verb  (1)  they  can  govern  Cases. 

(2)  they  have  Tenses. 
As  Substantive  /(1)  they  follow  the  ordinary  rules  of 

Adjective       v         tences. 

INFINITIVE. 

§  26.  The  Infinitive  is  used — 
(1)  Like  the  Nominative  of  an  ordinary  Noun,  as 
Subject  to  a  Verb;  e.g. — 
£x.  15. 

Hoc  pomum  est  jucundum. 


Number,  Gender,  and  Case. 
'2)  they  cannot   form    complete    sen- 


(  Hoc  pomum  est  jucu; 
\  Edere  est  jucundum. 
o    (  Fames  nocet  pueris. 
'  (  Nimium  Mere  nocet  pueris. 

3.  Videre  est  credere. 

4.  Dare  quam  accipere  melius  est. 

5.  Cato  dicitur  discessisse  ex  urbe. 


Space.  49 

(2)  As  Accusative  to  such  Verbs  as  possum,  volo, 
audeo,  soleo,  conor,  incipio,  statuo,  etc.,  which  are  not 
often  found  with  the  Accusative  of  ordinary  Nouns. 

1.  Ex  equis  pugnare  solent. 

2.  Vott&-nA'h.viic,  per suaderei 

SPACE. 

§  27.  In  measuring  Distance,  Height,  Breadth, 
etc.,  the  Accusative  is  used. 

1.  Britannia  a  Gallia  muUa  millia  passuum  abest. 
Britain  is  many  miles  distant  from  Gaul. 

2.  Haec  arbor  est  vigiiiti-duos  pedes  alta. 
This  tree  is  twenty -two  feet  liigh. 

But  when  two  Things  are  compared,  the  Differ- 
ence between  them  is  put  into  the  Ablative. 

1.  Multo  plures  quam  hostes  suraus. 

We  are  much  more  numerous  than  the  enemy. 

2.  Altus  erat  sex  pedes,  pede  altior  quam  soror. 

He  was  six  feet  high,  afoot  taller  than  his  sister. 

PIECES  FOE  TRANSLATIOK 
The  following  ten  pieces  require  a  knowledge  of — 

(a)  Indicative   )  Passive  of  Verbs  in  -io,  Tliird 
Imperative  j       Conjugation. 

(b)  Infinitive  Active  of  the  Four  Conjugations. 

(c)  Also  Possum. 

Volo. 
Nolo. 
Malo. 

7 1 .  The  Basket  of  Eggs. 
Eex  quidam,  qui  multa  mala  ab  uxore  colerabat,  quod 
mentem  filii  a  matrimonio  avertere  voluit,  juvenem  ita 

GRADATIM.]  D 


50  Translations. 


admonuit.  "  Mihi  quidem  in  animo  est,  omnium  meorum 
civium  fortunas  cognoscere.  Tu  Ininc  laborem  pro  patre 
suscipe.  En  tibi  hunc  calatlium  ovorum  plenum,  hos-que 
duo  equos  committo,  Tu,  dum  urbem  peiiustras,  ei  ovum 
da,  quaecunque  suum  conjugem  regit ;  earn  autem,  quae  a 
conjuge  regitur,  equo  dona,"  Filius  etsi  rem  intelligere  non 
potest,  parentis  tameu  raandata  perficit.  Ubi  ad  primam 
domum  advenit,  vocem  asperam  audivit  feminae,  quae 
ob  nescio  quam  causam  conjugi  maledicebat.  Huic  ovum 
dedit.  Deinde  alteram  domum  petit,  quii  conjux  extra 
portam  stabat,  quod  uxor  eum  foras  extruserat,  dum  ipsa 
domum  verrit. 


72.   TJie  Basket  of  Eggs  {continued). 

Inde  juvenis  ad  multa  aedificia  iter  faciebat,  nullam 
tamen  feminam  mandatis  viri  obedientem  invenire  poterat. 
Vesperi  ubi  unum  modo  ovum  in  calatho  manebat  ad  casam 
quandam  advenit,  cujus  incolae  cenabant.  Hi  benigne 
juvenem  accipiunt,  vocant-que  ad  cenam.  Is  igitur, 
dum  libenter  cenat,  mores  utriusque  diligenter  observat, 
laetus-que  mulierem  pudicam  cognoscit,  quae  semper  (ut 
videtur)  conjugi  paret.  Turn  juvenis,  "  Tantae  virtu tis 
praemium  vobis  reddere  in  animo  est.  Sunt  mihi  duo 
equi,  haec  alba,  ille  autem  niger.  Ex  his  vobis  alteram 
dabo  ;  utrum  mavultis  1 "  *  "  IS^igrum,"  vero  respondit  vir. 
"At  0  stultissime  tace,"  exclamat  femiua,  "  equidem  albam 
equam  malo,  nee  tibi  in  hac  re  parere  volo."  At  Princeps 
cum  risu  ovum  suis  hospitibus  dat,  et  ipse  cum  equis 
domum  ad  patrem  se  recipit. 


Translations.  51 


73.  A  Breach  of  Discipline. 

Fredericus,  Germanorum  rex,  quod  ab  hostibus  preme- 
batur,  saevissima  disciplina  milites  cohibebat.  Rex  saepe 
uoctu  solus  per  castra  ambulabat,  et  ipse  eustodes  in 
stationibus  disponebat.  Aliquando,  dura  more  suo  castra 
perlustrat,  videt  lucernam,  quae  in  tabernaculo  finitimo 
ardebat.  Rex  igitur  qui  raaxima  ira  movebatur,  quod 
igneni  militibus  interdixerat,  silenter  tabernaculum 
intravit.  Hie  miles  epistolam  scribebat  ad  uxorem. 
Dum  multis  verbis  dura  pericula  belli,  suam  saliitem, 
amorem-que  constantem  narrat,  subito  regem  iratum 
aspicit.  Turn  rex,  "  Iterum  epistolam  repete,  haec  tamen 
adde;  vale  0  carissima,  eras  euim  ego,  quia  imperatori 
male  parui,  capitis  damnabor." 

74.  A  BjtWs-eye. 

Loxias,  quod  vitam  in  silvis  semper  degebat,  omnes 
alios  sagittarios  superabat.  Saepe  lupos  aquilas-que 
volucribus  sagittis  transfigebat,  nee  unquam  frustra  ab  eo 
telum  missum  est.  Forte  incolae  urbis  propinquae  ludos 
solennes  celebrabant.  Primo  quadrigas  agitabant  juvenes, 
deinde  pugnis  certabant,  postremo  certamen  sagittariorum 
institutum  est.  Diu  Loxias,  qui  cum  ceteris  decertare 
noluit,  se  a  certamine  abstinuit,  nee  arcum  ab  humeris 
amovit.  Denique  quidam  ex  regiis  sagittariis,  cui  nomen 
erat  Hubertus,  sive  casu,  seu  quod  ventus  ei  favebat, 
mediam  metam  sagitta  transfixit.  Tum  demum  Loxias 
arcum  tendit,  et  suo  telo  sagittam  Hubert!  in  duas  partes 
findit,  Ingens  ad  caelum  tollitur  clamor,  omnes-que 
Loxian  victorem  salutant. 


52  Translations. 


75.   The  Weather-tvise  Do7ikey. 

Ludovicus,  rex  Gallorurn,  fidem  maximam  habebat  ei 
generi  hominum,  qui  astrologi  vocantur,  quod  motu 
stellarum  imbres  ventos-que  praedicere  solent.  Eex,  qui 
multum  in  venationibus  erat,  aliquando  dum  magnum 
cervum  canibus  per  silvas  agitafc,  celeri  equo  longe  ante 
omnes  socios  praetervectus  est.  Interea  caelum  nubibus 
obscuratur,  gravis-que  imber  cum  multa  grandine  in  terram 
decidit.  Eex  igitur,  quod  parvam  easam  inter  arbores 
videt,  tempestatis  perfugium  petit.  Turn  ubi  is  graviter 
incusabat  indoctos  illos  astrologos,  "  Nulla  tamen  tempes- 
tas,"  respondit  agricola,  cujus  casa  erat,  "  me  incautuni 
excipitj  semper  enim  meus  asinus,  qui  fruges  horti  ad 
forum  portare  solet,  voce  rauca  imbrem  mihi  praedicit." 
"  Nimirum,"  cum  risu  respondit  rex,  "  si  tuus  asinus  tam 
bonus  astrologus  est,  meos  astrologos  posthac  in  numero 
asinorum  habebo." 

'jG.  A  Practical  Joke. 

Rex  quidam  Britannorum  quattuor  habebat  filios,  qui, 
quod  inter  se  saepe  dissidebant,  patris  animum  graviter 
vexabant.  Ex  his  maximus  natu,  cui  nomen  erat 
Eobertus,  juvenis  ferox  et  iracundus  saepe  per  ludibrium 
a  fratribus  exercebatur.  Hi  olira,  qui  in  superiore  parte 
aedium  forte  fuerunt,  Eobertum,  dum  in  horto  ambulat, 
improbo  animo  observabant.  Mox  juvenis  improvidus 
sub  ipsam  fenestram,  qua  fratres  despiciebant,  gressum 
direxit.  Tum  pueri  maligni,  ut  primum  occasio  data  est, 
in  caput  fratris  incauti  amphoram  aquae  plenam  effuderunt. 
At  Eobertus  ira  caeca  gladium  stringit,  in-que  fratres 
impetum  facit.      Hi  autem  perterriti  in  penetralia  regis 


Translations.  53 


perfugerunt.     Eex  igitiir,  qui  junioribus  semper  favebat, 
Eobertum  in  exsiliuin  relegavit. 

77.  Hozv  to  please  Everybody  ! 

Senex  quidam,  qui  asinum  vendere  voluit,  cum  filio 
eum  ad  urbem  ducebat.  Mox  occurrunt  choro  virginum, 
quae  dona  ad  templum  Minervae  portabaut,  "  Hercle," 
in  quit,  ex  his  maxima  natu,  "  num-quid  potest  esse  stultius 
illis,  qui  pedibus  iter  faciunt,  nee  asino  vehunturl"  Hoc 
ubi  audivit  senex,  filium  asinum  conscendere  jussit,  et 
ipse  alacri  gressu  iter  pergebat.  Non  procul  ab  eo  loco 
aliqui  senes  sermonem  inter  se  serebant.  Turn  unus, 
"  Eheu,"  inquit,  "  quantum  tempora  mutantur !  Ubi 
nunc  est  ille  senectutis  proprius  honor;  desili  ex  asino 
puer  inipudens,  et  patri  cede."  Inde  juvenis,  quern  pudor 
facti  jam  movet,  celeriter  id,  quod  sibi  imperatum  est, 
facit,  senex-que  invicem  asinum  conscendit. 

"jZ.  How  to  please  Everybody  !  {continued). 

Forte  via  secundum  flumen  ducebat,  in  quo  duae 
feminae  vestes  lavabaut.  Hae,  ubi  viatores  vident,  una 
voce  crudelitatem  patris,  fiUi-que  durum  laborem  plorant. 
Senex  igitur,  qui  omnibus  placere  vult,  puerum  post  se 
sedere  jubet.  Nee  tamen  ea  res  prospere  evenit,  quod 
alius  viator  lis  occurrit.  "  O  impudentiam  nefandam!" 
inquit,  "facilius  potestis  asinum  ipsi  vehere,  quani  vos 
miserum  animal."  Tum  senex,  qui  ne  id  quidem  ineptum 
putabat,  postquam  crura  asini  funibus  ad  magnum  contum 
vinxerat,  novum  onus  cum  maximo  labore  in  sues  filii-que 
humeros  sublevavit.  At  asinus,  cui  haec  minime  place- 
bant,  dum  ponte  flumen  transmittunt,  subito  nisu  vincula 
Tumpit,  et  in  aquam  praecipitatur 


54  Translations. 


79.   The  Hedgehog. 

Apud  Indos  multi  sunt  serpentes,  qui  inter  se  magni- 
tudine  et  specie  longe  dissimiles  sunt;  alii  enim  totas 
boves  devorare  solent ;  alii,  qui  unum  modo  pedem  longi 
sunt,  vulnus  tamen  mortiferum  dare  possunt.  Judex 
quidam,  qui  in  illis  regionibus  habitabat,  dum  mane  soleas 
induit,  altero  pede  levi  puncto  vulneratur.  Extemplo  is, 
homo  promptissimus,  pede  pulsavit  humum,  et  suo  pondere 
anguem  parvum,  qui  in  solea  latuerat,  oppressit.  Paucis 
post  diebus  servus  ejusdem  judicis,  dum  calceos  induit, 
punctum  liaud  ita  magnum  ipse  sentit,  Statim  judicis 
facti  memor,  quam  maxima  vi  in  terram  pedem  incussit. 
Inde  acuto  dolore  furiosus  calceos  exuit,  invenit-que  baud 
serpentem  quidem  sed  echinum. 

80.  Bide  your  Time. 

Fide  parvus  canis,  qui  dominum  quam  maxime  amabat, 
quod  nullo  modo  amorem  praestare  poterat,  saepe  suum 
casuni  dolebat.  Tandem  Rolloni,  magno  cani,  rem  ita 
indicavit,  "  O  fortunate  canis  !  quot  modis  nostro  domino 
prodes ;  tu  domum  custodis ;  lures  a  limine,  lupos  ab 
ovili  arces;  ego  autem  nihil  facere  possum."  "At," 
respondit  Eollo  sapiens,  "  in  officio  mane ;  sine  dubio 
occasionem  tibi  dabit  fortuna."  Paucis  post  diebus,  dum 
doniinus  noctu  dormit,  Fido,  qui  baud  procul  humi 
jacebat,  aspexit  latronem,  qui  clam  domum  intraverat. 
Protinus  latratu  dominum  e  somno  excitavit,  et  sua 
vigilantia  eum  e  periculo  eripuit. 


Double  Accusative.  55 


DOUBLE  ACCUSATIVE. 

§  28.  The  Verbs  {rogo,  doceo,  etc.)  which  make 
sense  with  either  an  Accusative  of  the  Person  or  of 
the  Tiling,  sometimes  use  both  at  ouce.  This  is 
called  Double  Accusative. 

Ex.  16.     1.  Jamdudum  te  doceo, 

2.  Zeno  j^hilosojjhicmi  docuit. 

3.  Te  philosophiam  docebo. 

(1)  With  some  Verbs  the  Accusative  of  the  Tiling  is 
generally  expressed  by  the  Present  Infinitive. 

4.  Docebo  te  tacere. 

5.  Quis  te  vetuit  ccmere. 

6.  Omnes  discedere  jussit. 

7.  Cimbros  prohibuerunt  sues  fines  vast  are. 

(2)  If  converted  into  the  Passive — 

Accusative  of  Person  becomes  Nominative. 
Accusative  of  Thing  remains. 

C  INIagister  docet  jyuerum  litteras. 
■    (  Puer  docetur  litteras  a  magistro. 

r  Patres  considem  exercitum  scrihere  jusserunt. 
'    (  Consul  a  patribus  exercitum  scrihere  jussus  est. 


56  Quality. 


QUALITY. 

§  29.  A  Quality  is  something  peculiar  in  a  man 
which  distinguishes  him  from  others. 

A  man  ivith  a  beard. 

In  English  Quality  is  expressed — 
By  an  Adjective. 

A  talented  man. 

By  a  Genitive. 

A  man  of  talents. 
By  an  Ablative. 

A  man  without  talent. 

In  Latin,  if  the  Genitive  or  Ablative  is  used,  an 
epithet  must  always  be  put  in. 

1.  Vir  ingcniosus. 

2.  Vir  summi  iugenii. 

3.  Vir  7iullo  ingenio. 

PIECES  FOR  TEANSLATIOK 

The  following  ten  pieces  require  a  knowledge  of — 

(a)  Infinitive  Passive  of  the  Pour  Conjugations. 

(b)  Also  Fero. 

Fio. 
Eo. 

8 1.  The  Inexhaustible  Purse. 

Die  Dianae  sacro  duo  advenae  sordida  veste,  et  specie 
huraili,  cibum  petebant  ab  Ephesiis,  qui  templum  deae 


Translations.  57 


celebrabant.  Ubi  ex  tot  divitibus  nemo  preces  audire 
voluit,  piscatorem  pauperem,  qui  adstabat,  auxilium 
rogaverunt.  "At,"  respondit  ille,  "est  mihi  uec  cibus 
nee  argentum  domi,  quod  continuae  tempestates  pisces  a 
nostris  oris  jamdudum  depellunt.  Si  tamen  mecum  venire 
vultis,  banc  noctem  sub  meo  tecto  requiescere  poteritis." 
Inde  advenas,  qui  laeti  beneficium  accipiunt,  domum  ad 
uxorem  ducit.  Ilia  autem  maesta,  quod  digno  hospitio 
advenas  non  potest  accipere,  loculos  vacuos,  inopiae  sig- 
num,  ostendit.  Subito  ad  terrain  decidunt  asses  duo. 
Piscator,  miraculo  attonitus,  vinum  cibum-que  emit ;  nee 
posthac  duram  paupertatem  ferebat,  nuuquam  enim  loculis 
de-erant  divini  asses. 


d:2.   The  Goldeji  Loaf. 

Lydon,  agricola  pauper  sed  probus,  aliquando  cum  filio 
edebat  parvum  panem,  quern  totius  diei  mercede  vix 
emerat.  Dum  puer  dentibus  suam  partem  panis  frangit, 
complures  nummi  aurei,  qui  in  cibo  occulti  erant,  in 
gremium  ejus  deciderunt.  Hoc  ubi  videt  puer,  "  Accipe," 
inquit  laeta  voce,  "pater,  hos  nummos,  quos  deus  ali- 
quis  tibi,  paupertatis  remedium,  tribuit."  "  Minima 
carissime,"  respondit  pater,  "pecuniam  potius  reddemus 
pistori,  qui,  dum  panem  coquit,  pecuniam  cum  farina 
nescio-quo  casu  miscuit."  Sine  mora  ambo  ad  pistorem 
properant  rem-que  narrant.  Turn  ille,  "  Macte  virtute 
Lydon ;  fortunam,  quam  bene  meruisti,  carpe ;  buno 
3nim  panem,  jussu  regis,  ei,  quem  inveni  probissimum, 
libenter  do." 


58  Translations. 


83.  Hospitality. 

IVIulta  audivimus  de  luxu  divitiis-que  eorum  sacer- 
dotum,  qui  sacris  Cereris  prae-erant.  Ex  his  unus,  cui 
nomen  erat  Lycus,  quaiiquam  modicas  modo  divitias 
habebat,  omnes  alios  benignitate  et  liberalitate  superabat. 
Hie  enim,  qui  quotidie  cibum  semel  edebat,  semper  ad 
frugalem  cenam  binos  pauperes  vocabat.  Aliquando 
dum  cum  duobus  pauperibus  cenare  incipit,  tertius 
hospes,  quem  ipse  non  vocaverat,  domum  intravit.  Tum 
Lycus,  quod  cena  quattuor  convivis  non  suppetebat,  suum 
lectum  advenae  concessit  (Romani  enim,  dum  cenant, 
in  lectis  semper  jacebant).  "  Tu,"  inquit,  *'hodie  cena; 
equidem  heri  cenavi;  eras  quoque  si  dis  ita  placet, 
cenabo." 

84.  Honesty  is  the  best  Policy. 

Padius,  agricola  probus,  qui  multo  labore  aliquid  argenti 
coUegerat,  vaccam  tandem  emit,  cujus  lacte  et  sese  et 
liberos  alebat.  Complures  menses  satis  pabuli  praebebat 
pratum  baud  ita  magnum ;  at  media  aestate,  quod  totus 
ager  ardore  soils  torrebatur,  ilia  fame  misere  pressa  est. 
Hoc  ubi  sensit  Padius,  quod  acerrimo  dolore  perturbatus 
est,  ad  horreum  divitis  coloni,  qui  non  procul  habitabat, 
noctu  accessit.  Hie  postquam  humeros  magno  feni  pon- 
dere  oneravit,  subito  suae  virtutis  memor  pabulum  his 
verbis  ad  terram  dejeeit ;  "  Magna  est  probitas,  nee  malo 
furto  vaccam  servare  volo."  Postridie  colonus,  quem  nee 
factum  nee  verba  Padii  fefellerant,  donum  ad  eum  misit 
tantuni  feni,  quantum  plaustro  vehi  poterat,  cum  epistola, 
in  qua  haee  scripta  erant ;  "  Magna  vero  est  probitas, 
equidem  tamen  tuam  vaccam  servare  volo." 


Translations.  59 


85.   TJie  Bearskin. 

Venator  quidam,  cui  nihil  erat  argenti,  Capuam  ad  mer- 
catorem  ivit.  "  Vis-ne,"  inquit,  "  emere  ursae  pellem 
praestantissimam."  "Maxime,"  respondit  ille.  Cui 
venator,  "Hodie  quideni  earn,  tibi  afferre  non  possum, 
quod  nondum  lu'saui  interfeci,  at  paucis  diebus  cum  pelle 
redibo."  Mercator  tamen,  qui  nunquam  silvas  viderat, 
non  modo  ei  multum  argenti  dedit,  sed  etiam  ipse  cum 
venatore  ad  locum  ire  constituit.  Ubi  ad  silvam  venerunt, 
mox  ipsam  viderunt  ursam,  quae  tardo  gressu  ad  eos 
incedebat.  Turn  perterritus  arborem  ascendit  mercator; 
at  comes  infelix,  qui  fugere  non  poterat,  quod  armis  im- 
peditus  est,  projecit  se  in  terram,  mortem-que  simulavit. 
Ursae  enim,  etsi  homines  vivos  maxima  vi  oppugnare 
Solent,  cadavera  tangere  nolunt,  Itaque  ursa  postquam 
nasum  corpori  ejus  admoverat  rauco  cum  fremitu  discessit. 


Z<S.  Self-Restraint 

Yoluerunt  olim  animalia  novum  creare  regem,  quod  leo, 
qui  regnum  antea  obtinuerat,  a  venatore  quodam  occisus 
erat.  Itaque  certo  die  simius,  cujus  joca  ceteris  magno- 
pere  placebant,  suffragiis  omnium  rex  creatus  est.  Yulpes 
tamen,  cui  simii  nova  dignitas  minime  grata  fuit,  regem 
submovere  constituit.  "Yeni  me-cum,"  inquit,  "rex 
magne,  inveni  enim  sub  antiqua  quercu  multum  argenti, 
quod  jure  regum  tibi  proprium  est."  Simius  statim  jussit 
eam  ad  locum  se  ducere,  incidit-que  in  plagas,  quas  vulpes 
paraverat.  Tum  ilia  cum  risu,  "  Quomodo  tu  potes," 
inquit,  "  alios  regere,  qui  ne  te  ipsum  quidem  regere 
potes  % " 


60  Translations. 


87.  A  Promising  Pupil. 

Medicus  quidam  gloriosus,  qui  maxima  paupertate  pre- 
mebatur,  omnium  animos  in  se  convertere  voluit.  Is 
igitur  dum  per  urbem  album  asinum  ducit,  magna  voce 
clamitabat,  "Hunc  quern  videtis  asinum,  cives,  litteras 
Latinas  docere  possum."  Turn  rex,  cui  id  nuntiatum 
est,  postquam  hominem  ad  se  arcessivit,  eum  rem  statim 
perficere  jussit.  Is  vero  operam  libenter  suscipit,  sed 
moram  decem  annorum  postulat.  Postero  die  unus  ex 
amicis  medicum  ita  admonuit ;  "Fuge,  o  stultissime,  ex 
liac  regione,  tu  enim  capitis  certe  damnaberis,  quod 
rem,  quae  fieri  non  potest,  suscepisti."  At  ille,  "Bono 
es  animo,  amice ;  nam  decem  aunis  aut  ego  aut  rex  aut 
asinus  occiderimus." 


88.   TJie  Saracens  Head. 

Eicardo,  Britannorum  regi,  non  modo  cor  sed  etiam 
venter  erat  leonis,  si  id  verum  est  quod  Sarraceni  de  eo 
referunt.  Is  enim  post-quam  totius  diei  spatium  cum 
hostibus  pugnaverat,  tandem  fessus  cibum  postulavit, 
Tum  servi,  quod  nihil  cibi  jam  reliquum  erat,  nee  regis 
mandata  detrectare  audebant,  ex  captivis  pinguissimum 
coxerunt,  dapes-que  novas,  loco  apri,  fesso  apposuerunt 
domino.  Inde  rex,  qui  cibo  quam  maxime  delectabatur, 
caput  animalis  aflferri  jussit.  Mox  ubi  servi  perterriti 
mandata  perfecerunt,  ille  ingenti  cum  risu,  "  Certe,"'  inquit, 
"  nunquam  nobis  commeatus  de-erunt,  si  carnem  hostium 
ita  edere  possumus." 


Translations.  61 


89.   Toivn  V.  Cou?if>y. 

Urbanus  mus,  qui  rus  ad  fratrem  iverat,  cibum  rusticuni 
tulit  atque  edere  noluit.  "  Si  vis,"  inquit,  "  domum 
me-cum  redire  sex-centas  delicias  habebis.''  Itaque  illi, 
postquam  totius  diei  iter  fecerunt,  media  nocte  parietem 
splendidi  aedificii  rinia  aiigusta  ineunt.  Turn  mus  ur- 
banus niagnificas  dapes  aflfert,  et  rusticum  in  lecto  pur- 
pureo  locat.  At  subito  ingens  auditur  clamor  ;  panduntur 
portae  ;  inruunt  decern  servi  nigerrimi.  Fugit  per-territus 
mus  uterque,  et  vix  in  perfugium  so  recipit.  Deinde 
rusticus,  "  Solus,"  inquit,  "  vitam  urbanam  carpe ;  ego 
certe  salutem  et  glandes  meas  malo." 


90.   Coiniting  her  CJiickens. 

Phyllis  aneilla  quaedam  mulctrarium  novi  lactis  plenum 
Nolam  ferebat.  Dum  iter  facit,  suas  opes  ita  numerabat, 
"  Certe,"  inquit,  "  ubi  lac  vendidero  ova  complura  potero 
emere.  Xonne  ex  ovis  gignuntur  pulli  ?  ex  pullis 
argentum?  Tum  suem  emere  in  animo  est,  quae  brevi 
porculos  multos  mihi  pariet.  Inde  erit  mihi  vacca ;  nee 
multo  post  vitulus  fusco  colore,  ociilis  pulcherrimis. 
Quanta  laetitia  vitulum,  dum  saltat  in  pratis,  aspiciam  % " 
Haec  ubi  dixit  prae  gaudio  saltavit  ipsa,  quo  subito  motu 
lac  omne  una  cum  divitiarum  spe  effusum  est. 


€3  Participles. 


PARTICIPLES. 

§  30.  Participles  are  partly  Adjective,  partly 
Y£i;b.     See  page  48. 

X.  B. — Adj  ecti  ves — 

(1)  Do  not  necessarily  tell  you  anything  fresh,  but  only 

serve  to  distinguish  the  Substantive  they  qualify. 
Lend  me  your  7iew  coat. 

(2)  Tell  you  something  fresh,  and  are  the  most  impor- 

tant word  in  the  sentence. 

I  lent  you  my  coat  iiew,  and  you  ruined  it. 

Participles  belong  properly  to  this  latter  class. 
Thus  they  may  often  be  translated  by  a  Relative 
Clause,  or  by  an  Adverbial  Clause,  introduced  by  the 
Conjunctions  when,  tvhilc,  because,  etc. 

1.  Vidi  meura  filium  saltcmtcm. 

T  \  dancing. 

I  saw  my  son  ]     ,  .,     ° 

{  while  he  was  dancmg. 

2.  Vidi  latronem  gladio  armatum. 

I  have  seen  a  robber    \  ""'"^^^  ^^^^  «  '''°'"^' 
(  who  was  armed,  etc. 

3.  Hostes  xicti  pacem  petierunt. 

The  enemy  \  conquered  sought  for -peace. 

(  when  they  had  been  conquered,  etc. 

4.  Jlilites  armis  impecllti  fugere  non  potuerunt. 

The  soldiers   \  ^^^^^P^red  with  their  arms,  could  not  fee. 
\  because  they  were  hampered,  etc. 

5.  Fhimen  transituros  equites  oppresseruut. 

The  cavalry  surprised  ^  about  to  cross  the  river, 
them  i  as  they  were  on  the  point,  etc. 

X.E. — Remember  that  the  Past  Participle  is  Passive,  and 
do  not  translate  it  by  having. 


Price  and  Value.  63 

PRICE   AND   VALUE. 

§  31.  Fixed  Value  is  expressed  by  the  Ablative. 
Unfixed  Value  is  expressed  by  the  Genitive. 

Ex.  17. 

1.  Parvi  hostes  habet. 

He  tliinks  the  enemy  of  little  importance. 

2.  Emit  hortos  ducentis  minis. 

He  bought  the  gardens  for  two  hundred  minae. 

3.  Vendidi  alteram  equum  talento  alterum  pluris. 
I  sold  one  horse  for  a  talent,  the  other  for  more. 

(Qiianti  aestimas  agrum  ? 
At  what  price  do  you  value  the  field? 
"^"  I  Quinque  talentis. 
(  {At)  five  talents. 

§  32.  The  Relative  is  often  used  in  Latin  after  a 
full  stop.  This  does  not  make  the  sentence  Adjec- 
tival, but  simply  serves  to  connect  it  with  what  has 
gone  before. 

Rule  9.  After  a  full  stop  do  not  translate  the 
Relative  by  vAo  or  ivMch,  but  by  the  Demonstratives 
he,  this,  etc.,  with  or  without  a  Conjunction. 

1,  Quod  ubi  sensit. 

{And)  when  he  perceivcdih.\s. 

2.  Cui  respondit  senex. 

{But)  the  old  man  answered  him. 


64  Translations, 


PIECES  FOR  TRANSLATION. 
91.   TJie  BloodJiound. 

Eobertus,  Scotorum  rex,  vir  et  armis  et  virtute  insignis, 
bellum  cum  Britannis  non  prospere  primo  gerebat.  Erant 
enim  in  castris  hostium  complures  Scoti,  qui  ob  privatam 
invidiam  Britannis  auxilium  praebebant.  Ex  his  unus 
constituit  regem  capere  per  canem  fidelissimum,  quem 
ipse  donum  ab  eo  acceperat,  Robertas  forte,  majoribus 
hostium  copiis  circumdatus,  suos  fugae  causa  in  omnes 
partes  discedere  jusserat ;  ipse  tamen  cum  uno  comite  se 
in  silvas  abdidit.  At  hostes,  cane  ducti,  regis  perfugium 
facile  invenerunt.  Hie  autem  latratu  canis  admonitus, 
per  alveum  iiuminis  duo  millia  passuum  ambulavit ;  quo 
consilio  saevos  hostes  elusit.  Canis  enim,  qui  vestigia 
domini  terra  cognoscere  poterat,  aqua  omnino  falsus  est. 

92.   TJie  Bloodhound  {continued). 

Postquam  duas  horas  in  silva  densissima  erraverant, 
tandem  rex  comes-que  fidelis  tribus  viris  armatis,  specie 
feroci,  obviam  iverunt.  Rex  tamen,  etsi  hos  in  susplcione 
habuit,  fame  confectus,  hospitium  datum  non  abnuit. 
Inde  ductus  ad  casam,  quae  haud  procul  aberat,  benigne 
acceptus  est  a  latronibus,  qui  totam  ovem  coxerunt,  mag- 
nam-que  partem  advenis  dederunt.  Post  coenam  Robertus, 
longo  labore  defessus,  somno  sese  dedit.  Comes  tamen, 
qui  a  rege  vigilare  jussus  erat,  gravi  somno  oppressus, 
officium  omisit.  Tum  latrones,  qui  ipsi  somnum  simula 
verant,  furtim  petebant  earn  partem  casae,  qua  hospites 
dormiebant. 


Translations.  65 


93.   Tlie  BloodJwiind  {contimied). 

Rex  tamen,  qui  leviter  dormiebat,  somno  excitatus,  a 
lecto  prosiluit  et  postquam  comitem  suscitavit,  gladium 
destrinxit.  Atrox  inde  certamen  factum  est,  rex  enim. 
gladio  unum  e  latronibus  transfixit;  at  comes  infelix, 
subito  impetu  perturbatus,  a  latronibus  interfectus  est. 
Turn  rex  ira  et  dolore  incensus,  quod  gladium  e  corpore 
latronis  interfecti  detrahere  non  poterat,  face  ardenti, 
quam  e  foco  corripuerat,  alterius  latronis  caput  ellsit. 
Quod  ubi  videt  tertius,  morte  comitum  perterritus, 
fugam  tentavit.  Nee  tamen  e  periculo  evasit,  rex  enim 
jam  armatus  gladio,  quo  occisum  latronem  spoliaverat^ 
hostem  fugientem  mortali  vulnere  confecit. 


94.  A  Lover  lost. 

Galli,  qui  audaciam  maximi  aestimabant,  ferarum 
certaminibus  multum  delectabantur.  Aliquando  rex  cum 
magna  caterva  nobilium  mulierum-que  clararum  ludos 
solennes  aspiciebat.  Quaedam  ex  his,  quae  sponsi  forti- 
tudinem  tentare  voluit,  aureum  torquem  dejecit  in  mediam 
arenara,  qua  leo  ingens  cum  duobus  tigribus  certamen 
acerrimum  agebat.  "  Tu  quidem,"  inquit,  "  si  quid  in  te 
residet  amoris  erga  me,  torquem  milii  e  feris  eripe." 
Statim  juvenis  his  verbis  accensus,  in  arenam  se  praeci- 
pitavit ;  saltu  alacri  torquem  rapuit ;  tutus  cum  praemio 
rediit.  Turn  ille,  dum  omnes  factum  plaudunt,  cum  risu 
ad  pedes  virginis  crudelis  torquem  projecit.  "Tu  quidem," 
inquit,  "meam  vitam  minimi  habuisti;  ego  tuum  amo- 
rem." 

ORADATIM.]  S 


66  Translations. 


95.  How  to  get  rid  of  a  Wife. 

Fulvius  quidam,  cui  uxor  erat  difficilis,  quod  earn  vi 
interficere  non  audebat,  fraudem  adhibere  constituit. 
Mulierem  igitur  ad  ripam  fluminis,  quod  per  ipsum  hortum 
fluebat,  duxit.  Quo  ubi  advenit,  "Mihi,"  inquit,  "in 
animo  est  e  vita  discedere.  Tu  igitur,  ut  uxor  fidelis, 
extremis  viri  mandatis  pare."  Uxor  incauta  fidem  dat. 
"Ergo,"  inquit  Fulvius,  "  manus  mihi  post  tergum  hoc 
fune  vinci,  me-que  in  flumen  dejice."  Turn  ea,  etsi  rem 
credere  vix  potuit,  quod  noluit  fidem  datam  violare, 
manus  ejus  coustrinxit,  et  maximo  nisu  eum  in  aquam 
propellere  paravit.  At  Fulvius  subito  motu  corporis  peri- 
culum  elusit,  mulier-que  improvida  suo  impetu  in  aquam 
praeceps  dejicitur.  Inde  miseris  precibus  auxilium  oranti 
respondit  ille  ;  "  Volo  equidem  te  juvare ;  quod  tamen 
meas  manus  vinxisti,  nullo  modo  possum." 

96.  A  Stem  Example. 
Dux  quidam,  qui  cum  Gallis  bellum  gerebat,  quod 
voluit  cives  ab  omni  injuria  defendere,  poenis  gravissimis 
suos  rapinis  prohibebat.  Olim  dum  cum  legatis  cenat, 
in  praetorium  ducti  sunt  tres  viri,  furto  in  manifesto 
deprehensi.  Tum  dux,  qui  magnitudine  poenae  reliquos 
deterrere  voluit,  jussit  fures  illico  de  magna  quercu,  quae 
non  multum  aberat,  suspendi.  Postero  die  dum  in 
itinere  agmen  locum  praeterit,  ante  oculos  omnium  tria 
cadavera,  militari  pallio  vestita,  ex  arbore  peudebant. 
Quo  exemplo  territi,  milites  in  posterum  ab  omni  genera 
rapinae  abstinebant.  Id  tamen  exemplum  salubrius  quam 
crudelius  fuit ;  dux  enim  misericordia  commotus,  suspen- 
derat  baud  fures  quidem,  sed  cadavera  trium  militum, 
qui  pridie  morbo  absumpti  eraut. 


Translations.  67 


97.   The  Guards  outivittcd. 

Henricus,  rex  Britannorum,  qui  cum  civibus  turbulentis 
bellum  gerebat,  filium  suum  equitatui  praefecerat.  Hie 
tamen,  juvenis  acer,  quod  equitibus  hostium  effusis  auda- 
cius  institerat,  tandem  captus  est  ab  hostibus.  Victores 
autem  qui  captivo  volebant  indulgere,  eum  sinebant  quo- 
tidie  cum  paucis  custodibus  in  equo  vehi.  Aliquando 
custodes  jussu  principis  inter  se  cursu  equorum  conten de- 
bant.  Tandem  postquam  equi  omnium  cursu  et  labore 
confecti  sunt,  princeps,  qui  a  certamine  de  industria 
abstinebat,  "En,"  inquit,  "vobis  novum  certamen  pro- 
pono."  Cum  his  verbis  equum  integrum  incitavit,  celeri- 
terque  e  conspectu  hostium  fessorum  ad  amicos  vectus  est. 

98.  A  Foul. 

Eomanus  olim  cum  duobus  Graecis  cursu  contendebat. 
Ubi  signum  datum  est,  omnes  pariter  e  carceribus  evolant. 
Mox  tamen  unus  e  Graecis,  qui  celeritate  pedum  praestan- 
tior  fuit,  ceteros  superabat,  Huic  modico  intervallo  in- 
sistebat  Eomanus,  quem  acerrimo  cursu  urget  Graecus 
alter.  Jam-que  ubi  sub  ipsum  finem  adveniebant,  primus 
Graecorum,  qui  victoriam  pro  certo  habuit,  minus  caute 
currebat.  Ille  autem  lubrico  gramine  falsus  praeceps 
decidit.  Tum  quod  ipse  praemium  reportare  non  potuit, 
amici  hand  immemor,  sese  opposuit  Romano  praetereunti, 
qui  iuvicem  ad  terram  provolutus  est.  Itaque  Graecus 
alter  voce  omnium  victor  est  appellatus. 

99.  A  Disguised  Monarch. 

Jacobus,  rex  Scotorum,  vir  glorise  militaris  avidus,  saepe 
sine  ullo  comite  errabat,  veste  suae  fortunae  dissimili  in- 


68  Translations. 


dutus.  Olim  dura  per  quandam  silvam  iter  facit,  de 
improviso  a  tribus  Jatronibus  oppressus,  in  maximum 
capitis  periculum  adduetus  est.  At  rusticus  quidam,  qui 
ad  clangorem  armorum  occurrerat,  securi  armatus,  regi 
vulneribus  et  labore  paene  coufecto,  auxilium  attulit, 
fugavit-que  latrones.  Turn  ubi  rusticus  pro  tanto  benefieio 
praemium  accipere  noluit;  rex  ''Saltern,"  inquit,  "  redi 
me-cum  ad  urbem,  qua  te  digno  accipiam  hospitio,  quod 
ipse  apud  regem  habito." 

lOO.    Which  is  the  King? 

Eusticus,  qui  regem  videre  valde  cupiebat,  laetus  cum 
hospite  ignoto  ad  regiam  iter  fecit.  Post  cenam,  rex  "  Si 
vis "  inquit,  "  me-cum  in  alteram  partem  aedium  ire,  et 
regem  et  nobiles  complures  tibi  ostendam."  "  Maxime," 
respondit  rusticus,  "sed  quomodo  regem  cognoscere  potero." 
"Facile,"  respondit  ille,  "  nam  ceteri  sunt  capite  nudato,  rex 
autem  solus  capite  operto  manet."  Inde  splendidum  ineunt 
atrium,  ubi  adstant  viri  complures,  ostro  insignes  et  auro. 
Frustra  rusticus  oculis  regem  per  totum  coetum  exquirit. 
Tandem  ad  comitem  versus;  "Ex  nobis,"  inquit,  "  alter  rex 
necessario  est,  nam  soli  ex  tanto  coetu  capite  sumus  operto." 


Deponent  Verbs.     —  69 


DEPONENT  VERBS. 

§  33.  Deponent  Verbs   are  Passive  in  form  but 
Active  in  meaning. 

Morior,  I  die. 
Queror,  I  complain, 

(i.)  The  Present  and  Future  Participles  are  Active  in  form 
as  well  as  meaning. 

Querens,      complaining, 
Questiirus,  about  to  complain. 

(ii.)  The  Past  Participle  of  Deponent  Verbs  is  Active  in 
meaning,  and  may  therefore  be  translated  by  having, 

Questus,  having  comi)lained. 


FUNGOR,  FrUOR,  etc. 

The  Verbs  fitngor,  fruor,  utor,  vcscor,  ijotior,  are 
used  with  the  Ablative  Case  instead  of  the  Accusative. 

These  are  probably  old  Middle  Verbs,  and  can  be  explained 

thus — 

Fungor  laborc,  I  perform  my  work  (lit.  /  busy  myself  with  ivork). 
Yescor  pomis,    I  eat  a2ii)les  (lit.  I  fill  myself  with  apples),  etc. 

The  Ablative  also  follows 

the  Adjectives  dignus  (worthy),  indignus  (un- 
worthy) ; 
the  Substantives  Spus  (need)  and  usus  (use). 


70  Translations. 


PIECES  EOE  TEANSLATIOK 

10 1.   The  Trumpeter  and  the  Hyenas. 

Inveniimtur  in  Africa  ferae  plurimae  ac  saevissimae, 
quae  noctu  vagatae  boves  armentaque  rapiunt,  aliquando 
etiam  homines  adoriuntur.  Olim  dum  Britanni  cum 
Afris  bellum  gerunt,  tubicen  quidam,  vino  et  sopore 
oppressus,  extra  vallum  incautus  dormiebat.  Celeriter 
ad  locum  convenerunt  complures  hyaenae,  fame  ad  castra 
adductae,  hominemque  pro  mortuo  ad  silvas,  quae  baud 
procul  aberant,  traxerunt.  TJbi  jam  dapes  incepturae 
sunt,  tubicen,  subito  e  somno  experrectus,  fecit  id,  quod 
optimum  erat  pro  tanto  periculo,  nam  labra  tubae  adhibens 
clangorem  quam  maximum  edidit.  Quo  strepitu  perter- 
ritae  hyaenae  diffugerunt,  hominemque  integrum  quidem 
sed  terrore  semi-animem  reliquerunt, 

102.   The  Lost  Child. 

In  Africa  procul  ab  ullo  opijido  habitavit  agricola 
quidam,  cui  erant  undecim  liberi.  Ex  his  maximus  natu 
oves  in  montibus  custodiebat,  ceteri  tamen  labori  adhuc 
inutiles  totum  diem  in  agris  ludebant.  Aliquando  mini- 
mus, puer  quattuor  annos  natus,  inveniri  non  poterat,  nee 
post  quartam  diei  horam  a  fratribus  conspectus  erat. 
Postquam  eum  ubique  quaesiverunt  et  jier  aedes  et  agros 
finitimos,  tandem  parentes  auxilium  ab  vicinis  amicisque 
petierunt.  Una  cum  his  silvas,  ferarum  latebras  explora- 
verunt.  Vicini  quidem  sub  vesperum,  vano  labore  fessi, 
domum  discesserunt,  at  parentes  miseri,  ferarum  obliti, 
totam  per  noctem  in  silvis  manebant. 


Translations.  71 


103.   The  Lost  Child  {coniimied). 

Prima  luce  vicini  regressi,  postquam  magnam  diei 
partem  puerum  frustra  quaesiverant,  domum,  ut  antea, 
discesserant.  Forte  illo  die  Afer  venator,  agricolae  bene 
notus,  qui  a  loco  distanti  iter  faciebat,  ad  fundum  pervenit. 
Neminem  tamen  intra  domum  invenit  praeter  anum 
caecam,  quae  prae  senectute  alios  ad  silvas  sequi  non 
potuerat.  Quam  rem  miratus,  causam  ex  ipsa  petiit. 
Inde  de  periculo  infantis  certior  factus,  parentes  advocari 
jussit.  Turn  pallium  pueri  suo  cani  ostendit.  Hie  autem 
vestem  odoratus,  eos  ad  densiorem  silvam  adduxit,  ubi 
sub  antiqua  quercu  puerum  placide  dormientem  invene- 
runt. 


104.  Dumb  Shozv. 

Admetus  vir  pauper  sed  idem  acri  ingenio  praeditus, 
quod  nihil  cibi  duobus  diebus  gustaverat,  fame  deperibat. 
Tertio  autem  die,  dum  aedes  splendidas  praeterit,  a  portae 
custode  aliquid  cibi  petiit.  Hie  autem  hominis  miseritus 
jussit  evim  domum  ingredi,  atque  ab  ipso  domino  cibum 
petere.  Admetus,  id,  quod  imperatum  est,  facit,  domi- 
numque  in  atrio  sedentem  invenit.  Qui,  ubi  rem  cognovit, 
"  Agite,"  inquit,  "  servi,  aquam  quam  celerrime  afferte." 
Deinde  paulisper  moratus,  etsi  apparebant  nee  servi  nee 
aqua,  manus  lavantis  gestum  imitatus  est.  Admetus,  etsi 
re  satis  attonitus  est,  tamen  quod  noluit  dominum 
offendere,  idem  fecit,  Deinde  dominus  servos  primam 
cenam  apponere  jussit,  et  tanquam  veras  dapes  et  ipse 
edit  et  hospiti  praebet. 


72  Translations. 


105.  Dumb  Show  {continued). 

Postquam  eodem  modo  simulatas  dapes  ab  ovo  usque  ad 
mala  devoraverunt,  Admetus  jam  ab  omni  spe  cibi 
dejectus,  "  Siste,"  inquit,  "  laborem,  satis  enim  edi,  ultra 
nee  possum  nee  volo."  Cui  dominus,  "  At,  si  non  edere, 
certe  aliquid  bibere  potes."  Simul,  "  Agite,"  inquit, 
"  servi,  afferte  mihi  illud  vinum,  quod  cado  avus  noster 
Plancus  condidit."  Deinde,  ufc  an  tea,  postquam  visus 
erat  vinum  effundere  in  lictum  poculum,  id  amico  tradidit. 
Hie  autem  personam  etiam  melius  sustinuit;  primum 
enim  ad  lucem  poculum  sustulit,  deinde  vini  odorem 
naribus  captavit,  postremo  absorbere  visus  est.  Quid 
multal  Postquam  saepius  vinum  biberat,  ebrium  simu- 
lans,  crura  et  brachia  jactare  incipit ;  denique,  tanquam 
casu,  caput  liospitis  jocosi  ictu  gravissimo  pulsavit.  Inde, 
dum  ille  humi  jacet  saucius,  liic  foras  sese  eripuit. 

106.  A  Hard  Bargam. 

Agricola  quidam,  vir  dives  atque  idem  avarus,  dum  per 
agros  errat,  opes  divitiasque  secum  considerabat.  Segetes 
quidem  aristis,  pomis  arbores  oneratae  sunt,  stabula  autem 
bobus  pinguibus  jumentisque  abundabant.  Ex  agris 
domum  regressus,  postquam  aedes  intravit,  arcam,  ubi 
nummi  conditi  sunt,  avidis  oculis  contemplabatur.  Subito 
vocem  audivit  dicentis.  "  Kum  auro  divitiisque  bene 
usus  esl"  "  Unquam-ne  pauperes  egenos-que  curavisti?" 
Qua  voce  attonitus  dum  vitam  praeteritam  recenset, 
occurrit  pauper  quidam,  et  aliquid  argenti  ab  eo  petiit. 
"  Id  tibi  libenter  dabo,"  respondit  ille,  "  si  voles  meum 
sepulcrum  dies  noctesque  tres  custodire."  Quibus  verbis 
pecuniam  alteri  tradidit,  et  statim  e  vita  discessit. 


Translations.  73 


107.  A  Hard  Bargain  {continued). 
Inde  pauper,  justis  funebribus  perfunctus,  quod  fidem 
datam  violare  noluit,  per  duas  noctes  sepulcrum  agricolae 
custodiebat.  Tertia  tamen  nocte  Mors  ipsa  apparuit, 
funebri  veste  induta,  et  corpus  sibi  tradi  jussit.  Is  autem, 
etsi  capilli  prae  metu  horruerunt,  promissi  non  oblitus, 
Mortem  ita  allocutus  est.  "  Equidem,  Mors,  hoc  cadaver 
tibi  concedam  ;  repeto  tamen  pro  tali  munere  tantum  auri, 
quantum  ex  meis  cothurnis  alterum  compleverit."  Mors 
non  respuit  conditionem.  Inde  dum  haec  pecuniam 
arcessit,  ille  cultro  imum  cotburnum  perforat.  Haud  ita 
multo  post,  Mors  regressa,  nummorum  saccum,  quern 
reportavit,  in  cotburnum  effudit.  Mirata  quod  cothurnus 
nondum  completus  est,  alterum  saccum  priore  majorem 
arcessivit.  Tandem  postquam  ne  bio  quidem  cotburnum 
complere  valuit,  dum  tertium  saccum  arcessit,  sole  orienta 
excepta,  necessario  fugere  coacta  est. 

108.  WJio  killed  the  Cock  f 
Anus  quaedam,  quae  baud  procul  Tarento  ab  urbe 
habitavit,  suas  ancillas  ad  galli  cantum  e  somno  excitare 
solebat.  Hae  igitur  quod  a  prima  luce  usque  ad  occasura 
solis  laborem  sustinere  coactae  sunt,  gallum  malorum 
causam  occidere  constituerunt.  Postero  igitur  die  sub 
vesperum,  dum  altera  pedes  galli  utraque  manu  retinet 
aversata,  altera,  quae  paulo  audacior  fuit,  caput  avis 
infelicis  securi  percussit.  Id  tamen  longe  aliter  evenit  ac 
putabant.  Postquam  enim  gallus  interfectus  erat,  anus, 
quae  ad  id  tempus  cantum  ejus  patienter  expectare  solebat, 
ancillas,  nunc  media  nocte,  nunc  prima  luce,  semper  tamen 
maturius  quam  antea,  e  somno  excitavit.  Ancillae  igitur, 
quae  ita  se  fefellerant,  pro  tanto  facinore  dignas  poenas 
persolverunt. 


74  Translations. 


109.  An  Impartial  Judge. 

Duo  olim  viatores,  dum  haud  procul  Bails  iter  per  oram 
maritimam  faciunt,  conchylium  ingens,  quod  in  rupe 
quadam  haerebat,  conspexerunt.  Quod  ubi  conspectum 
est,  uterque  eorum,  tanquam  divinitus  oblatum,  edere  ipse 
voluit.  Deinde  alter,  qui  primus  ad  locum  advenerat, 
avide  conchylium  a  rupe  avellit,  alter  autem  amicuni 
graviter  increpuit.  "  Ego  enim,"  inquit,  "  etsi  paulo 
tardior  adveni,  prior  tamen  id  vidi."  Dum  ita  inter  se 
rixantur,  occurrit  quidam  nomine  utrique  notus.  Ad  eum 
ambo  rem  rejecerunt.  Hie  autem  totam  causam  patienter 
audivit;  deinde,  postquam  fronte  tranquilla  conchylium 
patefecerat,  devoravit  ipse.  Inde  ad  amicos  versus,  utrique 
alteram  concham  tradidit  his  verbis,  "  Nihil  jucundius 
unquam  edi ;  cum  bona  pace  abite." 

1 10.  I natte7ition  rebuked. 
Demosthenes  ille  orator  clarissimus  quod  respublica  in 
summum  discrimen  adducta  est  per  consilia  Philippi 
Macedonum  regis,  Athenienses  de  periculo,  quod  immine- 
bat,  saepe  monebat.  Postquam  diutius  more  suo  cives 
hortatus  est,  miratus  quod  surdis  auribus  verba  faciebat, 
subito  vocem  mutavit.  "Ceres  olim,"  inquit,  "una  cum 
hirundine  et  angue  itineris  comitibus  profecta,  ad  altum 
pervenit  flumen,  quod  tranavit  anguis,  hirundo  autem 
pennis  transvolavit."  Hie  ubi  orator  subito  sermonem 
interrupit,  "At  Ceres  ipsa  quomodo  trajecta  est?"  excepe- 
runt  cives.  Turn  ille  vultu  severe,  "  Num-quid  vobis 
stultius  esse  potest,  Athenienses,  qui  ita  delectamini 
fabulis,  quibus  auctoritatem  quidem  nullam  adjungere 
debemus,  Philippum  tamen,  qui  exitium  civitati  minatur, 
nihili  habetis  ?  " 


Gerunds  and  Supines.  75 


GERUNDS  AND  SUPINES. 

§  34.  Gerunds  and  Supines  are  used  to  make  up 
the  Cases  of  the  Verb-Noun  Infinitive. 

Amare,  loving  ;  amandi,  of  loving  ;  amando,  to  or  hy  loving. 

Thus  the  Gerunds  are  used  like  the  Genitive, 
Dative,  and  Ablative,  of  ordinary  Nouns. 

1.  Amor  hihcndi. 
Love  of  drinking. 

2.  Parendo  artem  rcgnandi  discimus. 
By  obeying  we  learn  the  art  of  ruling. 

N.B. — Only  Intransitive  Verbs  as  a  rale  use  Gerunds,  which 
are  declined  in  Case,  but  not  in  Gender  or  Number. 

Transitive  Verbs  use  an  Adjectival  form  called  the  Gerun- 
dive, which  agrees  with  its  Noun  in  Number,  Gender,  and 
Case. 

1.  Belgae  vixerunt  viscibus  Mendis. 

The  Belgae  supported  life  by  eating  fish. 

2.  Profectus  est  cum  duabus  legionibus  adu7-bevi  expugnandam. 
He  started  with  two  legions  to  storm  the  city. 

The  Supines  are  two  Noun  forms  of  Declension  IV. 

(1)  Supine  in  um — an  Accusative  of  Place  after 

Verbs  of  Motion. 

Veni  te  visum. 

I  have  come  to  see  you. 

(2)  Supine  in  it — an  Ablative  of  Eespect  used 

chiefly  with  Adjectives. 

Mirabile  dictii ! 

W<^nderfia\^.''^^^'''^: 

(  in  the  saying  I 


76  Translations. 


PIECES  FOR  TRANSLATION. 
III.  Too  good  a  Defence. 
Anus  quaedam,  quae  Capuae  habitabat,  pallium  sibi  a 
nuru  creditum  forte  sciderat.  Cujus  iram  verita,  pallium 
scissum  inter  aliquas  vestes  integras  celavit,  omnes-que 
eodem  tempore  suae  nurui  reddidit.  Haec  autem,  ubi 
fraudem  perspexit,  quod  id  pallium  maximi  aestimabat, 
ira  commota  causam  apud  judices  agebat.  Tum  anus  a 
judicibus  interrogata,  purgandi  sui  causa,  ita  respondit. 
"  Si  aequi  estis  judices,  nullam  poenam  a  me  repetetis 
multas  ob  causas  ;  primum  enim  nullum  pallium  mihi 
unquam  creditum  est  ;  quomodo  igitur  id  scindere  potui  ? 
Delude  nurus  mea  pallium  ipsa  sciderat,  ante-quam  id 
mihi  credidit.  Postremo  id  pallium,  quod  reddidi,  integrum 
fuit.  Nonne  me  igitur  laude  digniorem  quam  poena  habe- 
bitis?"     Hac  tamen  oratione  usa,  judicibus  non  persuasit. 

112.  Cheap  Travelling. 
Timon,  Eomanus,  honestis  natus  parentibus,  qui  patri- 
monii magnam  partem  ludendo  devoraverat,  procul  ab 
urbe  iter  faciebat.  Quo  in  itinere  dum  more  suo  aleam 
ludit,  reliqua  parte  pecuniae  spoliatus  est.  Tum  is,  cui 
nee  argentum  nee  amicus  in  iis  locis  manebat,  quod 
itineris  impensas  solvere  non  poterat,  hoc  consilio  usus  est. 
Pulveris  aliquid,  quod  coegerat,  in  complures  partes  divisit, 
in  quibus  inscripserat  "  Venenum  ad  consules  necandos 
paratum."  Quas  ubi  viderunt  agricolae,  rem  ad  magis- 
tratus  detulerunt,  qui  Timonem,  ut  proditorem,  ad  urbem 
publico  sumptu  quam  celerrime  traxerunt.  Consules 
autem,  qui  venenum  tarn  innocens  non  timebant,  non 
mode  eum  e  vinculis  liberaverunt,  sed  fortunae  miseriti 
aliquo  argcnti  donaverunt. 


Translations.  77 


I  IS-  A  Traitor  to  his  King. 

Darius  olim  rex  Persarum  in  silvas  cum  magna  nobilium 
caterva  venatum  iverat.  Subito  ante  oculos  omnium  unus 
ex  accipitribus  regiis,  qui  columbam  sequebatur,  ipse 
ab  aquila,  rege  avium,  oppugnatus  est.  Ille  autem  nee 
viribus  nee  majestate  hostis  perturbatus,  et  rostro  et 
unguibus  sese  quam  fortissime  defendebat.  Tandem 
aquila,  quod  nullo  modo  vietoriam  reportare  poterat,  in 
fugam  sese  dedit.  Inde  rex  aceipitrem  ad  se  ferri  jussit, 
capiti-que  alitis  auream  coronam  pro  tanta  virtute  ipse 
imposuit.  Deinde  unum  ex  iis  servis  qui  adstabant  securi 
jussit  pereutere  caput  proditoris  alitis.  "  Hie  enim," 
inquit,  "  contra  suum  regem  fortiter  sed  impie  confligere 
ausus  est." 

114.  A  Lesson  in  Good  Manners. 

Lucius  Celer,  vir  jocosus  sed  avarus,  qui  multa  ab  amicis 
accipiebat,  nullo  munere  servos,  qui  dona  ferebant,  unquam 
donavit.  Aliquando  servus  quidam,  nomine  Lydon,  do- 
mum  ingressus  ad  pedes  avari  piseem  his  verbis  projecit, 
"  Hunc  tibi  mens  dominus  mittit."  "  Quid  tamen," 
respondit  Celer,  "  tuo  ingenio  ineultius  esse  potest  %  En  ! 
tibi  meam  sedem  concedo ;  mox  me  imitatus,  tuo  officio 
melius  fungi  poteris."  Tum  Celer  bumili  vultu  servum, 
qui  jam  ipsius  sedem  occupabat,  aggressus ;  "  Te,"  inquit, 
"  vir  optime  mens  dominus  salvere  jubet.  Hunc  piseem 
omnium,  quos  in  stagno  pascit,  pinguissimum,  te  tamen 
vix  dignum,  dono  dat."  "At,"  respondit  Lydon,  "tuo 
domino  gratias  ago  habeo-que;  tibi  quoque  pro  labore 
duos  nummos  dare  in  animo  est."  Quod  ubi  audit  Celer, 
acri  ingenio  servi  delectatus,  tres  nummos  ei  dedit. 


78  Translations. 


115.  Bonneted. 

Mulieri  cuidam,  quae  Arpis  liabitabat,  vas  erat  ferreum 
haud  ita  magnum,  quo  cibum  coquere  solebat.  Fur  autem 
improbus,  dum  ipsa  abest,  domum  ingressus  vas  rapuit  in- 
que  silvas  evasit.  Qui,  quod  vas  grave  erat,  nee  facile 
portatu,  capiti  onus  imposuit,  iter-que  pergebat  prime 
cautius ;  deinde  clamore  sequentium  perterritus,  properandi 
causa,  currere  incipit.  At  vas  subito  motu  turbatum,  e 
summo  capite  ad  humeros  lapsum,  totum  vultum  furis 
obtexit.  Tum  is,  quod  nee  diutius  viam  videre  poterat, 
nee  uUo  modo  caput  extrahere  ex  vase,  quod  artissime 
haerebat,  cursum  non  tenuit.  Itaque  a  sequentibus 
captus,  manifesti  delicti  poenas  exsolvit. 

116.   TJie  Falcon. 

Caius  nobilis  quidam  Hispanus,  venandi  studio  com- 
plures  canes  accipitres-que  domi  alebat.  Mox  autem 
pauper  factus  omnes  vendere  coactus  est,  praeter  unura 
accipitrem,  quem  maxime  amabat.  Hand  procul  ab  eo 
loco  cum  parvo  filio  habitabat  Fulvia,  femina  dives  et 
avara,  quam  multos  per  annos  Caius  in  matrimonium 
ducere  volebat.  Ilia  autem,  etsi  amanti  primo  faverat, 
pauperi  nubere  noluit.  Forte  Fulviae  filius,  accipitrem 
Caii  jamdudum  miratus,  alitem  optavit,  nee  alio  dono 
placari  poterat;  taudem  cupidine  et  dolore  confectus  in 
gravem  morbum  cecidit.  Tum  mater  infelix  Caium  visere 
constituit,  avem-que  rogare.  At  Caius  ubi  mulierem 
adeuutem  videt,  quod  nihil  jam  cibi  domi  babebat,  nee 
eam  nullo  accipere  hospitio  tolerabat,  victus  amore  alitem 
carissimum  interfecit,  coctum-que  proposuit  bospiti.  Haec 
ubi  sensit  Fulvia,  tali  amore  mitigata,  Caio  tandem  nupsit. 


Translations.  79 


117.  The  Robber  s  Cave. 

Balbus  agricola,  qui  in  silvas  ligna  caesum  iverat, 
virgultis  occultus  magnam  manum  latronum,  qui  adibant, 
vidit.  Qui  dum  perterritus  nullum  sonum  edere  audet, 
dux  ipse  latronum  altissimam  rupem  aggressus  eam 
dextra  pulsavit,  haec  locutus,  "Aperi  te,  horreum," 
Quibus  verbis  (mirabile  dictu  !)  fores  celatae  aperiri  visae 
sunt,  antrum-que  ingens  patefieri.  Inde  latrones,  antrum 
ingressi,  onera,  quae  portabant,  deposuerunt,  iterum-que 
regressi  e  conspectu  discesserunt.  Deinde  Balbus,  qui 
tandem  e  latebris  exire  ausus  est,  iisdem  verbis  usus, 
rupem  ipse  pulsavit,  antrum-que  patefecit  auro  completum 
et  argento,  quod  a  viatoribus  raptum  latrones  in  eo  loco 
abdiderant.  Quo  visu  attonitus  sese  quam  maximo  auri 
pondere  oneravit,  domum-que  laetus  rediit. 

118.   Caught  by  the  Robbers. 

Balbo  erat  frater  nomine  Caius,  vir  dives  sed  avarus. 
Hie  de  fortuna  Balbi  per  uxorem  certior  factus  fratrem 
carmen  illud,  quo  antrum  aperiri  poterat,  diris  minis 
divulgare  coegit.  Itaque  cum  tribus  asinis  ad  rupem 
profectus,  verbis-que  magicis  usus,  antrum  intravit,  asinos- 
que  auro  oneravit. 

Mox  autem  ubi  redire  voluit,  carminis  oblitus,  *'  Aperi 
te,"  inquit,  "liordeum ;"  cuivociquia  fores  parere  noluerunt, 
nee  carminis  ipsius  meminisse  poterat  (tantae  enim  divitiae 
rationem  animi  perturbabant)  a  latronibus  brevi  captus  est. 
Hi  postquam  virum  gladiis  interfecerunt,  corpus  ejus  in 
quattuor  partes  divisum  intra  antrum  suspenderunt. 
Postero  autem  die  Balbus,  qui,  rem  suspicatus,  locum  ipse 
adierat,  noctu  membra  fratris  ex  autro  eripuit. 


80  Translations. 


119.   Two  can  play  at  that  Game. 

Hoc  ubi  cognovit  dux  latronum  suorum  callidissimum, 
rei  exquirendae  causa,  ad  urbera  misit.  Qui  quidem  dum 
urbem  pererrat,  forte  occurrit  sartori  cuidam,  qui  a  Balbo 
jussus,  fratris  membra  disjecta  acu  junxerat  (corpus  enim, 
in  quattuor  partes  divisum,  sepeliri  leges  vetabant).  Hie, 
vir  loquax,  a  latrone  callide  interrogatus,  non  modo  rem 
omnem  quaerenti  divulgavit,  sed  domum  etiam  Balbi 
ostendit,  Inde  latro,  postquam  fores  creta  notaverat,  ad 
antrum  rediit;  noctu-que  comites  ad  locum  duxit.  Id 
tamen  quod  latro  fecerat  non  effugerat  Balbi  ancillam, 
quae  consilium  ejus  suspicata  domorum  vicinarum  fores 
eodem  modo  notaverat,  Latrones  igitur,  quod  inimici 
domum  cognoscere  non  poterant,  in  silvas  irriti  redierunt. 


120.   TJie  Forty  Thieves. 

Postero  die  dux  latronum,  ad  aedes  Balbi  ab  eodem 
sartore  ductus,  naturam  loci  oculis  accuratissime  observavit. 
Inde  viginti  asinos,  vasis  ingentibus  oneratos  paravit ; 
quorum  unum  quidem  oleo  implevit;  in  reliqua  tamen 
singula  binos  abdidit  latrones.  Deinde  vesperi  mercatorem 
simulans  ad  urbem  cum  asinis  profectus  est,  et  a  Balbo, 
quern  pro  aedibus  sedentem  invenit,  bospitium  sibi  suis- 
que  petiit.  A  quo  benigne  acceptus  vasa  omnia  in  horto 
disposuit,  comites-que  signum  silentes  exspectare  jussit. 
At  ancilla  eadem,  quae,  dum  dux  latronum  cum  domino 
suo  coenat,  fraudem  perspexerat,  oleum  ex  primo  vase 
deductum,  atque  igne  tostum,  latronibus,  qui  in  reliquis 
vasis  latebant,  injecit  omnes-que  ad  unum  suffocavit. 


Impersonal  Verbs.  81 


IMPERSONAL  VERBS. 

§  35.  Impersonal  Verbs  are  those  which  cannot 
have  for  their  Nominative  a  Personal  Pronoun  or 
a  Substantive. 

They  are  of  two  kinds — 

1.  Those  which   always   have  a  Nominative, 

but  it  can  only  be  (1)  a  Neuter  Pronoun ; 

(2)  an  Infinitive; 

(3)  a  Clause. 

These  are  libet,  licet,  accldit,  constat,  etc. 

1.  Oportet  me  abire. 

I  must  go  (lit.  It  helioves  me  to  go). 

2.  Si  ilhul  non  licet,  certe  hoc  licebit. 

If  that  is  not  lawfxCl,  at  any  rate  this  will  he. 

2.  Those  which  need  have  no  Nominative  ex- 

pressed. 

Piget,  pudet,  poenitet,  taedet,  miseret. 

N.B. — (1)  The  Nominative  is  probably  in  each  Case  the  feel- 
ing expressed  by  the  Verb. 

(Pudor)  pudet  me. 

I  am  ashamed  (lit.  It  shames  me). 

(2)  The  Passive  of  all  Intransitive  Verbs  must  be  used 
Im;personally. 

1.  Invidetur  mihi. 
I  am  envied. 

2.  Pugoiatum  est  acriter  ab  utrisque. 

{The  battle)  was  fought  sharply  on  both  sides. 

GRADATIM.]  ^ 


82  Translations. 


PIECES  FOK  TEANSLATIOK 
121.   The  Wonderful  Island. 

Mercator  quidam,  nomine  Sinon,  quod  eum  cessandi  et 
nihil  agendi  piguit,  pericula  maris  tentare  constituit. 
Navi  igitur  ad  Indos  vectus,  primo,  quod  procellae 
fluctus  agitabant,  gravi  nausea  oppressus,  mortem  optavit. 
Mox  autem,  ubi  vis  tempestatis  mitescebat,  morbum 
depulit.  Paucis  post  diebus,  dum  aperto  mari  procul  a 
porta  navigatur,  parvam  insulam,  nigro  colore,  baud  mul- 
tum  super  aquam  eminentem,  nautae  vident.  Tum  omnes 
e  nave  egressi,  hue  illuc  per  totam  insulam  vagantur; 
tandem  ignem  accendere  incipiunt.  Subito  sub  pedibus 
diro  sonitu  insula  evanuit  in  undas,  omnes-que  in  gur- 
gitem  hausti  sunt.  Monstrum  enim  marinum,  quae 
nautis  insula  ob  magnitudinem  visa  est,  e  somno  igne 
excitatum,  in  mare  se  mersit.  Quo  casu  omnes  nautae 
perierunt ;  Sinon  autem,  magna  sustentus  trabe,  quam 
forte  ad  ignem  ferebat,  natando  ad  terram  ignotam  per- 
venit. 


122.    The  Diamond  Valley. 

Sinon  quidem,  totum  diem  per  loca  deserta  vagatus, 
omni  spe  reditus  dejectus  est.  At  noctu,  dum  dormit,  ad 
vallem  altissimis  montibus  interclusam  ingenti  ave  raptua 
est.  Tali  miraculo  attonitus  postero  die  aliquid  etiam 
mirabilius  vidit;  tota  enim  vallis  gemmis  ornata  est. 
Incolae  hujus  terrae  quod  in  vallem  descend!  non  potest, 
gammas  ita  colligere  solent.     Summis  de  montibus  carnem 


Translations.  83 


dejiciunt,  quam  aquilae  ab  ima  valle  in  nidos  ferunt. 
Inde  mercatores  magno  clamore  aves  depellunt,  gemmis-que 
carni  adhaerentibus  ipsi  potiuntur.  Quod  ubi  Sinon 
cognovit,  postquam  sese  quam  plurimis  gemmis  onera- 
verat,  suum  corpus  ad  carnem  alligavit,  tutus-que  magna 
aquila  ad  nidum  latus  est.  Unde  ad  urbem  propinquam 
facile  descendit,  gemmas-que  magno  pretio  vendidit. 

123.   TJie  Giant's  Cave. 

Idem  Sinon,  ne  his  quidem  divitiis  contentus,  Oceanum 
iterum  tentare  constituit ;  celeri  igitur  nave  cum  paucis 
sociis  vectus,  ventis  adversis  ad  terram  ignotam  pulsus 
est,  quam  incolebant  homines  barbari  advenis  inimicissiml 
Hi  scaphis  navem  aggressi,  Sinonem  sociosque  duxerunt 
ad  suum  regem,  gigantem  immanem,  specie  horribili,  qui 
unum  modo  oculum  in  media  fronte  positum  habebat. 
Rex,  postquam  captivos  omnes  manu  ingenti  tractaverat, 
ex  iis,  quern  pinguissimum  judicavit,  igne  tostum  devo- 
ravit.  Ceteri  tamen,  quod  incaute  a  barbaris  custodie- 
bantur,  eodem  veru,  quo  comes  infelix  transfixus  erat, 
oculum  gigantis  dormientis  transfoderunt,  et  velis  remis- 
que  a  terra  inhospitali  fugerunt. 

1 24.   The  Royal  Scpiilchre. 

Hand  ita  multo  post  secundis  ventis  Sinon  socii-que  ad 
insulam  fertilem  et  opimam  vecti  sunt.  Quo  in  loco, 
dum  Sinon  studio  frugum  carpendarum  longius  a  navi 
errat,  a  sociis  infidelibus  relictus  est.  Eex  tamen  hujus 
insulae  hospitem  benigne  accepit,  suamque  filiam,  virginem 
pulcherrimam,  ei  in  matrimonium  dedit.  Id  tamen  minus 
prospere  evenit ;  uxor  enim  Sinonis  proximo  anno  mortua 


84-  Translations. 


est.  Turn  cives,  quod  dura  lege  viros  una  cum  uxoribus 
sepelire  solent,  Sinonem  vivum  cum  uxore  mortua 
funibus  demittunt  in  puteum  profundum,  quo  sepulcro 
reges  illius  terrae  utebantur.  Huic  tamen  ab  omni  spe 
salutis  intercluso  fortuna  patefecit  iter.  Sinon  enim,  fame 
siti-que  jam  moriturus,  vulpem  vidit,  quae  cadaveribus 
vescebatur.  Quam  per  vias  occultas  diu  secutus,  parvam 
rimam,  qua  ipsa  puteum  intraverat,  tandem  invenit. 
Inde  Sinon,  postquam  magna  vi  nisus  lapidem  ingentem 
submoverat,  se  liberavit,  atque  ad  oram  maritimam  evasit. 

125.   The  Old  Man  of  the  Sea. 

Sinon  per  litus  quinque  millia  passu'um  vagatus,  senem 
quendam  in  ripa  fluminis  sedentem  invenit.  Hie  Sinonem 
se  trans  flumen  humeris  transportare  jussit.  Itaque 
Sinon,  quern  senis  infirmi  miseruit,  eum  in  humeros  sub- 
levavit,  id,  quod  imperatum  est,  facturus.  Senex  autem, 
simul  in  loco  firmiter  sedit,  cruribus  coUum  amplexus, 
Sinonem  onus  deponere  prohibuit.  Tum  Sinon,  quod 
luctari  non  audebat,  senex  enim  diro  amplexu  eum 
suiFocabat,  dominum  hue  illuc  per  totum  diem  vehere 
coactus  est.  Nee  nox  laboris  finem  fecit,  senex  enim 
etiam  dormiens  captivum  artius  amplectebatur.  Postero 
tamen  die,  dum  jussu  domini  per  silvam  iter  facit,  Sinon 
repente  caput  senis  arboris  ramo,  qui  impendebat,  maxima 
.vi  admovit.  Quo  ictu  stupefactus  senex  crura  laxavit, 
atque  ad  terram  moribundus  cecidit. 

126.  Hotv  to  pick  Cocoanuts. 

Tali  periculo  ita  liberatus  Sinon  dum  per  silvam  pedem 
refert,  mercatoribus  occurrit  compluribus  qui  ad  nuces 
carpendas  ibant.     Cum  his  se  jungere  constituit.     Nuces, 


Translations.  85 


quae  summis  modo  ramis  dependent,  mercatores  hand 
facile  carpunt,  quod  levis  arboris  truncus  ascendi  non 
potest.  Hunc  tamen  modum  invenerunt.  Simias,  quae 
plurimae  silvas  colunt,  saxis  vexant :  quamobrem  illae 
iratae  nuces  ab  arboribus  direptas  in  mercatores  dejiciunt. 
Sinon  nucibus  multis  potitus,  mercatores  simias  ipse 
captare  docuit.  Jussu  ejus  vasa  quaedam  aquae  plena 
ad  imas  arbores  admoverunt,  quibus  in  vasis  manus  multo 
cum  fragore  lavabant.  Inde  vasa  eadem  nigra  pice  comple- 
verunt,  discesserunt-que  e  loco.  Simiae  autem  homines 
ex  consuetudine  imitatae,  ubi  manus  in  vasa  imposuerunt 
pice  retentae  facile  captantur. 


127.  The  Elephant's  Burial-place. 

Hand  multum  ab  eo  loco  magnus  grex  elephantorum 
teneris  frondibus  pascebatur.  Quo  visu  perterriti,  ceteri 
in  fugam  se  dederunt,  Sinon  tamen,  arcu  armatus,  post- 
quam  in  arborem  ascenderat,  celeribus  sagittis  maximum 
ex  elephantis  interfecit.  A  mercatoribus  igitur,  qui  ebur 
maximi  aestimant,  donis  oneratus  est.  Inde  Sinon,  cui 
divitiae  animum  addiderunt,  quandam  in  arborem,  quae 
juxta  parvum  lacum  crescebat,  saepissime  ascendebat. 
Quo  consilio  complures  interfecit  elephantos,  quos  bibendi 
causa  cum  locum  adire  oportebat.  Tertio  tamen  mense, 
elephanti,  quibus  aquam  sine  noxia  adire  non  licebat,  in 
Sinonem  universi  impetum  fecerunt,  crebris-que  ictibus 
ipsam  arborem  radicitus  evellerunt.  Inde  virum  attonitum, 
mortemque  expectantem,  in  tergum  sublevavit  dux  gregis, 
longe-que  per  silvas  ad  eum  locum  portavit,  quo  sepulcro 
elephanti  utebantur.  Sinon  igitur,  qui  ex  mortuis  ele- 
phantis satis  eboris  potitus  est,  vivis  posthac  parcebat. 


86  Translations. 


128.   The  Subterranean  Passage. 

Sinon  dives  ita  factus,  quod  domum  ad  suos  redire 
voluit,  nactus  idoneum  tempiis  ad  navigandum,  e  portu 
solvit.  At  paucos  post  dies  coorta  est  saevissima  tem- 
pestas,  cujus  violentia  navis,  ad  scopulos  appulsa,  naufra- 
gium  fecit.  Hoc  in  loco  aestus  per  latus  montis  praerup- 
tum  alveo  baud  ita  magno  fluminis  modo  volvitur.  Sinon 
comites-que  complures  dies  in  angusta  rupe  manebant, 
quod  bine  vis  fluctuum  eos  abire  probibuit,  illinc  mons 
altissimus  nullo  modo  ascendi  potuit.  Tandem  Sinon, 
postquam  parvam  ratem  e  trabibus  navis  fecerat,  sine  ullo 
comite  se  committere  ausus  est  flumini,  quod  sub  imum 
montem  volutum  est.  Inde  per  vias  occultas  summa 
celeritate  vectus,  quod  nee  iter  videre  nee  cursum  dirigere 
poterat,  labore  et  excubiis  defessus,  gravi  somno  oppressus 
est. 

129.  Home  at  last. 

Quo  somno  Sinon  oppressus,  duos  dies  omni  sensu  care- 
bat;  tertio  tamen  die,  ubi  aniraum  vix  recepit,  solem 
laetus  aspexit:  ratis  enim,  dum  ipse  dormit,  iter  pericu- 
losum  confecerat,  et  vi  fluminis  vecta  ad  oppidum  quod- 
dam,  in  ripa  positum,  advenerat.  Deinde  cives,  tali 
miraculo  attoniti,  Sinonem  ad  regem  suum  duxerunt. 
Hie,  postquam  rem  omnem  cognovit,  quod  tanta  pericula 
plusquam  humana  videbantur,  Sinoni,  honoris  causa, 
pallium  purpureum  auream-que  coronam  dari  jussit,  navi- 
que  egregia  donavit.  Inde  Sinon,  secundis  ventis  domum 
advectus,  inter  amicos  propinquos-que  reliquum  vitae 
epatium  tranquille  peregit,  nee  ullo  periculo  posthac  vexa- 
tus  est. 


I 


Translations.  87 


130.  Mineral  Springs. 

Morcio  Icenorum  regi  filius  erat  unicus,  ingenuo  vnltu 
puer  moribus-que  suavissimis.  Hune  tamen  morbo  gra- 
vissinio  affectum  pater  (sic  enim  leges  jubebant),  a  suo 
regno  in  exsilium  ejecerat.  Inde  juvenis,  quod  argento 
carebat,  nee  ullo  modo  vitam  sustinere  poterat,  vestem 
mutavit  regiam,  servus-que  factus,  agricolae  cujusdam 
sues  pascebat. 

At  sues  paucis  post  diebus  eodem  morbo  affecti  tabesce- 
bant  ipsi.  Deinde  puer,  quod  rem  occultare  voluit, 
totum  gregem  in  silvam  densiorem  egit.  Hunc  olim,  dum 
per  regionem  ignotam  errat,  paludem  transire  oportebat. 
Quam  ubi  viderunt  sues,  omnes  uno  impetu  in  aquas  se 
dejiciunt,  quibus  aquis  salubribus  sanabantur.  Puer 
igitur  sues  imitatus  sanus-que  ipse  factus,  oppidum  in 
60  loco  condidit,  quae  Aquae  Solis  vocatae  sunt. 


Subjunctive  Mood. 


CONJUNCTIVE    MOOD. 

§  36.  The  Conjunctive  Mood  is  never  used,  like 
the  Indicative,  to  describe  2.  fad. 
It  expresses  desire,  hope,  or  doubt. 

1.  Boni  simus.         Let  us  be  good. 

2.  Sis  felix.  May  yoio  be  fortunate. 

3.  Quid  faciam  1       What  am  I  to  do  ? 

The  Perfect  Conjunctive  witli  ne  is  used,  instead  of  the 
Imperative,  to  express  Negative  Commands  of  the  Second 
Person. 

Ne  hoc  feceris. 

Do  not  do  this. 

Observe  that  ne  used  in  Commands,  is  placed  first  in  its  sen- 
tence ;  -ne,  used  in  Questions,  is  added  to  the  first  word.  See 
§  14. 

SUBJUNCTIVE    MOOD. 

When  dependent  on  another  Verb  this  Mood  is 
called  Subjunctive. 

It  is  used  to  ex^T^r  ess  purpose,  consequence,  condition,  etc. 

It  is  translated  by  the  English  Subjunctive  when  it 
expresses  Purpose,  and  sometimes  when  it  expresses 
Condition,  but  in  other  cases  by  the  Indicative 

1.  Portas  claudit,  ne  quis  effugiat. 

He  shuts  the  gates,  that  no  one  may  escape. 

2.  Tanta  erat  caedes,  ut  nemo  cffugeret. 

So  great  was  the  slaughter,  that  no  one  escaped. 

3.  Si  illi  effugissent,  ego  custodem  neeavissem. 

Jf  they  had  escaped,  I  would  have  killed  the  jailor. 

4.  Quum  effugissent,  domum  redierunt. 

When  they  had  escaped,  they  returned  home. 


Translations,  89 


PIECES  FOR  TRANSLATION. 

131.   The  Donkey's  A  dvice. 

Agricola  quidam,  nomine  Cato,  sermonem  animaliuni 
inteUexit.  Hie  olim  bovem,  qui  fortunam  adversam  apud 
asinum  querebatur,  audivit.  "  Utinam,"  inquit  bos,  "  mea 
fortuna  tuae  similis  esset.  Te  quotidie  noster  magister 
diligenter  curat,  tibi  dulcissimum  cibum  parat ;  ego  tamen, 
qui  arando  totum  diem  consumo,  gramine  vescor  tenui." 
Cui  asinus,  "  Tu  tamen,  0  stultissime,  merito  haec  pateris, 
quod  jugi  nimium  patiens  es.  Cur  non  magistro  istis 
cornibus  mortem  minaris?  Cur  non  mugitus  borrisonos 
edis?  Hoc  consilio  usus  fortunam  meliorem  reddes. 
Cibum,  quern  tibi  bodie  servi  attulerint,  edere  noli ;  eras 
autem,  ne  te  aratro  jungant,  omni  vi  repugna."  Bos  id, 
quod  imperatum  est,  facit.  At  magister,  qui  omnia 
audiverat,  ut  asinum  pro  consilio  puniret,  eum  aratro  pro 
bove  jungi  jussit. 

132.   The  Donkey's  Advice  {continued). 

Vesperi,  ubi  asinus,  labore  insueto  defessus,  ad  stabulum 
rediit,  a  comite  summis  laudibus  acceptus  est.  Hie  autem, 
quern  prioris  consilii  jam  poenitebat,  amicum  ita  monuit. 
"  Cave,  mi  amice,  ne  istud  otium  tibi  plus  quam  labor 
pristinus  noceat.  Nuper  enim,  dum  ex  agris  redeo,  nos- 
trum audivi  magistrum,  qui  te  eras  mactari  jussit,  nisi 
opere  solito  fungi  velles,  Ne  te  sine  causa  tanto  periculo 
obtuleris."  Quibus  verbis  perterritus,  bos,  qui  cultrum 
sacerdotis  jam  animo  praesensit,  gratias  asino  pro  consilio 
utilissimo  egit.  Postero  igitur  die,  ubi  agricola  agros 
iterum  arare  voluit,  bos  jugo  repugnare  non  ausus,  ipse 
suum  collum  aratro  praebuit. 


90  Translations. 


133.   The  Cock's  Advice. 

At  magister,  qui  omnia  audiverat,  prudentia  asini  valde 
delectatus,  risum  non  continuit.  Quod  ubi  cognovit  uxor 
ejus,  quae  hauJ  procul  aberat,  rem  mirata,  causam  ex  ipso 
quaesivit.  Hie  autem,  cui  sermonem  animalium  intelli- 
gere  concessum  erat,  ea  modo  conditione,  ut  ilium  nulli 
proderet,  ne  fidem  datam  violaret,  omnino  tacebat.  Quo 
uxor  irata  viro  aqua  et  igni  interdixit,  dum  rem  patefacere 
vellet.  Inde  agricola,  qui  maestus  ac  jejunus  domum 
intrare  non  ausus  est,  a  gallo  quodam  ita  monitus  est. 
"  Pudet  me  tui,  magister ;  ego  enim,  cui  viginti  sunt 
uxores,  omnes  facillime  domo,  tu  tamen,  qui  unam  modo 
babes,  eam  regere  non  potes."  Quod  ubi  audiit  agricola, 
pudore  motus,  baculum  ingens  arripuit,  et  brevi  uxorem 
ad  meliora  consilia  flexit. 


134.   The  Bottom  of  the  Stream. 

Boeotius  quidam,  qui  per  terram  ignotam  iter  faciebat, 
ad  flumen  montanum,  quod  viam  intercludebat,  advenit. 
Itaque  miratus  quod  tanta  vis  aquae  ab  una  parte  volveba- 
tur,  diu  patienter  expectabat,  dum  deflueret  amnis.  Tan- 
dem, quod  morandi  eum  taedebat,  nee  vis  aquae  omnino 
minuebatur,  agricolam,  qui  forte  adstabat,  appellavit. 
"  Tu,  quaeso,"  inquit,  "  vera  mihi  responde :  imum- 
ne  flumen  firmum  est?"  "Nihil  potest  esse  firmius," 
respondit  ille.  Quibus  verbis  confirmatus  in  aquam 
Boeotius  desiluit.  Quod  tamen  flumen  fuit  altissimum, 
sub  undis  mersus,  natando  mortem  vix  effugit.  Tum 
Boeotio  de  fraude  querenti,  "  Te  certe,"  respondit  agricola, 
*'  irasci  minime  decet ;  tu  enim  imum  flumen,  quod  revera 
firmissimum  est,  nondum  attigisti." 


Translations.  91 


135.   The  Hunchback. 

Varus  tibicen  erat  corpore  informi,  canendi  tamen.  arte 
peritissimus.  Hie  olim  ad  cenam  vocatus  est  a  sartore 
quodam,  qui,  etsi  modos  tibiae  quam  maxime  amabat,  ipse 
cantare  non  poterat  Dum  cenant,  Varus,  quod  os 
magnum  haerebat  in  gutture,  ad  terram  moribundus 
cecidit.  lude  sartor  veritus  ne  caedis  sui  hospitis 
accusaretur,  amici  infelicis  corpus  ad  aedes  medici  cujus- 
dam  clam  detulit.  Hie  onus  aedium  postibus  fultum 
reliquit.  Prima  luce,  ubi  medicus,  vir  iracundus,  portas 
aedium  incautus  reseravit,  corpus  suo  loco  dejectum 
praeceps  ad  terram  ruit.  Quod  ubi  vidit  medicus,  re  tarn 
inopinata  quam  maxime  perterritus,  tibicinis  cadaver  in 
interiorem  partem  domus  portavit,  rem-que  cum  uxore, 
femina  acris  ingenii,  communicavit. 


136.  Dozvji  the  Chimney. 

Inde  uxor,  "  Noli,"  inquit,  "  te  vexare,  meo  tamen 
consilio  utere.  Hunc  virum  ad  summum  culmen  aedium 
propinquarum  feramus.  Inde  corpus  in  interiorem  domum 
facile  demittere  poterimus."  Medicus  id  quod  imperatum 
est  facit,  corpus-que  mortui,  ut  praescriptum  est,  funibus 
clam  demiWit.  At  mercator,  qui  eam  domum  incolebat, 
ubi  primum  eam  partem  aedium  intra vit,  quam  in  partem 
corpus  demissum  erat,  tibicinem  pro  fure  magno  baculo 
percussit,  corpus-que  vi  ictiis  ad  terram  dejecit.  Inde 
perterritus,  ne  ipse  de  caede  accusaretur,  cadaver  ad 
humeros  sublatum,  in  viam  detulit.  Tum,  postquam 
hominem,  tanquam  vivum,  ad  murum  applicuerat,  a  loco 
quam  celerrime  se  recepit. 


92  Translations. 


137.    The  Praetor  puszled. 

Forte  nauta  quidam,  qui  mane  ad  navem  snam  redibat, 
imprudens  cadaver  suo  pede  percussit.  Hie  autem,  dum 
attonitus  corpus  observat,  quod  vi  ictus  dejectum  humi 
jacebat,  a  lictoribus  apud  Praetorem  Urbanum  ductus  est. 
Qui,  postquam  causam  audiit,  nautam  securi  feriri  jussit. 
Inde  dum  lictores  securim  acuunt,  e  turba  circumstantium 
exsiluit  mercator,  poenam-que  nautae  sibi  vindicavit. 
Praetor  igitur,  etsi  virtute  hominis  delectatus  est,  quod 
legem  negligere  noluit,  nautam  e  vinculis  eximi  merca- 
torem-que  ad  palum  deligari  jussit.  At  lictor  ubi  securim 
ad  supplicium  sumendum  sustulerat,  subito  clamore  motus, 
ictuiQ  intermisit. 


138.  Brought  to  Life. 

Inde  medicus  sartor-que  simul  locuti,  se  sceleris  admissi 
accusaverunt.  Quod  ubi  audiit  Praetor,  totam  rem  sibi 
narrari  jussit.  De  qua  certior  factus,  quod  rem  tarn 
multiplicem  explicare  non  poterat,  omnes  apud  Augustum 
trabi  jussit.  Augustus  igitur,  ne  quo  errore  falleretur,  ex 
suis  medicis,  quern  peritissimum  haberet,  arcessi  jussit. 
Hie  autem,  corpus  tibicinis  dUigenter  scrutatus,  suo  digito 
OS  ex  gutture  viri  tandem  extraxit.  Inde  res,  mihi  quidem 
baud  credibilis,  evenisse  dicitur.  Tibicen  enim,  qui  per 
hoc  omne  tempus  mortuus  esse  videbatur,  ingenti  cum 
gemitu  animum  recepit,  omnes-que  falso  caedis  crimine  ita 
liberavit. 


Translations.  93 


139.  A  Dishonest  Couple. 

Dario,  Persarum  regi,  servus  erat,  nomine  Lydon,  quern 
maxime  amabat.  Cui  rex,  ut  indicium  benevolentiae 
insigne  praestaret,  in  matrimonium  dedit  puellam  pulcher- 
rimam,  quam  regina  ex  omnibus  ancillis  fidelissimam 
habebat.  Hi  autem,  quod  suis  divitiis  nimis  prodige 
utebantur,  brevi  pauperes  facti,  ut  argentum  ex  rege  impe- 
trarent,  hoc  consilium  inierunt.  Prima  luce  vir,  regem 
aggressus,  tristi  vultu  fortunam  deplorare  incipit.  "  Uxor," 
inquit,  "  mea  proxima  nocte  e  vita  discessit."  Turn  rex, 
quern  viri  infelicis  miseruit,  consolandi  causa,  purpureum 
pallium  argenti-que  talentum  ei  dari  jussit.  At  uxor 
eodem  tempore  conjugem  mortuum  coram  regina  deplo- 
rabat.  Quae,  tanto  dolore  mota,  ei  vestem  pretiosam  et 
auri  nummos  quinquaginta  dedit. 


140.  A  Dishonest  Couple  {cojttinned). 

Eex  igitur  reginam  petiit,  de  morte  ancillae  tarn  amatae 
consolaturus.  Inde  regina  ad  regem  versa,  "  Gratias  tibi," 
inquit,  "  pro  benevolentia  ago ;  tu  tamen  in  hoc  erravisti, 
quod  mea  ancilla  adhuc  vivit,  vir  tamen  ejus  mortuus  est." 
Quod  ubi  rex  credere  noluit,  ut  rem  tarn  dubiam  explica- 
rent,  ambo  ad  eam  partem  aedium,  quam  servi  habitabant, 
ire  pergunt.  Hue  ubi  pervenerunt,  res  magis  in  ambiguo 
erat,  quod  et  vir  et  femina,  eodem  rogo  impositi,  speciem 
mortis  praebebant.  Denique  rex,  "  Hie  certe  mortuus  est 
et  ilia.  liter  tamen  prior  e  vita  discessit  ?  Si  quis  mihi 
totam  rem  explicaverit,  ei  triginta  nummos  aureos  libenter 
dabo."  At  vir  statim  e  rogo  desiluit.  "Mihi,"  inquit, 
"rex  magne  nummos  redde,  ego  enim  primus  mortuus  sum." 


94  Present  Participle. 

PRESENT  PARTICIPLE. 

§  37.  (a)  Be  careful  in  translating  not  to  confuse — 
Present  Participle — "flying,"  i.e.  a  flying  per- 
son or  thing. 
Present  Infinitive  \  "  flying,"  i.e.  the  act  of  fly- 
Geruncl  J      ing. 

1.  Legati  ad  eum  venerunt  querentes  simul  orantes-qne. 
Ambassadors  came  to  him,  complaining  and  enii-eating  at 

the  same  time. 

2.  Malo  esse  quam  videri  bonus. 
I  prefer  being  to  seeming  good. 

(^)  Notice  that  in  Latin  the  Present  Participle  is 
always  really  present  and  is  not  used  loosely  as  in 
English. 

Hannibalem  iter  facientem  aggressus  vicit. 
Attacking  (i.e.  having  attacked)  Hannibal  {while)  march- 
ing, he  defeated  him. 

Ex.  18. 

1.  Turba  fugientium   actus,  arma  ad  caelum  tollens, 

"  Jupiter,"  inquit,  "  arcem  jam  scelere  emptam 
hostes  habent." 

2.  Bene  gerendae  rei  occasio  data  est. 

3.  Muros  tenentium  clamor  auditus  est. 

4.  Omnes  ad  arma  capienda  excitavit, 

5 .  Omne  inde  tempus  muniendis  castris  consum  ptum  est. 

6.  Bene  sentire    recte-que    facere    satis    est    ad    bene 

beate-que  vivendum. 

7.  In  alteram  partem  cohortandi  causa  profectus  pug- 

nantibus  occurrit. 

8.  Aggredientibus  spes  aliqua  est. 

9.  Post  tantas  acceptas  clades  pacem  fecerunt. 

1 0.  Sequentibus  effuse  turbatum  hostem  signum  receptui 
dedit  {he  sounded  the  recall). 


Translations.  95 


PIECES  FOR  TEANSLATIOI^. 

141.  May  a  Man  do  ivhat  he  likes  with  his  own  ? 

Lysander  Atheniensis,  quum  cetera  animalia  satis 
diligebat,  turn  equos  summo  fovebat  amore.  Is  olim,  dum 
Thebas  iter  facit,  in  Boeotum  quendam  incidit,  qui  equo 
suo  ob  nescio  quam  culpam  male  utebatur.  Quod  ubi 
vidit,  gravibus  probris  tantam  crudelitatem  increpuit. 
"  Quid  tandem  id  ad  te  attinet,"  respondit  ille.  "  Nonne 
licet  mihi  equum  si  ita  placet  verberare  meum?" 
"Maxime,"  inquit  Lysander,  "quod  exemplum  tu  pro- 
ponis,  id  ego  imitabor."  Haec  locutus  magno  baculo,  quod 
manu  portabat,  tergum  ejus  graviter  et  saepe  verberavit. 
"Hoc  enim,"  inquit,  "baculum  meum  est.  Nonne  igitur 
mihi  licet  eo,  ita  ut  placet,  uti  1 " 


142.   The  Good-natured  Bof. 

Glaucus,  puer  ingenio  benigno,  a  patre  missus  est  ad 
parvum  oppidum,  quod  ab  eo  loco  octo  millia  passuum 
aberat.  Cui,  dum  iter  facit,  occurrit  canis  fame  paene 
confectus,  dextram-que  lambens  cibum  petere  visus  est. 
Inde  Glaucus  misericordia  motus,  etsi  ipse  esuriebat, 
magnam  sui  cibi  partem  cani  dedit.  Quum  autem  paulo 
longius  ivisset,  hominem  aspexit  caecum,  qui  in  fl<umen 
prolapsus  moveri  non  audebat,  ne  in  aquam  altiorem 
incideret.  Glaucus  igitur,  etsi  ipse  natare  non  poterat,  in 
aquam  statim  desiluit,  et  quum  dextram  caeci  arripuisset, 
eum  ad  ripam  duxit,  Inde,  quum  aquam  e  veste 
expressisset,  ad  oppidum  quam  celerrime  contendit. 


96  Translations. 


143.   Timely  Assistance. 

Inde  Glaucus,  quum  jam  ad  oppidum  appropinquaret,  in 
nautam  quendam  altero  pede  claudum  incidit.  Hie 
aliquid  cibi  ab  eo  petiit.  Cui  puer  id  quod  reliquum  erat 
panis  dedit.  His  faciendis  tantum  diei  consumpserat, 
Tit,  dum  domum  ex  oppido  redit,  nocte  oppressus,  cursum 
tenere  non  posset,  sed  per  aviam  silvam  erraret.  Subito 
autem  duo  latrones,  qui  in  silva  latebant,  ex  insidiis  pro- 
siliunt,  puerum-que  raptum  veste  spoliare  parant.  At 
canis  fidelis,  qui  Giaucum  totum  diem  secutus  est,  alterius 
latronis  crus  tarn  acriter  momordit,  ut  hie  eum  gemitu 
pueruni  liberaret.  Simul  vox  liorrenda  audita  est 
clamantis,  "En  latrones  illi,  quos  tamdiu  ferro  igni-que 
sequimur."  Qua  voce  territi  ambo  diffugerunt.  At 
Glaucus,  ad  clamorem  conversus,  nautam  cognovit 
claudum,  quem  caecus  ille  ex  humeris  portabat.  Hi  enim 
de  eonsiliis  latronum  certiores  facti  tempore  opportune 
subsidio  venerunt. 

144.  Tlie  Ill-natured  Boy. 

Haud  procul  ab  eo  loco  habitabat  puer  improbus, 
nomine  Nero.  Hie  olim,  dum  per  agros  vagatur,  canem 
suum  ad  oves  quasdam  vexandas,  quae  in  prato  pasceban- 
tur,  incitavit.  Quo  perterritae  omnes  diffugerunt :  at 
aries  magnus,  dux  gregis,  ira  motus,  cornu  ita  acriter 
canem  petiit,  ut  is  claudus  tristis-que  ad  dominum  rediret. 
Nero  autem,  quum  paulo  longius  ab  eo  loco  processisset, 
parvae  puellae  occurrit,  quae  mulctrarium,  niveo  lacte  im- 
pletum,  summo  capite  portabat.  Hanc  puer  malignus 
salvere  jussit.  Deinde,  quum  ilia  praeteriisset,  hie  con- 
versus, ejus  vestigiis  ingressus  est.  Denique  subito  ictu 
mulctrarium  deturbavit,  et  vultum,  capillos,  vestem,  totum 
corpus  infelicis  puellae  lacte  madefecit. 


Translations.  97 


145.  Tzvo  Naughty  Tricks. 

Qua  re  valde  delectatus  Nero  novae  fraudis  occasionem 
quaerebat.  Mox  autem  viro  caeco,  qui  vix  baculo  gressum 
dirigebat,  obviam  ivit.  Cui  Nero,  "Si  vis,"  inquit,  "me- 
cum  hac  molli  sede  considere,  aliquid  cibi  tibi  libenter 
dabo."  Quibus  verbis  eum  ad  locum  udo  fimo  plenura 
duxit,  et  aliquid  fimi,  cibi  specie,  in  os  inserere  conatus 
est.  At  caecus,  qui  fraud  em  senserat,  digitum  pueri  ita 
acriter  momordit,  ut  ille  multis  cum  lacrimis  veniam 
peteret.  Ne  hac  qiiidem  poena  satis  doctus,  virum  quen- 
dam  altero  pede  claudum  aggressus  est,  et,  quum  denarium 
argenteum  ante  pedes  projecisset,  de  terra  tollere  jussit. 
At,  dum  ille  baculo  fultus  dextram  ad  denarium  porrigit. 
Mo  baculum  arripuit,  ita  ut  ilium  ad  terram  praecipitem 
dejiceret. 


146.  A  Chapter  of  Accidents. 

Inde  Nero,  cui  successus  animum  addiderat,  poma,  quae 
ex  arbore  propinqua  dependebant,  rapere  constituit.  Qui 
quum  in  arborem  ascendisset,  ab  agricola  viro  iracundo 
captus,  graviter  verberatus  est.  Hunc  postquam  tristis  et 
saucius  effugit,  ab  ipso  claudo,  qui  in  occulto  latebat, 
oppressus,  iterum  et  acrius  verberatus  est.  A  quo  tandem 
liberatus,  quod  ambulare  prae  dolore  non  poterat,  in  equum, 
qui  propter  viam  pascebatur,  ascendit.  Hie  tamen  tali  re 
minime  delectatus  currere  incipit,  nee  ante  e  cursu  destitit 
quam  puerum  e  tergo  deturbaverat.  Forte  ea  puella  qua 
mane  tam  male  usus  erat  eum  bumi  jacentem  iuvenit. 
Haec  quidem  injuriae  suae  immemor  eum  suas  in  aedes 
duxit  et  vulnera  dUigenter  curavit. 

GBABATIM.  G  


Translations. 


147.   The  Attack  on  the  Castle. 

Spartacus  olim  princeps  earum  gentium,  quae  trans 
Ehenum  habitabant,  magnam  turrim  baud  procul  a 
flumine  aedificaverat.  Inde  cum  suis  militibus  plurimas 
incursiones  in  agros  finitimos  facere  solitus  est,  ut  igni 
ferro-que  omnia  vastaret.  Quam  ob  rem  magnum  odium 
incolarum  urbis  finitimae  susceperat.  Hi  igitur,  quum 
injurias  illius  non  diutius  tolerare  possent,  universi  in 
muros  impetum  fecerunt.  Diu  et  acriter  pugnatum  est. 
Tandem  princeps,  quod  commeatu  omnino  interclusus  est, 
legatos  ad  eos  de  deditione  misit.  Quum  tamen  cives 
irati  pacem  dare  vellent  ea  modo  conditione,  ut  ipse  ad 
supplicium  traderetur,  ignem  turri  admovere  constituit,  et 
sese  sua-que  omnia  incendio  consumere. 


148.   The  Attack  on  the  Castle  {continued). 

Quod  ubi  cognovit  uxor  Spartaci,  femina  summae  con- 
stantiae,  sola  vallum  ascendere  ausa  est  cum  hostibus 
coUoquendi  causa.  "Nolite,"  inquit,  "cives  victoriam, 
quam  reportavistis,  clade  feminae  defamare.  Mihi  saltern 
liceat  e  turri  discedere  cum  eo  modo,  quod  meis  humeris 
portare  possim."  Inde  cives,  quod  ab  ilia  multa  bene- 
ficia  acceperant,  id,  quod  petiit,  libenter  concesserunt. 
Brevi  autem,  dum  omnes  adventum  ejus  expectant,  a  porta 
patefacta  egressa,  femina  fortis  ad  castra  hostium  accessit 
cum  coujuge,  quern  in  humeros  sublevatum  portabat. 
Inde  cives  virtutem  feminae  mirati,  quod  fidem  datam 
violare  nolueruut,  et  conjugi  et  uxori  pepercerunt. 


Translations. 


149.  All  Ill-matched  Pair. 

Lupus  olim  cum  vulpe  societatem  conjunxit.  Hanc 
igitur,  quod  multo  infirmior  erat,  quodcunque  ille  im- 
peravit,  facere  oportebat.  Aliquaudo,  dum  por  silvam 
comites  iter  faciunt.  "Vulpes  carissima,"  inquit  lupus, 
"aliquid  cibi  mihi  quam  celerrime  aifer,  ne,  fame  coactus, 
te  ipsam  devorem."  "Equidem,"  respondit  vulpes  minis 
perterrita,  "baud  procul  ab  hoc  loco  duos  agnos  pridie 
conspexi,  quos  facillime  tibi  afferre  potero."  Quum  hoc 
inter  eos  convenisset,  vulpes  ex  agnis  alterum  ab  agro  ad 
lupum  portavit.  Deinde,  ut  sibi  aliquid  inveniret,  discessit. 
At  lupus,  qui  brevi  agnum  devoravit,  ne  hoc  quidem  satis 
contentus,  ut  altero  potiretur,  ipse  ad  ovile  profectus  est. 
Is  autem,  quod  rem  incautius  egit,  a  pastore  captus,  ita  gra- 
viter  verberatus  est,  ut  corpus  ad  silvam  vix  trahere 


150.   Greediness  punished. 

Postero  die  lupus  de  suis  injuriis  questus,  a  comite  facti 
imprudentis  vehementer  incusalus  est ;  "  Hodie  tamen," 
inquit  vulpes,  "  si  mecum  venire  vis,  tantum  cibi,  quantum 
edere  poteris  tibi  dabo."  Lupus  igitur  vulpem  secutus, 
horreum  agricolae  cujusdam  rima  hand  ita  ma,:,'na  intravit. 
Hie,  quum  carnis  maximam  copiam  inveiiissent,  ambo 
dapibus  inopinatis  vesci  incipiunt.  Vulpes  autem  inter 
edendum  ad  rimam  cursitabat.  Subito  ingens  strepitus 
auditus  est.  Panduntur  portae.  Irruit  agricola  cum 
securi  ingente  armatus.  Inde  vulpes,  quae  baud  multum 
ederat  rima  se  facile  eripuit ;  lupus  tamen  tantum  carnis 
devoraverat,  ut  corpus  in  rima  haereret. 

Agricola  igitur,  quum  eum  securi  iuterfecisset,  caput  post- 
ibus  affixit.  Quo  exemplo  fures  in pos terum  a rapinis deterruit. 


YOCABULAEY. 


Abbreviations. — adj.  adjective;  adv.  adverb;  c.  common  gender; 
com,}},  comparative  adjective  ;  dep.  deponent  verb  ;  /.  feminine 
gender ;  impcrs.  impersonal  verb ;  m.  masculine  gender ; 
n.  neuter  gender  ;  part,  participle  ;  ^jrc^).  preposition  ;  v.  verb; 
conj.  conjunction  ;  indccl.  indeclinable. 


a,  ab,  prep,  oy,  from. 

abdo,  -didi,  -ditum,  v.   3,  hide, 

conceal. 
abeo,  -ivi  or  -ii,  -itum.  -ire,  v.  go 

aivay,  depart. 
abnuo,  -ui,  -uitum  or  -utum,  v. 

3,  refuse,  reject. 
absorbeo,    -bui,    -ptum,    v.    2, 

swallow,  devour. 
abstinentia,  -ae,  f.  abstinence. 
abstineo,  -ui,  -tentum,  v.  3,  keep 

from,  abstain. 
abstraho,  -xi,  -ctum,  v.  3,  drag 

aivay,  withdraic. 
absum,  -fui,  -esse,  v.  be  aivay,  be 

absent,  be  distant. 
absiimo,    -mpsi,    -mptum,  v.   3, 

take  away,  carry  off,  consume, 
Abulus,  -i,  m.  Abulus. 
abimdo,  -avi,  -atum,  v.  \,abou7ul, 

overflow. 
ac,  conj.  and. 
accedo,    -cessi,    -cessum,    v.    3, 

approach,  draw  near. 
accendo,  -di,  -sum,  v.  3,  set  on 

fire,  light,  inflame. 
accipio,    -cepi,    -ceptum,    v.    3, 

receive. 
accipiter,  -tris,  m.  falcon,  hawk. 


acciiratus,  -a,  -um,  adj.  exact. 
accuse,  -avi,  -atum,  v.  1,  accuse. 
acer,  -cris,  -ere,  adj.  sharp,  keen, 

bitter,  Jin-y. 
acerbus,  -a,  -um,  adj.  hitter. 
acervus,  -i,  m.  heap. 
acriter,  adv.  sharply. 
acuo,  -ui,  -utum,  v.  3,  sharpen. 
acus,  -us,  f.  needle. 
acutus,  -a,  -um,  adj.  sharp,  intel- 
ligent. 
ad,  prep,  to,  at. 
adamo,    -avi,   -atum,  v.   1,   love 

greatly. 
addo,  -didi,  -ditum,  v.  3,  add. 
adduco,  -xi,  -ctum,  v.   3,  bring 

to,  condiict,  induce. 
adeo,  -ivi  or  -ii,  -itum,  v.  go  to, 

approach. 
adhaereo,   -haesi,  -haesum,  v.  2, 

stick,  cling  to. 
adbibeo,  -ui,  -itum,   v,   2,  apply 

to,  employ. 
adhuc,  adv.  hitherto,  still. 
adjaceo,  -ui,  v.  2,  adjoin. 
adjungo,  -nxi,  -nctum,  v.  3,  join 

to,  attach. 
adjutor,  -is,  m.  helper. 
Admetus,  -i,  m.  Admetus. 


102 


Vocabulary. 


[ad— am 


admitto,   -misi,   -missum,   v.   3, 

admit,  commit. 
admoneo,  -ui,  -itum,  v.  2,  warn, 

advise. 
admoveo,  -movi,  -motum,  v.  3, 

Iring  up,  apply. 
adorior,  -ortus,  v.  4,  dep.  attack. 
adscribo,     -psi,     -ptum,    v.     3, 

enroll. 
adsto,  -stiti,  V.  1,  stand  near. 
adsiim,  -fui,  -esse,  v.  be  present. 
adultus,  -a,  -um,  part,  grownup. 
aduro,  -ussi,  -ustum,  v.  3,  scorch 
tdveho,  -xi,  -ctum,  v.  3,  carry ; 

pass.  ride. 
advena,  -ae,  c.  st7-angcr.  [rive  at. 
advenio,  -veni,  -ventum,  v.  4,  ar- 
adventus,  -us,  m.  arrival.  , 
adversarius,  -ii,  m.  adversary. 
adversus,  -a,  -um,  adj.  contrary, 

adverse. 
adversus,  prep,  towards,  against. 
advoco,  -avi,  -atum,  v.  1,  sum' 

inon,  invite. 
aedes,  -ium,  f.  house. 
aedif icium,  -ii,  n  luilding,  house. 
aedifico,  -avi,  -alum,  v.  1,  build. 
aeger,  -gra,  -grum,  adj.  sick,  ill. 
aegre,  adv.   badly;  aegre  ferre, 

to  be  annoyed. 
Aegyptus,    i,  f.  Egypt. 
aequo,  -avi,  -atum,  v.  1,  equal. 
aequus,  -qua,  -quum,  adj.  equal, 

even,  level,  fair. 
aeratus,  -a,  -um,  adj.  brazen. 
aerius,  -a,  -um,  adj.  aerial. 
aestas,  -atis,  f.  summer. 
aestimo,  -avi,  -atum,  v.  1,  think, 

value. 
aestus,  -us,  m.  tide. 
Afer,  -fra,  -frum,  adj.  African. 
affero,  attuli,  allalum,  atferre,  v. 

bring,  to  offer. 
aflficio,  -feci,  -feetum,  v.  3,  aff'cct, 

influence,  afflict. 
afBicto,  -avi,   -atum,  v.   1,  vex, 

torment,  toss. 


affligo,    -xi,    -ctum,  v.    3,    dash 

against. 
Africa,  -ae,  f.  Africa. 
age,  come. 

ager,  -gri,  m.  field,  country. 
aggredior,    -gressus,   v.    3,    dep. 

approach,  attack. 
agito,   -avi,  -atum,   v.  1,  drive, 

toss,  rouse.  [march. 

agmen,  -inis,  n.  army,  liwi  of 
agnosco,  -novi,  -nitum,  v.  3,  rc- 

cognizc, become  acquainted  with. 
agnus,  -i,  m.  Icimb. 
ago,  egi,  actum,  v.   3,  do,  keep, 

conduct ;  act,  drive,  perform, 

treat   about ;    ago    gratias,    / 

thank. 
agricola,  -ae,  m.  farmer. 
ala,  -ae,  f.  wing. 
alacer,    -cris,    -ere,    adj.    brisk, 
Albertus,  -i,  m.  Albert,    [active. 
albus,  -a,  -um,  adj.  white. 
alea,  -ae,  f.  dice. 
ales,  -Itis,  c.  bird. 
aliquando,  adv.  now  and  then. 
aliquis,    aliquid,    pron.     indef. 

somebody,  any  one. 
aliquot,  adj.  indecl.  several. 
aliter,  adv.  othenoise ;  aliter  ac, 

otherwise  tlmn. 
alius,  -a,  -ud,  adj.  otlur,  another, 

different. 
allicio,  -lexi,  -lectum,  v.  3,  entice. 
alligo,  -avi,  -atum,  v.  1,  bind. 
alloquor,    -locutus,    v.    3,    dep. 

address. 
almus,  -a,  -um,  adj.  pleasant. 
alo,  alui,  altum,  v.   3,  nourish, 

maintain. 
alter,   -tera,   -terum,   adj.   one  of 

tico,  the  other,  the  second. 
altum,  -i,  n.  the  sea. 
altus,  -a,  -um,  adj.  high,  deep. 
Aluredus,  -i,  m.  Alfred. 
alveus,  -i,  m.  river-bed. 
amLiguus,  -a,  -um,  adj.  dotthtful; 

in  ambiguo,  wrapped  in  mystery. 


am — as] 


Vocabulary. 


103 


ambo,  -ae,  -o,  proii.  both. 

ambulo,  -avi,  -atum,  v.  1,  tvalk. 

amicus,  -i,  m.  friend. 

amnis,  -is,  m.  river. 

amo,  -avi,  -atum,  v.  1,  love,  like. 

amor,  -ris,  m.  love,  charity. 

amoveo,    -mdvi,    -motum,   v.   2, 

remove. 
amphora,  -ae,  f.  jar. 
amplector,     -exus,    v.    3,    dep. 

embrace. 
amplexus,  -vis,  m.  embrace. 
anas,  -atis,  f.  duck. 
anaticiUa,  -ae,  f.  duckling. 
ancDla,  -ae,  f.  tnaidservant. 
anguis,  -is,  c.  snake. 
angustus,  -a,  -um,  adj.  narrov:. 
animal,  alis,  n.  animal. 
animosus,   -a,   -um,  adj.  full  of 

courage,  bold. 
animus,    -i,    m.     mind,    spirit, 

courage. 
annus,  -i,  m.  year. 
anser,  -eris,  m.  goose. 
ante,  prep,  before. 
antea,  adv.  before. 
ante-quam,  conj.  before  that. 
antiquus,     -a,     -um,     adj.    old, 

ancient. 
antrum,  -i,  n.  cave. 
anus,  -us,  f.  old  woman. 
anxius,  -a,  -um,  adj.  anxious. 
aper,  -pri,  m.  %oiUl  boar. 
aperio,   -erui,   -ertum,  v.   4,  un- 
cover, open,  show. 
apertus,  -a,  -um,  part.  open. 
Apicius,  -ii,  m.  Apicius. 
Apollo,  -inis,  m.  Apollo. 
appareo,  -ui,  -itum,  v.  2,  appear. 
ippello,  -avi,  -atum,  v.  1,  call, 

address. 
appello,    -puli,    -pulsum   v.     3, 

dash  agaiyist,  come  to  layid. 
applico,    -avi   or  -ui,   -atum,   v. 

1,  fasten. 
appono,  -posui,  -positum,  v.   3, 

put  on  the  table. 


apporto,  -avi,  -atum,  v.  1,  carry, 
bring  to. 

appropinquo,  -avi,  -atum,  v.  1. 
draw  near,  approach. 

apto, -avi,  -atum,  v.  \,fit,  adjust. 

aptus,  -a,  -um,  &([].  fitted, sidtahle. 

apud,  prep,  at,  near,  in  the  pre- 
sence of,  among. 

aqua,  -ae,  f.  water  ;  aquae,  mine- 
ral springs. 

aquila,  -ae,  f.  eagle. 

tiratrum,  -i,  n.  plough. 

arbitrium,  -ii,  n.  judgment,  de- 
cision. 

arbor,  -oris,  f.  tree. 

ai'ca,  -ae,  f.  chest,  strong-box. 

arceo,  -cui,  v.  2,  keep  off. 

arcesso,  -Ivi,  -Itum,  v.  3,  send 
for,  fetch,  summon. 

arcus,  -us,  m.  bou\ 

ardeo,  -rsi,  -rsum,  v.  2,  be  on 
fire,  burn. 

ardor,  -oris,  m.fire,  heat. 

arduus,  -a,  -um,  adj.  steep,  diffi- 
cult. 

arena,  -ae,  f.  sand,  arena. 

argenteus,  -a,  -um,  adj.  silver. 

argentum,  -i,  n.  silver. 

aries,  -etis,  m.  ram. 

arista,  -ae,  f.  ear  of  corn. 

arma,  -orum,  n.  arms. 

armatus,  -a,  -um,  part,  armed. 

armentum,  -i,  n.  herd. 

aro,  -avi,  -atum,  v.  1,  plough. 

Arpi,  -orum,  m.  the  town  ofArpi. 

arripio,  -ripui,  -reptum,  v.  3, 
syiatch,  grasp. 

ars,  artis,  f.  art,  skill. 

artus,  -a,  -um,  adj.  tight. 

arvum,  -i,  n.  field. 

arx,  -cis,  f.  citadel. 

as,  assis,  m.  a  copper  coin,  a 
pound  in  tceight. 

ascendo,  -ndi,  -nsum,  v.  3,  climb 
up,  mount. 

ascisco,  -ivi,  -itum,  v.  3,  adopjt, 
admit. 


104 


Vocabulary. 


[as— br 


asinus,  -i,  m.  donhey. 

asper,  -pera,  -peruni,  adj.  rough. 

aspicio,  -exi,  -ectum,  v.  3,  sec, 
behold. 

assentator,  -oris,  m.  flatterer. 

assiduus,  -a,  -um,  adj.  constant. 

astrologus,  -i,  m.  astrologer. 

at,  conj.  hut. 

Atheniensis,  -e,  adj.  Athenian. 

atque,  conj.  and. 

atrium,  -i,  n.  hall. 

atrox,  adj.  fierce,  terrible. 

attinet,  v.  impers.  it  matters, 
concerns. 

attingo,  -tigi,  -tactum,  v.  3, 
touch,  reach,  arrive  at. 

attoiiitus,  -a,  -um,  adj.  thunder- 
struck, astonished. 

attrecto,  -fivi,  -atum,  v.  1,  touch, 
handle. 

attuli.     See  affero. 

auctor,  -oris,  m.  author,  cause. 

auctorltas,  -atis,  f.  authority,  in- 
fluence. 

audacia,  -ae,  f.  boldness,  darinrj. 


fiudax,  adj.  hold,  daring. 
audeo,  ausus,  v.  2,  dare. 
audio,    -ivi,    -itum,    v.    4,   hear, 

listen  to. 
Augustus,  -i,  m.  Augustus. 
auratus,  -a,  -um,  adj.  gilt. 
aureus,  -a,  -um,  adj.  golden, 
auris,  -is,  f.  ear. 
aurum,  -i,  ii.  gold. 
australis,  -e,  adj.  southern. 
aut,  conj.  or,  cither. 
autem,  conj.  hut. 
auxilium,  -i,  n.  help. 
avarus,  -a,  -um,  adj.  covetous. 
avello,  -velli  or  -vulsi,  -vulsum, 

V.  3,  pluck  atvay,  pull  off. 
aversor,   -atus,   v.  1,    dep.   turn 

aivay. 
averto,     -ti,     -sum,    v.    3,    turn 

aside. 
avide,  adv.  greedily. 
avidus,  -a,  -um,  adj.  greedy. 
avis,  -is,  f.  bird. 
avius,  -a,  -um,  adj.  pathless. 
avus,  -i,  m.  grandfather. 


B 


Bacchus,  -i,  m.  Bacchus,  god  of 
wine. 

baciilum,  -i.  n.  stick. 

Baiae,  -arum,  f.  Baiae. 

Balbus,  -i,  m.  Balbus. 

barba,  -ae,  f.  beard. 

barbarus,  -a,  -um,  adj.  barbar- 
ous, foreign. 

beatus,  -a,  -um,  adj.  happy. 

bellum,  -i,  n.  war. 

bene,  adv.  well. 

benelicium,  -i,  n.  kindness,  bene- 
fit. 

benevolentia,  -ae,  f.  goodwill, 
friendship. 

benigne,  adv.  kindly. 


benignitas,  -atis,  f.  friendliness, 
kindness. 

benignus,  -a,  -um,  adj.  kind- 
hearted. 

bestia,  -ae,  f.  beast. 

bibo,  bibi,  v.  3,  drink. 

bini,  -ae,  -a,  adj.  tioo  at  a  time. 

Boeotus,  -a,  -um,  adj.  Boeotian. 

bonus,  -a,    um,  adj.  good. 

bos,  bovis,  c.  ox  or  cow. 

brachium,  -ii,  n.  arm. 

brevi,  adv.  i7i  a  short  time. 

brevis,  -e,  adj.  short. 

Britannicus,  -a,  -um,  adj.  British. 

Britannus,  -i,  m.  Briton. 

Bmtus,  -i,  m.  Brutus. 


ca— ce] 


Vocabulary. 


105 


cadaver,  -eris.  n.  corpse. 
cado,  cecidi,  casum,  v.  3,  fall. 
cadus,  -i,  m.  cask. 
caecus,  -a,  -um,  adj.  blind. 
caedes,    -is,     f.     inurdcr,    blood- 
shed. 
caedo,  cecidi,   caesum,  t.  3,  cut, 

heat,  kill. 
caelum,  -i,  n.  sky. 
Caius,  -ii,  m.  Caius. 
calathus,  -i,  m.  basket. 
calcar,  -aris,  n.  sjnir. 
calceus,  -i,  m.  slioe. 
Calebus,  -i,  m.  Caleb. 
caligo,  -inis,  f.  mist,  darkness. 
callide,  adv.  cunningly. 
callidus,  -a,  -um,  adj.  cimning, 

clever. 
Cambricus,  -i,  m.  Cambricus. 
candidus,  -a,  -um,  adj.  ivhite. 
canis,  -is,  c.  dog. 
cano,  cecini,  cantum,  v.  3,  sing, 

j)lay. 
canorus,  -a,  -um,  adj.   musical, 

melodious. 
canto,   -avi,   -atum,   v.   1,  sing, 

play. 
cantus,  -us,  m.  song. 
Canutius,  -ii,  m.  Canute. 
caper,  -pri,  m.  he-goat. 
capillus,  -i,  m.  hair. 
capio,  cepi,  captum,  v.  3,  take, 

seize. 
captivus,  -i,  m.  captive,  j)Tison£r. 
capto,  -avi,  -atum,  v.  1,  catch, 

catch  at. 
Capua,  -ae,  f.  Capua. 
caput,  -pTtis,  u.  head;  damnare 

capitis,  to  condemn,  to  death. 
career,    -eris,    m.   prison;   plur. 

starting -place. 
careo,    -ui,    -itum,    v.    2,    be   in 

vjant  of. 
carmen,  -inis,  n.  song,  charm. 


caro,  cam  is,  f.  flesh, 

Carolus,  -i,  m.  Charles. 

carpo,  -psi,  -ptum,  v.    3,  pick, 

gather,  enjoy. 
earns,  -a,  -um,  adj.  dear. 
casa,  -ae,  f.  hut,  cottage. 
caseus,  -i,  m.  cheese. 
castanea,  -ae,  f.  chestyiut, 
castra,  -omm,  n.  camp. 
casu,  adv.  by  chance. 
casus,  -Us,  m.  chance. 
catena,  -ae,  f.  chain. 
caterva,    -ae,  f.  crowd,  band  of 

men. 
Cato,  -onis,  m.  Cato. 
Cauda,  -ae,  f.  tail. 
causa,  -ae,  f.  cause,  case. 
causa,  adv.  for  the  sake  of. 
caute,  adv.  carefully. 
caveo,  cavi,  cautum,  v.  2,  beware 

of. 
cedo,    cessi,    cessum,    v.    3,   go, 

yield. 
celebro,   -avi,  -atum,  v.  1,  fre- 
quent, celebrate. 
celer,  -eris,  -ere,  adj.  sivift. 
celeritas,  -atis,  f.  siviftness. 
celeriter,  adv.  quickly. 
celo,  -avi,  -atum,  v.  1,  conceal. 
cena,  -ae,  f.  supper. 
Ceunetus,  -i,  m.  Kenneth. 
ceno,  -avi,  -atum,  v.  1,  sup. 
centaurus,  -i,  m.  centaur. 
Ceres,  -6ris,  f.  Ceres,  goddess  of 

agriculture. 
certamen,  -minis,  n.  content. 
cert^,  adv.  certainly. 
certior    factus,     informed,    lit. 

made  more  certain. 
certo,  -avi,  -atum,  v.  1,  strive, 

contend. 
certus,  -a,  -um,  adj.  certain,  sure. 
cervix,  -icis,  f.  neck. 
cervus,  -i,  m.  stag. 


106 


Vocabulary. 


[ce— CO 


cesso,    -iivi,    -atnin,    v.   1,  cease 
frotn,  he  inactive. 

ceteri,  -ae,  -a,  adj.  the  others,  the 
rest. 

chorus,  -i,  m.  dance,  crowd,  band. 

cibus,  -i,  m.  food. 

Cirabri,  -oruni,  m.  The  Cimbri. 

cingo,    -xi,    -iictum,    v.    3,    sur- 
round. 

circum,  adv.  and  prep,  around. 

circumdo,  -dSdi,  -datum,    -dare, 
V.  1,  set  round. 

circumsto,    -steti,    v.    1,    stand 

civis,  -is,  c.  citizen.  [round. 

clades,  -is,  f.  slaxujhter. 

clam,  adv.  secretly. 

clamito,   -avi,    -atum,    v.   1.   cry 
aloud.  [out. 

clamo,  -avi,  -atum,  v.  1,  shout,  cry 

clamor,  -oris,  m.  shout,  cry. 

clangor,  -oris,  m.  noise,  clang. 

clarus,  -a,  -um,  adj.  clear,  bright, 
famous. 

claudo,  -si,  -sum,  v.  3,  shut, 

claudus,  -a,  -um,  adj.  lame. 

claustra,  -orum,  n.  barrier,  dyke. 

dementia,  -ae,  f.  kindness. 

cliens,  -entis,    c.   dependant,   'pa- 
tient. 

Clodius,  -ii,  m.  Glodius. 

Cloelia,  -ae,  f.  Cloelia. 

coepi,  V.  begin. 

coerceo,  -cui,  -citum,  v.  2,  check, 
restrain. 

coetus,  -us,  m.  assemblage,  com- 
pany. 

cognosce,  -gnovi,  -gnitum,  v.  3, 
find  out,  recognise. 

cogo,  coegi,  coactum,  v.  3,  gather, 
compel.  [holdfast. 

cShibeo,  -ui,  -itum,  v.  2,  check, 
cShortor,  -ari,  v.  1,  dep.  encour- 
age. 

colligo,    -egi,   -ectum,  v.   3,  pick 

up,  collect. 
colloco,  -avi,  -atum,  v,   1,  estab- 
lish, put. 


colloquor,  -locutus,  v.  3,  dep. 
converse,  hold  a  conference  with. 

collum,  -i,  n.  neck. 

colo,  -ui,  cultum,  v.  3,  culti- 
vate, dwell. 

col5nus,  -i,  m.  farmer. 

color,  -oris,  m.  colour. 

columba,  -ae,  f.  pigeon. 

coma,  -ae,  f.  hair,  leaf. 

c6mes,  -itis,  c.  companion,  com- 
rade. 

comitas,  -atis,  f.  courtesy. 

commeatus,  -us,  m.  provisions, 
supplies. 

commemoro,  -avi,  -atum,  v.  1, 
relate. 

committo,  -misi,  -missum,  v.  3, 
intriist,  begin,  commit. 

commoneo,  -ui,  -itum,  v.  2,  re- 
mind, impress  upon. 

commoveo,  -movi,  -motum,  v.  2, 
move  violently,  alarm. 

communico,  -avi,  -atum,  v.  1, 
share,  impart. 

compleo,  -evi,  -etum,  v.  2,  fill. 

complures,  -a  or  -ia,  adj.  several, 
many. 

concedo,  -cessi,  -cessum,  v.  3, 
yield,  grant. 

concha,  -ae,  f.  shell. 

concliylium,  -ii,  n.  oyster. 

concipio,  -cepi,  -ceptum,  v.  3, 
take  up,  conceive,  devise. 

Concordia,  -ae,  f.  harmony,  con- 
cord. 

concors,  adj.  united,  harmonious. 

coucurro,  -curri,  -cursum,  v.  3, 
run  together,  assemble. 

conditio,  -onis,  f.  condition,  terms. 

condo,  -didi,  -ditum,  v.  Z,  found, 
store  tip. 

condono,  -avi,  -atum,  v.  1,  de- 
vote. 

conficio,  -feci,  -fectum,  v.  3,  wear 
out,  overcome. 

confirmo,  -avi,  -atum,  v.  1, 
strcnqthcn. 


CO— cr] 


Vocabulary, 


107 


confllgo,  -llixi,  -flictuni,  v.  3, 
contend. 

conjicio,  -jeci,  -jectuni,  v.  3. 
throw. 

conjungo,  -nxi,  -nctum,  v.  Z,join. 

conjux,  -jugis,  c.  hushand  or  wife. 

Conor,  -atus,  v.  1,  dep.  attcmjit. 

conscendo,  -di,  -sum,  v.  3,  dimh 
up,  mount,  embark. 

considero,  -avi,  -atum,  v.  1,  in- 
spect, examine. 

consido,  -sedi,  -sessum,  v.  3,  sit 
down. 

consilium,  -ii,  n.  plan,  device, 
advice. 

consisto,  -stiti,  -stitum,  v.  3, 
stand  still,  halt. 

consoler,  -atus,  v.  1,  dep.  com- 
fort, cheer. 

conspectus,  -us,  m.  sight. 

conspicio,  -spexi,  -spectura,  y. 
3,  see,  eqnj. 

constans,  adj.  firm. 

constanter,  adv.  firmly,  steadily. 

constantia,  -ae,  f.  firmness,  per- 
severance. 

constituo,  -ui,  -iitum,  v.  3,  de- 
termine, fix. 

constringo,  -nxi,  -nctum,  v.  3, 
tie  tq}. 

consuetfido,  -inis,  f.  custom. 

consul,  -is,  m.  consul,  chief 
magistrate. 

consume,  -psi,  -ptum,  v.  3,  eat, 
destroy,  si^end. 

contemplor,  -atus,  v.  1,  dep.  ob- 
serve, consider. 

contend©,  -di,  -turn,  v.  3,  hasten, 
struggle. 

contentus,  -a,  -um,  adj.  satisfied. 

contineo,  -ui,  -tentum,  v,  2,  hold, 
keep  bouk,  bound. 

continuo,  adv.  without  interrup- 
tion. 

continmis,  -a,  -um,  adj.  succes- 
sive. 

contus,  -i,  m.  pole. 


convenio,  -veni,  -ventum,   v.   4, 

C07ne  together,  agree. 
convenit,  v.  impers.  it  is  agreed. 
conversus,  part,  turned  roxcnd. 
converto,  -verti,  -versum,  v.  3, 

turn  towards. 
convince,   -vici,    -victum,   v.   3, 

overcome. 
conviva,  -ae,  c.  guest. 
convoco,  -avi,   -atum,  v.   1,  «s- 

se^nble. 
coorior,  coortus,  v.  4,  dep.  rise 

up. 
copia,     -ae,     f.     sing,     plenty ; 

plur.  forces. 
copiosus,    -a,    -um,     adj.    abun- 
dant. 
coquo,  coxi,  coctum,  v.  3,  cook, 

bake. 
cor,  cordis,  n.  lieart. 
coram,  adv.  and  prep,  in  presence 

of,  openly. 
Corinthius,  -a,  -um,  adj.  Corin- 
thian. 
corniger,     -gera,     -gerum,     adj. 

horned. 
cornu,  -us,  n.  horn. 
corona,  -ae,  f.  croivn. 
corpus,  -oris,  n.  body. 
corripio,   -ripui,   -reptum,   v.   3, 

snatch  up,  seize. 
corvus,  -i,  m.  raven. 
cothurnus,  -i,  m.  top-hoot. 
eras,  adv.  to-morroio. 
creber,  -bra,  -brum,  z.^].  frequent. 
credibilis,  -e,  adj.  trustworthy. 
credo,  -didi,  -ditum,  v.  3,  believe, 

trust. 
creo,    -avi,   -atum,   v.    1,    create, 

make. 
crepitus,  -iis,  m.  rustling,  patter- 

ing. 
cresco,    crevi,     cretum,     v.     3, 

groiu. 
creta,  -ae,  f.  chalk. 
crimen,  -inis,  n.  charge,  crime. 
crudelis,  -e,  adj.  cruel. 


108 


Vocabulary. 


[cr — de 


criidelitas,    -atis,    f.    harshness, 

cruelty. 
cruentus,  -a,  -um,  adj.  Moody. 
cruor,  -oris,  m.  gore,  blood. 
crus,  cruris,  n.  leg. 
ciibile,  -is,  n.  bed. 
cubo,  cilbui,  ciibitum,  v.   1,  lie 

down. 
culmen,  -inis,  n.  top,  roof. 
culpa,  -ae,  {.fault. 
culpo,  -avi,  -atum,  v.  1,  blame. 
oulter,  -tri,  ra.  knife,  razor. 
cultus,  -us,  m.  cultivation. 
cum,  prep.  with. 
Cumae,  -arum,  f.  Cuviac. 
cunae,  -arum,  f.  cradle. 
cunctus,  -a,  -um,  adj.  all  in  a 

body,  tlie  whole. 
ciiplde,  adv.  eagerly. 
ciipido,  -dinis,  f.  desire. 


ciipidus,  -a,  -um,  adj.  eager. 

cupio,  -ivi  or  -ii,  -itum,  v.  3,  de- 
sire, wish. 

cur,  adv.  why. 

ciira,  -ae,  f.  care. 

euro,    -avi,    -atum,    v.    1,   care, 

take  care. 
j  curro,  cucurri,  cursum,  v.  3,  run. 
j  currus,  -us,  m.  chariot. 
j  cursito,   -avi,   -atum,  v.   1,  run 
I      about. 

cursus,  -lis,  m.  race,  course. 

ciirvus,    -a,    -um,    adj.    crooked, 
winding. 

custodio,     -ivi,     -itum,     v.     4, 
guard. 

custos,  -odis,  c.  guard,  warder. 

cutis,  -is,  f.  skin. 

cygnus,  -i,  m.  swan. 

Cyprus,  -i,  f.  Cyprus. 


-avi,  -atum,  v.  1,  con- 
demn. 

Dani,  -orum,  m.  Danes. 

dapes,  -um,  i.  feast. 

Darius,  -ii,  m.  Darius. 

datus.     See  do. 

de,  prep. /rom,  about,  concerning. 

dea,  -ae,  f.  goddess.  [ought. 

debeo,   -ui,    -itum,   v.   2,    owe, 

dScem,  adj.  iudecl.  ten. 

deceito,  -avi,  -atum,  v.  1,  striig- 
gle,  contend. 

decet,  decuit,  v.  2,  impers.  it 
is  fitting. 

decide,  -cidi,  v.  2,  fall  doivn. 

decipio,  -cepi,  -ceptum,  t.  3, 
deceive. 

dedecus,  -oris,  n.  disgrace. 

deditio,  -onis,  f.  surrender. 

dedo,  -didi,  -ditum,  v.  3,  sur- 
render, give  up. 

dediico,  -duxi,  -ctum,  v.  3,  escort, 
draw  out,  carry  down. 


def  amo,-avi,  -atum,  v.  1.  soil,  sully. 

defendo,  -di,  -sum,  v.  3,  defend, 
protect,  keep  off. 

defero,  detiili,  delatum,  deferre, 
V.  3,  carry  down,  report. 

defessus,  -a,  -um,  adj.  weary. 

deficio,  -feci,  -fectura,  v.  Z,fail. 

defluo,  -xi,  -xum,  v.  3,  flow  by. 

deformis,  -e,  adj.  ugly. 

deformo,  -avi,  -atum,  v.  1,  make 
ugly,  spoil. 

dego,  degi,  v.  3,  spend,  pass. 

dehisco,  -hivi,'v.  3,  yawn,  gape. 

Deianira,  -ae,  f.  Deianira. 

deinde,  adv.  then,  next,  after- 
wards. 

dejectus,  part.     See  dejicio. 

dejicio,  -jeci,  -jectum,  v.  3,  throw 
doivn,  dishearte7i. 

delecto,  -avi,  -atum,  v.  1,  delig 

deleo,  -evi,  -etum,  v.  2,   ' 

deliciae,  -arum,  f.  treat. 

delictum,  -i,  n.  fault. 


de— dl] 


Vocabulary. 


109 


deligo,  -legi,  -lectum,  v.  3,  choose. 
deligo,  -avi,  -atum,  v.  1,  bind. 
demitto,  -misi,  -niissum,  v.  3,  let 

down. 
demonstro,    -avi,    -atum,    v.    1, 

show. 
Demosthenes,    -is,    m.     Demos- 
thenes. 
demum,  adv.  at  length. 
denarius,  -ii,  m.  a  silver  coin. 
denique,  adv.  at  last. 
dens,  dentis,  m.  tooth. 
densus,  -a,  -um,  adj.  thick. 
depello,    -ptili,    -pulsum,   v,    3, 

drive  away,  banish. 
dependeo,  v.  2,  hang  down. 
depereo,  -ii,  v.  4,  perish. 
deploro,  -avi,  -atum,  v.  1,  lament. 
depono,   -posui,  -positum,  v.  3, 

lay  down,  put  aside. 
deporto,  -avi,  -atum,  v.  1,  carry 

down. 
deprehendo,  -di,  -sum,  v.  3,  seize 

^cpon,  detect. 
derideo,  -risi,  -risum,  v.  2,  jeer. 
descendo,  -di,  -sum,  v.  3,  descend, 

dismount,  disembark. 
descensus,  -us,  m.  descent. 
desero,  -rui,  -rtum,  v.  3,  desert, 

abandon. 
desertus,  -a,  -um,  part,  deserted, 

desolate. 
desilio,  -ilui,  -ultum,  v.  4,  jimip 

down, 
desisto,    -stiti,    -stitum,    v.     3, 

leave  off,  stop. 
despero,   -avi,    -atum,   v.    1,  de- 
spair of. 
despicio,  -exi,  -ectum,  v.  3,  look 

down  upon,  disdain. 
destringo,    -inxi,    -ictum,   v.    3, 

draw,  liv.sheath. 
desum,  defui,  v.  fail,  be  wanting. 
deterreo,  -ui,  -itum,  v.  2,  deter, 

frighten. 
detraio,  -xi,  -ctum,  v.  3,  draw 

off,  remove. 


detrecto,   -avi,   -atum,  v.  1,  dc- 

dine,  refuse. 
deturbo,  -avi,  -atum,  v.  1,  upiset, 

throw  down,  drive  away, 
deus,  -i,  m.  god. 
devius,   -a,   -um,  adj.  out  of  the 

loay,  retired. 
devolve,   -vi,   -iitum,   v.  3,   roll 

down. 
devoro,    -avi,   -atum,  v.   1,  cat, 

devour,  consiornc. 
devoveo,    -vovi,    -votum,    v.   2, 

devote. 
dextra,  -ae,  f.  right  hand. 
Diana,  -ae,  f.  Diana,  goddess  of 

hunting. 
dico,  -xi,  -ctum,  v.  3,  say, 
dies,  -ei,  m.  day. 
difficilis,    -e,    adj.    difficult,   ill- 
tempered. 
difi'icultas,  -atis,  f.  difficulty. 
diffiigio,  -fiigi,  v.  3,  fl,ee  in  differ- 
ent directions,  scatter, 
digitus,  -i,  m.  finger. 
dignitas,  -atis,  f.  dignity,  rank. 
dignus,  -a,  -um,  adj.  worthy. 
dilacero,  -avi,  -atum,  v.  1,  tear  in 

jjieces,  wound. 
dilanio,  -avi,  -atum,  v.  1,  tear  in 

pieces. 
diligens,  -tis,  adj.  careful, 
dilTgenter,  adv.  carefully. 
diligo,  -lexi,  -lectum,  v.  3,  love. 
dimitto,    -misi,    -missum,    v.  3, 

dismiss.  [asunder. 

direptus,    -a,    -um,    part,     torn 
dirigo,  -rexi,  -rectum,  v.  3,  direct, 

guide, 
diripio,  -ui,   -eptum,  v.   3,  tear 

asunder,  ravage. 
ilirus,  -a,  -um,  &<[].  fearful. 
discedo,    -cessi,    -cessum,    v.    3, 

depart  from. 
disciplina,  -ae,  f.  discijjline. 
discrimen,  -inis,  n.  crisis. 
disjicio,  -jeci,  -jectum,  v.  3,  dis- 
joint, scimrate. 


no 


Vocabulary. 


[di— ep 


dispono,  -posui,  -positum,  v.  3, 
arrange,  set  in  order. 

dispute,  avi,  -atum,  v.  1,  argue. 

dissideo,  -edi,  -essura,  v.  2,  dis- 
agree. 

dissimilis,  -e,  adj.  unlike. 

distans,  adj.  distant. 

diu,  adv.  for  a  long  while. 

diutius,  adv.  for  some  time. 

divello,  -velU,  -vulsum,  v.  3, 
tear  up. 

diversus,  -a,  -um,  adj.  different. 

dives,  adj.  rich. 

divido,  -visi,  -visum,  v.  3,  divide. 

divinltus,  adj.  miraculously. 

divinus,  -a,  -um,  adj.  divine. 

divitiae,  -arum,  f.  riches. 

divulgo,  -avi,  -atum,  v.  1,  spread 
abroad,  publish. 

do,  dedi,  datum,  v.  1,  give,  offer. 

dOceo,  -cui,  -ctum,  v.  2,  teach, 
show,  tell. 

dftleo,  -ui,  -itum,  v.  2,  grieve/or. 

dolor,  -oris,  m.  grief,  pain. 


dolus,  -i,  m.  deceit. 

domesticus,  -a,  -um,  adj.  domes- 
tic. 

domi,  at  home. 

dominus,  -i,  m.  lord,  master. 

domo,  -ui,  -itum,  v.  1,  subdue, 
conquer. 

domum,  home. 

dOnius,  -us,  f.  house. 

dono,  -avi,  -atum,  v.  1,  give, 
present. 

donum,  -i,  n.  gift. 

dormio,  -ivi  or  -ii,  -itum,  v.  4, 
slec]}. 

dubius,  -a,  -um,  adj.  doubtful; 
sine  diibio,  without  doubt. 

dQco,  -xi,  -ctum,  v.  3,  lead, 
marry  (a  wife). 

dulcis,  -e,  atlj.  siveet. 

dum,  conj.  while. 

duo,  -ae,  -o,  adj.  two, 

duodecim,  adj.  indecl.  twelve. 

durus,  -a,  -um,  adj.  hai'd. 

dux,  diicis,  c.  general. 


e,  ex,  prep,  otit  of,  from. 

ebrius,  -a,  -um,  adj.  drunk. 

ebur,  -oris,  n.  ivory. 

ecce,  adv.  see,  behold. 

echinus,  -i,  m.  hedgehog. 

edo,  edi,  esum,  v.  3,  eat. 

edo,  -didi,  -ditum,  v.  3,  give 
forth,  utter. 

Edvardus,  -i,  m.  Edward. 

eifodio,  -fodi,  -fossum,v.  3,  digup. 

effugio,  -fugi,  v.  3,  flee  away, 
escape. 

efilindo,  -fiidi,  -fiisum,  v.  3,  upset, 
scatter,  pour  forth. 

effuse,  adv.  in  different  direc- 
tions. 

egenus,  -a,  -um,  adj.  j)oor. 

ego,  pron.  /. 

egredior,  -gressus,  v.  3,  dep. 
come  out,  disembark. 


egregius,  -a,  -um,  adj.  distin- 
guished, excellent. 

eheu,  adv.  alas! 

ejicio,  -jeci,  -jeetum,  v.  3,  drive 
out. 

elephantus,  -i,  m.  elephant. 

elido,  -si,  -sum,  v.  3,  shatter. 

Elisabeta,  -ae,  f.  Elizabeth. 

eludo,  -si,  -sum,  v.  3,  avoid, 
cheat. 

eraergo,  -si,  -sum,  v.  3,  come 
forth,  emerge. 

emineo,  -ui,  v.  2,  stand  out,  pro- 
ject. 

6mo,  emi,  emptum,  v.  3,.  buy. 

en,  adv.  sec,  behold. 

6nim.  adv. /or. 

eo,  adv.  thither. 

en,  ivi,  itum,  v.  go. 

Ephfisius,  -a,  -um,  adj.  Ephesian. 


ep— fa] 


Vocabulary, 


111 


gpistola,  -ae,  f.  letter. 

gpulae,  -arum,  f.  feast. 

equa,  -ae,  f.  inare. 

eques,  -itis,  m.  knight,  horseman. 

equidem,  adv.  indeed,  certainly. 

eqninus,  -a,  -um,  adj.  horse. 

equitatus,  -us,  m.  cavalry. 

equlto,  -avi,  -atum,  v.  1,  ride. 

equus,  -i,  m.  horse. 

erga,  prep,  towards. 

ergo,  adv.  therefore. 

eripio,  -ipui,  -eptum,  v.  3,  snatch 

away. 
erro,  -avi,  -atum,  v.  1,  wander, 

mistake. 
error,  -oris,  nx.  fault,  mistake. 
erumpo,    -rupi,    -ruptum,   v.    3, 

break  out. 
esurio,  -ivi,   -itum,  v.   4,  suffer 

hunger. 
et,  conj.  and  ;  et...et,  both. ..and. 
etiam,  conj.  also,  even. 
etsi,  conj.  although. 
evade,  -si,  -sum,  v.  3,  turn  out, 

escape. 
evanesco,  -nui,  v.  3,  vanish  away. 
evello,  -velli,  -vulsum,  v.  3,  pull 

out. 
evenio,    -veni,    -ventum,    v.    4, 

happen. 
eventus,      -us,     m.     occurrence, 

result. 
evolo,  -avi,  -atum,  v.  1,  fly  out, 

rush  forth. 
exanimis,  -e,  adj.  lifeless. 
exanimus,  -a,  -um,  adj.  lifeless. 
excedo,  -cessi,  -cessum,  v.  3,  de- 

piart,  withdraw. 
excipio,    -cepi,    -ceptum,    v.    3, 

catch,  come  next  to,  interrxipt. 
excito,  -avi,  -atum,  v.  1,  ai'ouse. 


exclamo,  -avi,  -atum,  v.  1,  cry  out, 
excliido,  -si,  -sum,  v.  3,  shut  out, 

hatch. 
exeiibiae,  -arum,  f.  watch. 
exemplum,  -i,  n.  example. 
exeo,  -ivi  or  -ii,  -itum,  -ire,  v.  4,  j/o 

out. 
exerceo,    -ui,   -itum,   v.  2,    vex, 

exercise. 
exercitus,  -us,  m.  army. 
exiguus,    -a,    -um,    adj.    small, 

scanty.  [out. 

eximo,  -emi,  -emptum,  v.  3,  take 
existimo,  -avi,  -atum,  v.  1,  think. 
exitium,  -ii,  n.  destrtiction. 
experrectus,      -a,      -um,     part. 

awakened. 
expers,  adj.  without,  free  from. 
explico,    -avi   or   -ui,    -atum  or 
j      -itum,  V.  1,  explain. 
'  explore,     -avi,     -atum,     v.     1, 

examine,  explore.  [squeeze. 
exprimo,  -pressi,  -pressum,  v.  3, 
exquiro,  -sivi,  -situm,  v.  3,  search 

for,  seek  out. 
exsilio,  -ui,  v.  4,  jump  forth. 
exsllium,  -ii,  n.  place  of  exile. 
exsolvo,  -solvi,  -soliitxim, v. 3, pay. 
exspecto,     -avi,     -atum,     v.     1, 

expect,  wait  for. 
exspiro,  -avi,  -atum,  v.  1,  breathe 

one's  last,  die. 
exsul,  -illis,  c.  wanderer,  exile. 
exsiipgro,  -avi,  -atum,  v.  1,  over- 

come. 
extemplo,  adv.  immediately. 
extra,    adv.    and  prep,   outside, 

without. 
extraho,  -xi,  -ctum,  v.  3,  drag  out. 
extrudo,  -si,  -sum,  v.  3,  thrust  out. 
exuo,  -i,  -turn,  v.  3,  take  off. 


fabiila,  -ae,  f.  story. 
facile,  adv.  easily. 


I  Kcilis,  -e,  adj.  easy. 

I  facinus,  -inoris,  n.  crime. 


112 


Vocabulary. 


[fa— fr 


facio,  feci,  factum,  v.  3,  make,  do; 

facere  naufragium,  to  be  sfiijy- 

wrecked. 
factum,  -i,  n.  act.  [elude. 

fallo,  fefelli,  falsum,  v.  3,  deceive, 
falsus,  -a,  -um,  adj.yaZse,  deceived. 
filina,  -ae,  f.  report. 
fames,  -is,  f.  hunger ,  famine. 
farina,  -ae,  f.  floicr. 
fastidium,  -ii,  n.  dislike,  iiride. 
fatalis,  -e,  &A].  fated,  fateful. 
ffitum,  -i,  n.  fate. 
fauces,  -ium,  f.  throat. 
f;tveo,  favi,  fautum,  v.  2, favour. 
fax,  fads,  f.  torch. 
fefelli.     See  fallo. 
feles,  -is,  i.  cat. 
fGmina,  -ae,  f.  ivoman. 
fenestra,  -ae,  f.  uniidoic. 
fenum,  -i,  n.  hay. 
fera,  -ae,  f.  wild  beast, 
i^rh,  adv.  almost. 
feriae,  -arum,  f.  festival. 
fgrio,  ire,  v.  4,  strike.       [cctrr)/. 
ffiro,  tflli,  latum,  ferre,  v,  bea?-, 
ferox,  -5cis,  adj.  fic7'cc,  savage. 
ferreus,  -a,  -um,  adj.  iron. 
ferrum,  -i,  n.  iron,  sword. 
fertilis,  -e,  slA'].  fertile. 
ferus,  -a,  -um,  adj.  wild. 
fervidus,   -a,   -um,   adj.  burning, 

hot. 
fessus,  -a,  -um,  adj.  tired. 
festus,  -a,  -um,  adj.  festal. 
fibula,  -ae,  f.  buckle,  button. 
tictus,  -a,  -um,  adj.  feigned,  false. 
fide  lis,  -e,  adj    trusty,  faithful. 
fides,  -ei,  f.  faith,  promise,  credit, 
fido,  fisus,  V.  3,  trust. 
Fido,  -onis,  m.  Fido. 
fidus,  -a,  -um,  adj.  faithful. 
Figiilus,  -i,  m.  Figulus. 
figiira,  -ae,  f.  form,  figure. 
filia,  -ae,  f.  daxcghter. 
filius,  -ii,  m.  son. 
fimus,  -i,  m.  dung.  [divide. 

findo,   fidi,    fissum,   v,    3,   siMt, 


fiugo,  finxi,  fictum,  Y.-Z,form, 
invent,  fashion,  bidld. 

fiuio,  -ivior-ii,  -itum,  v.  i,  finish. 

finis,  -is,  m.  end,  land,  boundary. 

finitimus,  -a,  -um,  adj.  neighbour- 
ing, near. 

fio,  factus,  V.  be  made,  become. 

iirmiter,  adv.  firmly. 

firmus,  -a,  -um,  adj.  firm. 

fistiila,  -ae,  f.  pipe. 

flamma,  -ae,  f.  fiame. 

flecto,  -xi,  -xum,  v.  3,  beiid. 

Florus,  -i,  m.  Florus. 

flos,  floris,  m.  flower. 

tluctus,  -lis,  m.  wave. 

iiiimen,  -iuis,  n.  river. 

fiuo,  -xi,  -xum,  v.  3,  flow. 

focus,  -i,  m.  hearth. 

fodio,  fodi,  fossum,  v.  3,  dig. 

foedus,  -a,  -um,  adj.  flltlry,  hor- 

f6lium,  -ii,  n.  leaf  [rible. 

foras,  adv.  out-of-doors. 

foris,  adv.  out-of-doors. 

fores,  -um,  f.  door. 

forma,  -ae,  f.  form,  figure. 

formica,  -ae,  f.  ant. 

formido,  -iuis,  t  fear,  dread. 

formosus,  -a,  -um,  adj.  beautiful. 

forte,  adv.  by  chance. 

fortis,  -e,  adj,  strong,  brave. 

fortitudo,  -iuis,  f.  courage. 

fortiiaa,  -ae,  f.  fortune. 

fortiinatus,  -a,  -um,  adj.  fortu- 
nate, lucky. 

forum,  -i,  n.  market-place. 

fossa,  -ae,  f.  ditch. 

foveo,  fovi,  fotum,  v.  2,  cherish. 

fragor,  -oris,  m.  splash,  noise, 
crash. 

fraugo,  fregi,  fractum,  v.  3,  break. 

frater,  -tris,  m.  brother. 

fraus,  fraudis,  f.  deceit. 

Fredericus,  -i,  m.  Frederick. 

fremitus,  -iis,  m.  growling. 

fiigidus,  -a,  -um,  adj.  cold. 

frons,  froudis,  f.  leaf. 

frons,  frontis   i.  forehead. 


fr-gr] 


Vocabulary. 


113 


fmgalis,  -e,  adj.  thrifty. 

fruges,  -utii,  f.  fruits. 

frustra,  adv.  in  vain. 

frustum,  -i,  n.  bit,  piece. 

fuga,  -ae,  f.  flight. 

tugiens,  -entis,  adj.  flying. 

fugio,  fugi,  fugitum,  v.  3,  fly. 

fugitivus,  -i,  m.  fugitive,  run- 
away slave. 

fugo,  -avi,  -atum,  v.  1,  put  to 
flight. 

fulcio,  fulsi,  fultum,  v.  4  prop 
up,  support. 

fulgens,  adj.  glittering. 

fulgeo,  fulsi,  V.  2,  glitter. 

fultus,  part.     See  fulcio. 

Fulvia,  -ae,  f.  Fulvia. 


\  Fulvius,  -ii,  m.  Fulvius. 
I  funebris,  -e,  adj.  funereal. 

funditor,  -oris,  m.  slingcr. 

fundo,  fudi,  fusum,  v.  3,  ^J<wr, 
produce,  rout. 

fundus,  -i,  Di.  farm. 

fungor,  functus,  v.  3,  dep.  per- 
form. 

funis,  -is,  m.  rope. 

fur,  furis,  m.  thief. 

fiirens,  z.^].  furious,  maddened. 

furiosus,  -a,  -um,  adj.  raging. 

furor,  -oris,  m.  madness,  frejicy. 

furtim,  adv.  stealthily. 

furtuni,  -i,  n.  theft. 

fuscus,  -a,  -um,  adj.  dark,  dusky, 
swarthy. 


galea,  -ae,  f.  helmet. 

Gallia,  -ae,  f.  Gaul. 

Gallicus,  -a,  -um,  adj.  Gallic. 

gallina,  -ae,  f.  hen. 

Gallus,  -i,  m.  a  Gaul. 

gallus,  -i,  m.  cock. 

garrulus,  -a,  -um,  adj.  chattering, 

2irattling. 
gaudeo,  gavisus,  v.  2,  rejoice. 
gaudium,  -ii,  n.  joy. 
Gelertus,  -i,  m.  Gelert  {name  of 

a  hou7id). 
Gellius,  -ii,  m.  Gellius. 
gelu,  -us,  n.  frost. 
gemitus,  -lis,  m.  groan, 
gemma,  -ae,  f.  jeicel. 
gen  a,  -ae,  f.  cheek. 
generosus,    -a,    -um,    adj.    well- 

horn. 
gens,  gentis,  f.  race. 
genus,  generis,  n.  hirth,  race. 
Germania,  -ae,  f.  Germany. 
gero,  gessi,  gestum,  v.  3,  wear, 

manage,  carry  on. 
gestus,  part.     See  gero. 

CR.tDATlM.] 


gestus,  -lis,  m.  gesture. 
gigas,  -antis,  m.  giant. 
gigno,    genui,    genitum,    v.    3, 

2)rodtcce. 
gladius,  -ii,  m.  sword. 
glans,  -dis,  f.  acorn. 
glaucus,  -a,  -um,  adj.  grey. 
Glaucus,  -i,  m.  Glaucus. 
gloria,  -ae,  f.  renown. 
gloriosus,  -a,  -um,  adj.  boastful. 
Godiva,  -ae,  f.  Godiva. 
gracilis,   -e,   adj.   slender,  grace- 

ful. 
Graecus,  -a,  -um,  adj.  Grecian. 
gramen,  -inis,  n .  grass. 
grandis,  -e,  adj.  large,  big. 
grando,  -inis,  f.  hail. 
granum,  -i,  n.  gradn,  seed. 
gratia,    -ae,   sing,  favour ;  plur. 

thanks;  age  re  gratias,  to  thank. 
gratus,   -a,    -um,    adj.  pleasing, 

thankful. 
gi-avis,  -e,   adj.  heavy,  painful, 

importa/iit. 
graviter,  adv.  severely. 


H 


114 


Vocabulary. 


[gr-id 


gremium,  -ii,  n.  bosom. 
gressus,  -us,  m.  step,  course. 
grex,  gregis,  m.  flock. 
gurges,  -itis,  m.  ivhir^yool,  abyss. 


gusto,  -avi,  -atum,  v.  1,  taste. 
guttur,  -liiis,  n.  throat, 
Gyges,  -is,  m. 


H 


habena,  -ae,  f.  rein. 

habeo,  -ui,  -itum,  v.  2,  have,  liold, 

esteem,  consider.  [inhabit. 

habito,  -avi,   -atum,  v.  1,  dioell, 
haereo,    haesi,    haesum,     v,    2, 

stick,  be  in  difficulties. 
haesito,  -avi,  -atum,  v.  1,  hesitate. 
Hamilioa,  f.  Hamilina. 
hamus,  -i,  m.  hook. 
baud,  adv.  not. 

haudquaquam,  adv.  by  no  means. 
haurio,    liausi,    haustum,    v.    4, 

drain,  swallow. 
haustus,  -us,  ni.  draught. 
Henricus,  -i,  m.  Henry. 
Hercle,  by  Hercules. 
Hercules',  -is,  m.  Hercules. 
heri,  adv.  yesterday. 
hiatus,  -us,  m.  gaping,  aperture, 

cleft. 
Hibernia,  -ae,  f.  Ireland. 
hie,  haec,  hoc,  pron.  this;   hie 

ille,  the  former,  the  latter. 
hie,  adv.  Jiere,  on  this  side. 
hiems,  -emis,  f.  ivintcr. 
hinc,  adv.  hence ;  hinc  illinc,  on 

this  side  and  on  tliat. 
hirundo,  -inis,  f.  sicallow. 
Hispania,  -ae,  f.  Spain. 
Hispanus,  -a,  -um,  adj.  Spanish. 
hodie,  adv.  to-day. 
homo,  -inis,  m.  vmn. 


honestus,  -a,  -um,  adj.  honour- 
able, virtuous. 

honor,  -oris,  m.  office,  honour. 

hora,  -ae,  f.  hour. 

hordeum,  -i,  n.  barley. 

horrendus,  -a,  -um,  adj.  dread- 
ful. 

horreo,  v.  2,  bristle,  shudder. 

horreum,  -i,  ii.  barn. 

horribilis,  -e,  adj.  fearful. 

horrisonus,  -.a,  -um,  adj.  with 
terrific  sound,  fearful. 

horror,  -oris,  m.  shivering,  dread, 

hortor,  -atus,  v.  1,  dap.  cheer, 
exhort. 

hortus,  -i,  m.  garden. 

hospes,  -itis,  c.  guest  or  host. 

hospitium,  -ii,  n.  hosp)itality, 

hostis,  -is,  c.  eriemy. 

Hubertus,  -i,  m.  Hubert, 

hue,  adv.  hither. 

humanitas,  -atis,  f.  politeness, 
refine7nent. 

humanus,  -a,  -um,  adj.  human. 

humerus,  -i,  m.  shoulder. 

hiimi,  adv.  on  the  ground. 

hiimilis,  -e,  adj.  lowly,  humble. 

humiliter,  adv.  humbly. 

humus,  -i,  f.  ground. 

hyaena,  -ae,  f.  hyaena. 

hydra,  -ae,  f.  hydra. 


ibi,  adv.  there. 
ibidem,  adv.  m  the  sam 
Iceni,  -orum,  m.  Iceni. 


ictus,  -us,  m.  bloio. 
idem,    eadem,    idem,    pron.    the 
same. 


id— in] 


Vocabulary. 


115 


idoneus,  -ea,  -eum,  adj.  fit. 

igitur,  adv.  therefore. 

ignarus,  -a,  -um,  adj.  unac- 
quainted ivith. 

ignavus,  -a,  -um,  adj.  idle. 

ignis,  -is,  m.  fire. 

ignSro,  -avi,  -atum,  v.  1,  he 
ignorant. 

ignotus,  -a,  -um,  adj.  unknown. 

ille,  -a,  -ud,  pron.  he,  she,  it,  that. 

illic,  adv.  there,  on  that  side. 

illico,  adv.  on  the  spot,  instantly. 

illido,  -si,  -sum,  v.  3,  strike  or 
dash  against. 

illiac,  adv.  thence,  on  that  side. 

ilhic,  adv.  thither. 

imago,  -inis,  f.  co]}^/,  likeness,  re- 
flection. 

imber,  -ris,  m.  shower. 

imitor,  -atus,  v.  1,  dep.  cojyy, 
counterfeit. 

immanis,  -e,  adj.  huge,  vast, 
monstrous. 

immemor,  -oris,  adj.  forgetful, 
regardless. 

immensus,  -a,  -um,  adj.  lound- 
less. 

immhieo,  v.  !i,  hang  over,  im- 
pend. 

impedio,  -ivi,  -itum,  v.  4,  hinder. 

impendeo,  v.  2,  overhang. 

impensa,  -ae,  f.  outlay,  expense. 

imperator,  -oris,  m.  commander, 
general. 

imperatum,  -i,  n.  com^nand, 
orders. 

imperitus,  -a,  -um,  adj.  un- 
skilled. 

imperium,  -ii,  n.  power,  authority. 

impero,  -avi,  -atum,  v.  1,  order, 
impose. 

impetro,  -avi,  -atum,  v.  1,  obtain. 

impetus,  -lis,  m.  attack,  rush. 

impie,  adv.  wickedly,  inipiously. 

impiger,  -gra,  -grum,  adj.  active. 

impius,  -a,  -um,  adj.  wicked, 
impious. 


impleo,  -plevi,  -pletum,  v.  2,  fill 
up. 

implico,  -avi,  -atum,  v.  1,  en- 
tangle, involve. 

impono,  -posui,  -positum,  pla/x 
iipo7i,  set  over,  impose. 

improbus,  -a,  -um,  adj.  wicked, 
naughty.  [dent. 

improvidus,  -a,  -um,  adj.  impru- 

improviso,  adv.  suddenly,  un- 
expectedly; de  improvise,  un- 
expectedly, 

imprudens,  adj.  rwt  foreseeing, 
unintentional. 

impudens,  adj.  shameless,  im- 
pudent. 

impudentia,  -ae,  f.  shamelessness. 

impfme,  adv.  without  punish- 
ment, uninjured. 

imus,  -a,  -um,  adv.  lowest;  ima 
vallis,  the  bottom  of  the  valley. 

in,  prep.  (1)  with  ace.  to,  into, 
against  ;  (2)  with  abl.  in. 

incaute,  adv.  heedlessly. 

incautus,  -a,  -um,  adj.  heedless, 
off  one's  guard. 

incedo,  -cessi,  -cessum,  v.  3, 
march,  advance. 

incendium,  -i^  n.  conflagration. 

incendo,  -di,  -sum,  v.  3,  set  on 
flre,  kindle. 

incertus,  -a,  -um,  adj.  uncertain. 

incido,  -cidi,  -casum,  v.  3,  fall 
into. 

incipio,  -cepi,  -ceptum,  v.  3, 
begin. 

incito,  -avi,  -atum,  v.  1,  urge, 
rouse. 

incola,  -ae,  c.  inhabitant. 

incolo,  -lui,  v.  3,  dwell  in,  in- 
habit. 

incolumis,  .e,  adj.  safe. 

increpo,  -ui,  -itum,  v.  1,  rebuke, 
upbraid. 

incultus,  -a,  -um,  adj.  unculti- 
vated. 

incursio,  -on  is,  L  raid,  inroad. 


116 


Vocabulary. 


[inc— int 


incuso,  -avi,  -atum,  v.  1,  accuse. 
inciitio,    -cussi,    -cussiim,    v.    3, 

strike  against. 
inde,  adv.  thence,  thereupon. 
indicium,   -ii,   n.  evidence,  sign, 

token. 
indico,  -avi,  -atum,  v.  1,  reveal. 
indoctus,  -a,  -um,  adj.  untaught, 

ignorant. 
induco,   -xi,   -ctum,  v.  3,  per- 

suade,  lead  in.  [persuaded. 
inductus  (part,  from  induco), 
indulgeo, -si,- turn, v. 2,  indulge. 
induo,  -ui,  -utum,  y.  3,  put  on, 

dress  oneself  in. 
Indus,  -a,  -um,  adj.  Indian. 
industria,    -ae,    f.   diligeyice ;  de 

indastria,  on  purpose. 
indutus,  part.     See  induo. 
ineo,    -ivi  or   -ii,    -ituni,    v.    4, 

enter,  devise. 
ineptus,  -a,  -um,  adj.  senseless. 
infans,  -tis,  c.  child,  infant. 
infelix,    adj.    unfortunate,    un- 


inferior,  comp.  adj.  lower. 

inferus,  -a,  -um,  adj.  underneath, 
loiver. 

infesto,  -iivi,  -atum,  v.  1,  haunt, 
infest. 

inficio,  -feci,  -fectum,  v.  3, 
stain,  corrupt. 

infidelis,  -e,  adj.  faithless. 

infirmus,  -a,  -um,  a.A\.  feeble. 

informis,  e,  adj.  Tnisshapen, 
hideous. 

ingemino,  -avi,  -atum,  v.  1,  re- 
double, repeat. 

Jngenium,  -ii,  n.  character, 
abilities. 

ingens,  adj.  huge,  vast. 

ingenuus,  -a,  -um,  adj.  frank. 

ingratus,  -a,  -um,  adj.  unpleas- 
ant, thankless. 

ingredior,  -gressus,  v.  3,  dep.  enter. 

inhonestus,  -a,  -um,  adj.  dis- 
honourable. 


inhospitalis,  -e,  adj.  inhospit- 
able. 

inimicus,  -a,  -um,  adj.  hostile; 
subs,  a  foe. 

iniquus,  -a,  -um,  adj.  U7ieven, 
unfair,  ivicked. 

injicio,  -jeci,  -jectum,  v.  3,  put 
into,  insert. 

injuria,  -ae,  f.  a  virong. 

innocens,  adj.  guiltless,  harmless. 

inniimerabilis,  -e,  adj.  countless. 

inopia,  -ae,  f.  want,  scarcity. 

inopinatus,   -a,  -um,  adj.   uiiex- 


inquit,  V.  he  says. 
inruo,  -ui,  v.  3,  rush  in. 
insanus,     -a,     -um,    adj.    mad, 

frantic. 
inscius,    -a,    -um,   adj.  ignorant 

of 
inscribo,  -psi,  -ptum,  v.  3,  write 

xqwn. 
insero,  -serui,  -sertum,  v.  3,  in- 
troduce. 
insertus,  part.     See  insero. 
insidiae,  -arum,  f.  ambush,  plot, 

artifice. 
insido,     -sedi,     -sessum,    v.    3, 

settle  on. 
insignis,   -e,  adj.  distinguished 

striking. 
insisto,  -stiti,  v.  3,  staiid  upon, 

press  2ipon. 
instituo,  -ui,  -utum,  v.  3,  begin, 

arrange,  resolve. 
insto,   -stiti,   v.  1,  approach,   be 

p)rcsent,  2)ress  upon. 
insuetus,  -a,  -um,  adj.  unusual. 
insula,  -ae,  f.  island. 
integer,  -gra,  -grum,  adj.  fresh, 

sound,  untouched,  unbroken. 
intelllgo,    -lexi,    -lectum,    v.    3, 

2)erceive,  imderstand. 
inter,  prep,  between,  among. 
intercludo,    -usi,    -usum,    v.    3, 

shict  up,  cut  off. 
interclusus,  part.    See  intercludo. 


int— ju] 


Vocabulary. 


117 


interdico,   -dixi,   -dictum,   v.   3, 

forbid,  exclude, 
interdum,  adv.  sometimes. 
interea,  adv.  mcanioMle. 
interfectus,  part.     See  interficio. 
interficio,  -feci,    -fectum,   v.    3, 

kill,  destroy. 
interior,  com  p.  adj.  inner. 
intermitto,  -misi,  -missum,  v.  3, 

leave  off. 
interpono,   -posui,   -positum,  v. 

3,  place  between. 
interrogo,    -avi,    -atum,    v.     1, 

question,. 
interrampo,   -riipi,   -ruptum,   v. 

3,  break  iip,  break  off. 
interval! um,  -i,  n.  space  between, 

interval. 
intra,  prep,  within. 
intro,  -avi,  -atum,  v.  1,  enter. 
inundo,  -avi,  -atum,  v.  1,  over- 

floio,  inundate. 
inutilis,  -e,  adj.  useless. 
invenio,    -veni,    -ventum,   v.    4, 

find. 
inventor,     -oris,     contriver,    iji- 

ventor. 


invicem,  adv.  in  turn,  alternately. 
invideo,  -vidi,  -visum,  v.  2,  envy. 
invidia,  -ae,  f.  envy,  hatred. 
invitus,  -a,  -um,  adj.  unwilling, 

reluctant. 
invoco,   -avi,    -atum,   v.   1,  call 

upon,  invoke. 
lole,  -es,  f.  lole. 
ipse,  -a,  -um,  pron.  self. 
ira,  -ae,  f.  anger. 
iracundus,  -a,  -una,  adj.  vassionr 

ate. 
irascor,    iratus,    v.     3,    dep.    be 

angry. 
iratus,  -a,  -um,  adj.  angry. 
irritus,  -a,  -um,  adj.  unsuccessful. 
irfumpo,    -riipi,    -ruptum,  v.    3, 

burst  into. 
irruo,  -rui,  v.  3,  rush  in. 
is,  ea,  id,  pron.  he,  she,  it,  that. 
iste,  ista,  istud,  pron.  that  near 

ita,  adv.  so,  thus. 
Italia,  -ae,  f.  Italy. 
itaque,  CQpj.  therefore. 
iter,  itineris,  n.  journey,  road. 
iterum,  adv.  again. 


jaceo,  -ui,  -itum,  v.  2,  li^. 
jacio,  jeci,  jactum,  v.  3,  throic. 
Jacobus,  -i,  m.  James. 
jacto,    -avi,    -atum,    v.     1,    toss 

about,  boast. 
jaciilum,  -i,  n.  dart. 
jam,  adv.  noic,  already. 
jamdudum,  adv.  for  a  long  ivhile. 
jamque,  adv.  and  noiv. 
jejiinus,  -a,  -um,  adj.  hungry. 
jocpsus,    -a,    -um,     adj.    witty, 
jocus,  -i,  m.  jest.  [funny. 

Johannes,  -is,  m.  John. 
jubeo,     jussi,     jusspm,     v.     2, 

order. 
jucundus,  -a,  -um,  adj.  pleasant. 


judex,  -icis,  c.  judge. 

judico,  -avi,  -atum,  v.  \,  judge. 

jtlgum,  -i,  n.  yoke. 

JilTius,  -ii,  m.  Julius. 

jiimentum,  -i,  n.  beast  of  burden. 

jungo,  -xi,  -ctum,  v.  Z,  join,  yoke, 

cross. 
juris-consultus,  -i,  m.  lawyer. 
jus,  jiiris,  n.  law,  right. 
jus,  juris,  n.  sorup. 
jussus,  -fis,  m.  command. 
justa,  -orum,  n.  funeral  rOes. 
Justus,  -a,  -um,  adj.  just. 
juvenis,  -is,  m.  youth,  young  man. 
jiivo,  jGvi,  jiitum,  t.  1,  lielp. 
juxta,  adv.  and  prep.  near. 


118 


Vocabulary. 


[la— lu 


labor,  -oris,  m.  labour,  toil. 
labor,   lapsus,  r.  3,   dep.    glide, 

slip. 
labSro,  -iivi,  -atum,  v.   1,   work, 

toil. 
labrum,  -i,  n.  lip. 
lac,  lactic,  n.  milk. 
lacriniA,  -ae,  f.  tear. 
lacus,  us,  m.  lake. 
laetitia,  -ae,  f.  joy. 
laetus,  -a,  -um,  adj.  joyful. 
lambo,  -bi,  -bitum,  v.  3,  lick. 
languidus,   -a,   -um,   adj.  faint, 

languid. 
lapis,  -idis,  m.  stone. 
latebrae,  -arum,  f.  hiding-place. 
lateo,  -ui,  v.  2,  lie  hid. 
Latinus,  -a,  -um,  adj.  Latin. 
latratus,  -us,  harking. 
latro,  -onis,  m.  robber. 
latus,  -a,  -um,  adj.  broad. 
latus,  -eris,  n.  side. 
laudo,  -avi,  -atum,  v.  1,  praise. 
laus,  laudis,  f.  p>'raisc. 

(  ,-  -  5  I  lautuin,  )  v.  1, 

lave,  \  j?'^.^'^'  \  lavatum,  [  wash, 

^  {  ^^^^'      i  lotum,      )  bathe. 

laxd,  -avi,  -atum,  v.  1,  unloose, 

relax. 
lectus,  -i,  m.  bed,  couch. 
legatus,  -i,  m.  officer. 
lego,  legi,  lectum,  collect,  cJwose, 

read. 
lenio,   -ivi   or   -ii,    -itum,  v.  4, 

soften. 
lenis,  -e,  adj.  soft,  smooth,  mild. 
leo,  -onis,  m.  lion. 
levis,  -e,  adj.  smooth. 
levis,  -e,  adj.  light. 
leviter,.  adv.  lightly. 
levo,  -avi,  -atutn,  v.  1,  lighten. 
lex,  legis,  f.  la^v. 
libenter,  adv.  freely,  gladly. 
liberalitas,  -atis,  f.  liheTality. 


liberi,  -orum,  m.  children. 

libero,  -avi,  -atum,  v.  \,free. 

libertas,  -atis,  f.  liberty. 

libum,  n.  cake. 

Libya,  -ae,  f.  Libya. 

licet,  -cuit,  -citum,  v.  2,  impers. 

it  is  allowed. 
lictor,  ^5ris,  m.  lictor,  the  consul's 

servant. 
ligneus,  -a,  -um,  adj.  wooden. 
lignum,  -i,  n.  wood. 
limen,  -inis,  n.  threshold. 
linius,  -i,  m.  mud. 
lingua,  -ae,  f.  tongue. 
linum,  -i,  n.  tlnen. 
littera,  -ae,  f.  letter. 
litus,  -oris,  n.  shore. 
loco,  -avi,  -atum,  v.  1,  place. 
lociili,  -onun,  m.  purse. 
locus,  -i,  m.  place. 
Londinium,  -ii,  n.  London. 
longe,  adv. /ar. 
longus,  -a,  -um,  adj.  long. 
loquax,  adj.  talkative. 
loquor,  lociitus,  v.  3,  dep.  speak. 
Loxias,  -ae,  m.  Loxias. 
liiljj-icus,  -a,  -um,  adj.  slippery. 
lucerna,  -ae,  f.  lamp. 
Lucius,  -ii,  m.  Lucius. 
luctdPj     luctatus,     V.     1,     dep. 

struggle. 
liidibrium,  -ii,  n.  jest,  mockery. 
ludo,    -si,    -sum,    v.    3,    play, 

gamble. 
Ludovicus,  -i,  m.  Louis. 
Indus,  -i,  m.  game,  sport,  school. 
lumen,  -inis,  n.  light. 
luna,  ae,  f.  moon. 
liipus,  -i,  m.  xcolf. 
lustro,   -avi,   -are,  v.  1,  observe, 

wander  over. 
liitum,  -i,  n.  mud. 
lux,  liicis,  f.  light. 
luxus,  -us,  m,  luxury. 


ly— mi] 


Vocabulary. 


119 


Lycus,  -i,  m.  Lycus. 
L^dofi,  -on is,  m.  Lydon, 


lyra,  -ae,  f.  lyre. 

Lysander,  -dri,  m.  Lysmider. 


M 


Macedo,  -onis,  m.  Maccdontan. 

macte  (virtute),  a  blessing  on 
your  virtue. 

macto,  -avi,  -atum,  v.  1,  sacrifice. 

maculo,  -avi,  -atum,  v.  1,  spot, 
stain. 

madefacio,  -feci,  -factum,  v.  3,  ivet. 

maestus,  -a,  -um,  adj.  sad, 
sorrowful. 

magicus,  -a,  -um,  adj.  magic. 

magis,  adv.  ratlier,  more. 

magister,  -tri,  m.  master. 

magistratus,  -us,  m.  magistrate. 

magnificus,  -a,  -um,  adj.  magni- 
ficent, honourable. 

magnitudo,  -inis,  f.  size,  greatness. 

magnopere,  adv.  greatly. 

magnus,  -a,  -um,  adj.  g}eat. 

majestas,  -atis,  f.  dignity. 

major,  majus,  adj.  greater,  older. 

malfe,  adv.  badly;  male  parere, 
disobey.  [ill  of. 

maledico,  -xi,  -ctum,  v.  3,  speak' 

malignus,  -a,  -um,  adj.  ill- 
natured,  malicious. 

malo,  malui,  v.  prefer. 

malum,  -i,  n.  apple. 

malum,  -i,  n.  evil. 

malus,  -a,  -um,  adj.  bad. 

mandatum,  -i,  n.  command. 

mando,  -avi, -atum,  v.  1,  commit. 

mane,  adv.  in  tlhc  morning. 

maneo,  -nsi,  -nsum,  v.  2,  re- 
main 

manifestus,  -a,  -um,  adj.  unmis- 
takable. 

mansuetudo,  -dinis,  f.  clemency. 

m^nus,  -us,  f.  hand,  band. 

mare,  -is,  n.  sea. 

margo,  -inis,  c.  edge,  shore. 

marinus,  -a,  -um,  adj.  sea. 


maritimus,  -a,  -um,  adj.  sea. 
massa,  -ae,  f.  mass,  litmp. 
mater,  -tris,  f.  mother,  [wedlock. 
matrimonium,  -ii,  n.  mca-riage, 
maturus,  -a,  -um,  Adj. early, ripe. 
maxime,    adv.    certainly,    very 

greatly,  especially. 
medicus,  -i,  m.  doctor. 
mSdius,  -a,  -um,  adj.  middle, 
mglior,  -us,  comp.  o/ bonus, 
membrum,  -bri,  n.  limb. 
memini,  v.  remember. 
memor,  -oris,  adj.  mindful. 
memoria,  -ae,  f.  memory. 
mens,  mentis,  f.  mind. 
mensa,  -ae,  f.  tabic. 
mensis,  -is,  m.  month. 
mentum,  -i,  n.  chin. 
mercator,  -oris,  m.  mcrcJiani. 
merces,  -edis,  f.  umges,  reicard, 
Mercfirius,  -ii,  m.  Mercury,  [fee. 
Hiereo,  -ui,  -itum,  v.  2,  deserve. 
mergo,    -si,    -sum,    v.    3,    dip, 

plunge. 
merito,  adv.  deservedly. 
messis,  -is,  f.  harvest. 
meta,  -ae,  f.  goal,  target, 
metus,  -Us,  m.  fear,  dread, 
mens,  -a,  -um,  poss.  prou.  my, 

mine. 
Midas,  -ae,  m.  Midas. 
migi'o,  -avi,  -atum,  v.  1,  remove, 

emigrate,  depart. 
miles,  -itis,  c.  soldier. 
militaris,  -e,  adj.  military. 
mille,  adj.  thousand. 
millia,  -ium,  n.  thousands, 
mina,  -ae,  f.  a  small  silver  coin, 
minae,  -arum,  f.  threats. 
Minerva,  -ae,  f.  Minerva,  goddess 

of  wisdom. 


120 


Vocabulary. 


[ml— na 


minime,  adv.  hy  no  means. 
luinistro,  -avi,  -atum,  v.  1,  attend, 

2vait  upon. 
minor,  -atus,  v.  1,  dep.  threaten. 
minuo,  -ui,  -■utum,  v.  1,  lessen, 

diminish. 
minus,  adv.  less,  not  at  all. 
mirabilis,  -e,  adj.  ivonderfid. 
miraciilum,  -i,  n.  wonder,  tniracle. 
miror,  -atus,  v.  1,  dep.  wonder, 

admire. 
mlrus,  -a,  -um,  adj.  wonderful. 
misceo,  -cui,  mistum  or  mixtum, 

V.  2,  mix. 
miser,  -era,  -erum,  adj.  wretched. 
misere,  adv.  miserably,  sadly. 
miseret,  v.  2,  impers.  it  distresses 

one,  (I)  feel  p^ty. 
misericordia,   -ae,    f.  pity,   com- 

passion. 
miseritus,  -a,  -um,  T^axt.  2ntying. 
mitesco,  v.  3,  grow  gentle,  soften. 
mitigo,  -avi,  -atum,  v.  1,  soften. 
:iiitto,  misi,  missum,  v.  3,  send. 
modice,  adv.  moderately. 
modicus,  -a,  -um,  adj.  moderate. 
modo,  adv.  only,  at  one  time,  at 

another.  [mode. 

modus,  -i,  m.  m,anner,  measure, 
m6\estns,-a,-um,  odl^.trotMesome. 
mollis,  -e,  adj.  soft. 
moneo,  -ui,  -itum,  v.  2,  warn, 

advise. 
moiis,  mentis,  m.  mountain,  hill. 
monstrum,  -i,  n.  monster. 
montTinus,  -a,  -um,  adj.  mountain. 


mora,  -ae,  f.  delay. 
morbus,  -i,  m.  sickness,  disease. 
Morcius,  -ii,  m.  Morcius. 
mordeo,      momordi,     morsum, 

v.  3,  hite. 
mSribundus, -a,  -um,  ndj.  dying. 
morior,  mortuus,  v.  3,  die. 
moror,  -atus,  v.  1,  delay. 
mors,  mortis,  f.  death. 
mortalis,  -e,  adj.  deadly. 
mortifer,  -fera,  -ferum,  adj.  deadly. 
mortuus,  -a,  -um,  adj.  dead. 
mos,  moris,  lA.  manner;  in  plur. 

manners,  conduct. 
motus,  -lis,  m.  motion. 
motus, -a, -um, adj.  ?;iove(Z,a?'oi{se(Z. 
moveo,  movi,  motum,  v.  2,  move. 
mox,  adv.  presently. 
mugitus,  -us,  m.  lellowing. 
muloreo,  -si,  -sum,  v.  2,  soothe. 
mulcta,  -ae,  f.  fine,  penalty. 
mulctrarium,  -ii,  n.  milking-pail. 
miilier,  -eris,  f.  woman. 
multiplex,  -plicis,  adj.  manifold, 

various. 
multitfido,  -inis,  f.  multitude. 
multo,   -avi,   -atum,   v.   1,  fine, 


^punish. 
multi; 


ultus,  -a,  -um,  adj.  many, much. 
manic,  -ivi,   -itum,  v,  4,  build, 

fortify. 
munus,  -6ris,  n.  gift. 
murus,  -i,  m.  wall. 
mus,  muris,  m.  mouse. 
musca,  -ae,  f.  fly. 
mute,  -avi,  -atum,  v,  1,  change, 

exchange. 


N 


nactus,  -a,  -um,  part,  from  nan- 

ciscor. 
nam,  conj. /ot-. 
nanciscor,    nactus,    v.     3,    dep. 

obtain. 
nares,  -iuni,  f.  nostrils,  nose. 
narro,  -avi,  -atum,  v.  1,  narrate, 

tell. 


nascor,  nS,tus,  v.  3,  dep.  be  born. 
niisus,  -i,  m.  nose. 
nato,  'iivi,  -atum,  v.  1,  sicim. 
natu,  adv.  by  birth. 
niltilra,  -ae,  f.  nature. 
natus,  -i,  m.  son. 
naufragium,    -ii,    n.    shipwreck; 
facere,  to  be  shipwrecked. 


na— Ob] 


Vocabulary. 


121 


nausea,  -ae,  f.  seasickness. 

nauta,  -ae,  m.  sailor. 

navigo,  -avi,  -atum,  v.  1,  sail. 

navis,  -is,  f.  ship. 

-ne,  inteiTog.  particle. 

ne,  couj.  lest,  and  not ;  adv.  7iot 
(ne  .   .   .   quidem,  not  even). 

nee,  conj.  neitJwr,  nor. 

necess3rio,  adv.  unavoidable. 

neco,  -avi,  -atum,  v.  1,  kill. 

nefandus,  -a,  -um,  adj.  horrible. 

negligo,  -exi,  -ectum,  v.  3,  neglect, 
omit. 

nego,  -avi,  -atum,  v,  1,  deny,  say 
no,  refuse. 

negotium,  -ii,  n.  business,  affair. 

nemo,  -inis,  pron.  no  one. 

nempe,  adv.  truly. 

nemus,  -oris,  n.  loood,  grove. 

uepos,  -Otis,  c.  grandson,  grand- 
daughter, neiihew,  niece. 

Nero,  -onis,  m.  Nero. 

nescioquis,  somebody. 

nescius,  -a,  -um,  adj.  ignorant. 

Nessus,  -i,  m.  Nessus. 

nidus,  -i,  m.  nest. 

niger,  -gra,  -grum,  adj.  black. 

nihil,  n.  nothing. 

nihili,  of  no  value. 

nimirum,  adv.  no  wonder, 

nimis,  adv.  too  much. 

nimium,  adv.  too  7nuch. 

nisi,  conj.  unless,  if  not. 

nisus,  -lis,  m.  struggle,  effort. 

nitidus,  -a,  -um,  adj.  shining, 
healthy -lookiiig,  sleek,  fat.  \ 

nitor,  nisus,  v.  3,  dep.  strive,  push,  j 

niveus,  -a,  -um,  adj.  siwtv-white,  1 

nix,  nivis,  f.  snow.  [snowy,  j 

nobilis,  -e,  adj.  iwble,  well-born.  • 


noceo,  -cui,  -citum,  v.  2,  hurt. 

noctu,  adv.  by  night. 

Nola,  -ae,  f.  Nola. 

nolo,  nolui,  be  unwilling. 

nSmen,  -inis,  n.  name. 

non,  adv.  not. 

nondum,  adv.  not  yet. 

nonne,  interrog.  particle. 

non-nunquam,  adv.  sometimes. 

nos,  nostrum,  we  {plur.  of  ego). 

noster,  -stra,  -strum,  possess, 
pron.  our,  ours. 

noto,  -avi,  -atum,  v.  1,  mark. 

notus,  -a,  -um,  adj.  known. 

noviis,  -a,  -um,  adj.  new,  strange. 

nox,  noctis,  f.  night. 

noxia,  -ae,  f.  harm,  hu,rt. 

nfibes,  -is,  f.  cloud. 

niibo,  -psi,  -ptum,  v.  3,  marry; 
lit.  put  on  the  wedding  veil. 

niido,  -avi,  -atum,  v.  1,  strip,  lay 
bare. 

niidus,  -a,  -um,  adj.  naked,  bare. 

nuUus,  -a,  -um,  adj.  none,  no. 

num,  interrog.  particle, 

numero,  -avi,  -atum,  v.  1,  eouivb 
7iumber,  pay. 

numerus,  -i,  m.  number. 

nummus,  -i,  m.  coin,  money. 

num-quid,  interrog.  is  there  any- 

nunc,  adv.  now.  [thing? 

nuuquam,  adv.  'iicvcr. 

nuntio,  -avi,  -atum,  v.  1,  an- 
nounce, tell. 

nuntius,  -ii,  m.  messenger. 

nilper,  adv.  lately. 

nuptiae,  -arum,  f.  wedding. 

nurus,  -us,  f.  daughter-in-latv. 

nutrix,  -icis,  f.  nurse. 

nux,  niicis,  f.  nut. 


0,  exclamation,  0! 
ob,  prep,  on  account  of. 
obdiico,  -xi,  -etum,  v. 
over,  cover. 


o 

1  Sbediens,  -entis,  adj.  obedient. 
'  objicio,  -jeci,  -jeetum,  v.  3,  throw 
drav;  j      in  the  way,  expose. 

,  oblatus,  -a,  -um,  part,  from  offero. 


122 


Vocabulary. 


[ob— ot 


oblitus,  -a,  -um,  part,  from  obli- 

viscor. 
obliviscor,  -litus,  v.  3,  dep.  for- 
get 
obscuro,     -avi,     -atum,     v.     1, 

darken. 
obs6ro,-aTi,-atum,  v.  1,  lock,holt. 
observo, -avi, -atum, V.  1,  observe, 

watch. 
obses,  -idis,  c.  hostage. 
obsoletus,  -a,  -um,  adj.  decayed, 

worn  out. 
obstiipefacio,  -feci,  -factum,  v.  3, 

amaze,  astound. 
obtego,   -xi,   -ctum,  v.   3,   cover 

up. 
obtineo,   -tinui,    -tentum,  v,   2, 

possess,  gain. 
obviam,  adv.  to  meet. 
obvius,  -a,  -um,  adj.  meeting,  to 

meet. 
occasio,  -onis,  f.  opiwrtunity. 
occasus,  -us,  m.  sunset,  west. 
occido,  -cidi,  -casum,  v.  3,  perish, 

die. 
occido,  -cidi,  -cisum,  v.  3,  kill. 
occiilo,    -ciilui,    -cultum,    v.    3, 

cover,  hide. 
occulto,  -avi,  -atum,  v.  1,  Jiide. 
occultus,  -a,  -um,  part,  concealed, 

hidden  ;  in  occulto,  in  secret. 
occupo,   -avi,   -atum,  v.   1,  seize, 

hold,  take  possession  of. 
occurro,    -curri,    -cursum,   v.    3, 

meet,  run  up. 
oceanus,  -i,  m.  ocean. 
octo,  indec.  adj.  eigJit. 
oculus,  -i,  m.  eye. 
odium,  -ii,  n.  hatred. 
odor,  -oris,  m.  smell. 
odoror,  -atus,  v.  1,  dep.  smell. 
Oechalia,  -ae,  f.  Oechalia. 
offendo,    -di,   -sum,   v.    3,   strike 

upon,  hit  upo7i,  offend. 
offero,  obtilli,  oblatum,  v.  offer, 

expose. 
officium,  -ii,  n.  dtUy. 


oleum,  -i,  n.  oil. 

olim,    adv.    once    wpon  a   time, 

formerly. 
omnino,    adv.    altogether,    abso- 
lutely. 
omnis,  -e,  adj.  all,  every. 
omitto,    -misi,    -missum,    v.    3, 

omit,  neglect. 
onero,   -avi,   -atum,  v.    1,   load, 

burden. 
onus,  -eris,  n.  burden. 
onustus,    -a,    -um,    adj.    loaded, 

laden, 
opera,  -ae,  f.  pains,  task,  help. 
operio,  -ui,  -pertum,  v.  '4,  cover. 
opes,  -um,  f.  wealth. 
opimus,   -a,   -um,   adj.   wealthy, 

rich. 
oportet,  -uit,  v.  2,  impcrs.  it  is 

necessary,  (/ )  must,  ought. 
oppidanus,  -i,  m.  tozvnsman. 
oppidum,  -i,  n.  toivn. 
oppono,  -posui,  -positum,  v.   3, 

oppose. 
opportuuus,   -a,    -um,    adj,    cou- 

venient,  suitable. 
opprimo,  -pressi,  -pressum,  v.  3, 

overcome,  crush,  surprise. 
oppugno,  avi,  -atum,  v.  1,  attack, 

besiege.  ■ 
optimus,-a,-um,  superl.  o/bonus. 
opto,  -avi,  -atum,  v.  1,  choose, 
ora,  -ae,  f.  shore.  {loishfor. 
oratio,  -onis,  f.  speech. 
orator,  -oris,  m.  speaker,  orator. 
oriens,  -tis,  m.  east,  where  the  sun 

rises. 
orno,  -avi,   -atum,  v.   1,  fit  out, 

advrn. 
oro,  -avi,  -atum,  v.  1,  beg,  pray. 
OS, 'Oris,  n.  mouth,  face. 
OS,  ossis,  n.  bone. 
tu 
sum, 

ostium,  -ii,  n.  door. 
ostrum,  -i,  n.  purple. 
otium,-ii,  n.  ease,  leisure,  holiday. 


ov— pe] 


Vocabulary. 


123 


ovile 
ovis, 


,  -is,  n.  sheep/old.  ovum,  -i,  n.  egg;  ab  ovo  usque  ad 

-is,  f.  sfieep.  I      mala,  from  beginning  to  end. 


pabulum, -i,  n.  fodder ,siostcnance. 

Padius,  -ii,  m.  Padius. 

paene,  adv.  almost,  nearly. 

palam,  adv.  o^e7ibj. 

pallium,  -ii,  n.  cloak. 

palma,    -ae,    f.  ^jaZm   (the  tree), 

palm,  liTize,  victory. 
palus,  -i,  m,  stake. 
palus,  -iiclis,  f.  marsh. 
pando,  -di,  -sum,  v.   3,  spread, 

imfold,  open. 
panis,  -is,  m.  bread,  loaf. 
panuosus,  -a,  -um,  adj.  ragged, 

tattered. 
Panurgius,  -ii,  m.  Panurgius. 
par,  adj.  equal. 
paratus,  -a,  -um,  adj.  ready. 
parco,    peperci,    parsum,    v.    3, 

spare,  use  sparingly. 
parcus,  -a,  -um,  adj.  thrifty. 
parens,  -entis,  c.  j^rent. 
pareo,  -ui,  -itum,  v.  2,  obey. 
pariers,  -ietis,  m.  wall. 
pario,  peperi,  partum,  v.  3,  bring 

forth,  pfoduce. 
pariter,  adv.  equally. 
paro,  -avi,  -atum,  v.  1,  get  ready, 

prepare,  build. 
pars,  -tis,  f.  |jari,  share,  direction-, 
partim,  adv.  partly.  [place. 

parum,  adv.  little,  too  little. 
parumper,  adv.  for  a  short  time. 
parvus,  -a,  -nm,  adj.  small,  little. 
prasco,  pavi,  pastum,  v.  Z,feed. 
pascor,  paiitus,  v.  3,  dep.  browse, 

su-pport  oneself. 
passim,  adv.  in  all  directions. 
passus,  -us^  m.  stepi,  ptace. 
pastor,  -oris,  m.  shepherd. 
patefacio,   -feci,    -factum,  V.    3, 

open,  throao  open. 


pateo,  -ui,  v.  2,  Ue  open,  stand 
open. 

pater,  -tris,  m.  father. 

paternus,  -a,  -um,  adj.  of  or  6c- 
longing  to  a  father. 

patiens,  adj.  enduring,  p)atient. 

patienter,  adv.  2)atiently. 

patientia,  -ae,  f.  endurance,  pa^ 
tience. 

patior,  passus,  v.  3,  dep.  siiffer. 

patria,  -ae,  f.  country,  father- 
land. 

patrimSnium,  -ii,  n.  inheritance, 
estate. 

patruus,  -i,  m.  uncle. 

paucus,  -a,  -um,  adj.  fevj. 

paulatim,  adv.  by  degrees. 

paulisper,  adv.  for  a  little  \ohile. 

paulo,  adv.  a  little. 

paulum,  adv.  a  little. 

pauper,  adj.  j^'^orj  subs,  a  poor 
man. 

paupertas,  -atis,  f.  poverty. 

pavidus,  -a,  -um,  adj.  fearful. 

pavo,  -onis,  m.  peacock. 

pavor,  -oris,  va.  fear,  alarm. 

pax,  pads,  f.  peace. 

pef'tus,  -oris,  n.  breast,  soul. 

peculium,  -ii,  n.  private  purse. 

pecunia,  -ae,  f.  money. 

pecus,  -oris,  n.  flock. 

peons,  -iidis,  f.  cattle. 

pedes,  peditis,  m.  foot-soldier. 

pellis,  pellis,  f.  skin. 

pello,  pepuli,  pulsum,  v.  3,  drive. 

pendeo,  pependi,  v.  2,  hxmg. 

penetralia,  -ium,  n.  interior,  in- 
kier part  of  a  house. 

I^enna,  -ae,  f.  wing. 

per,    prep,    through,    by  means 

-     of. 


124 


Vocabulary. 


[pe— po 


perago,  -egi,  -actum,  v.  3,  accom- 
plish, complete. 

percurro,  -li,  -sum,  v.  3,  7-un 
through,  pass  through. 

percutio,  -cussi,  -cussum,  v.  3, 
strike. 

perdo,  -didi,  -ditum,  v.  3,  lose, 
destroy. 

pereo,  -ii,  -itum,  v.  4,  perish. 

pererro,  -avi,  -atum,  v.  1,  wander 
through. 

perfero,  -tuli,  -latum,  v.  carry 
through,  convey,  endure. 

perficio,  -feci,  -fectum,  v.  3, 
complete,  accomplish. 

perfidus,  -a,  -um,  adj.  treacher- 
ous. 

perforo,  -avi,  -atum,  v.  1,  tore. 

perfugio,  -fugi,  -fugitum,  v.  3, 
flee  for  refuge. 

perfiigium,  -ii,  n.  shelter,  refuge. 

perfunctus,  -a,  -um,  part,  per- 
fungor. 

perfungor,  -functus,  v.  3,  dep. 
perform,  fulfil. 

pergo,  perrexi,  perrectum,  v.  3, 
continue,  go  on,  go. 

periculSsus,  -a,  -um,  adj.  danger- 
ous. 

periciilum,  -i,  n.  danger. 

peritus,  -a,  -um,  adj.  skilful. 

perlustro,  -avi,-atum,v.  IjWandcr 
through. 

Persae,  -arum,  m,  Persians. 

persolvo,  -solvi,  -solutum,  v.  3, 
release,  2}ay- 

persona,  -ae,  f.  part,  character. 

persono,  -ui,  -itum,  v.  1,  resound. 

perspicio,  -exi,  -ectum,  v.  3,  look 
at,  perceive. 

persuadeo,  -si,  -sum,  v.  2,  per- 
suade. 

perterritus,  -a,  -\im,aiij.frightened. 

pertinacia,    -ae,    f.  perseverance. 


pertinax,    -acis,    adj. 
obstinate. 


perturbo,  -avi,  -atum,  v.  1,  dis- 
turb, throw  into  confusion. 

pervenio,  -veni,  -ventum,  v.  4, 
arrive  at,  reach. 

pervicacia,  -ae,  f.  stubbornness. 

pes,  pedis,  m.  foot. 

pestis,  -is,  f.  plague. 

peto,  -ivi  or  -ii,  -itum,  v.  3, 
seek,  attack,  aim  at. 

pliarus,  -i,  f.  liglithousc. 

Pliilippus,  -i,  m.  Philip. 

philSsdphia,  -ae,  f.  philosophy, 

philosophus,  -i,  m.  j)hilosopther. 

Phri'-gia,  -ae,  f.  Phrygia. 

Phyllis,  -idis,  f.  Phyllis. 

pictus,  -a,  -um,  part,  embroidered. 

piger,  -gra,  -grum,  adj.  idle,  slow, 
inactive. 

piget,  -uit,  V.  2,  impers.  it  dis- 

pinguis,  -e,  adj.  fat.      [gusts  me 

piscStor,  -oris,  m.  fisherman. 

piscis,  -is,  m.  fish. 

pistor,  -oris,  m.  baker. 

pix,  picis,  f.  /jz'fc/i, 

placenta,  -ae,  f.  cake. 

placeo,  -cui,  -citum,  v.  2,  pileasc. 

placide,  adv.  quietly. 

place,  -avi,  -atum,  v.  1,  calm, 
appease. 

plaga,  -ae,  f.  net. 

Plancus,  -i,  m.  Plancus. 

plaudo,  -si,  -sum,  v.  3,  clap  the 
hands,  applaud. 

plaustrum,  -i,  n.  waggon. 

plebs,  -is,  f.  common  people. 

plenus,  -a,  -um,  adj.  full. 

plerumque,  adv.  often. 

ploro,  -avi,  -atum,  v.  1,  bewail. 

pliirimus,  -a,  -um,  superl.  adj. 
most. 

pliis,  adv.  n.  mm-e. 

Plutus,  -i,  m.  Plutus. 

poculum,  -i,  n.  eiip. 

poena,  -se,  f.  penalty,  punisli- 
ment;  sumo  poenas,  1  punish; 
do  poenas,  I  am  punished. 

poene,  adv.  almost. 


po— pr] 


Vocabulary. 


125 


poenitet,  -uit,  v.  2,  impers.  it 
rc2}ents. 

Pompeius,  -ii,  m.  Pompey. 

pGimim,  -i,  n.  apple. 

pondus,  -eris,  n.  tveight. 

pono,  i>6sui,  positum,  v.  3,  place. 

pons,  -ntis,  m.  bridge. 

porculus,  -i,  m.  sucking  2ng- 

porrigo,  -rexi,  -rectum,  v.  3, 
stretch  out,  offer. 

porta,  -ae,  f.  gate. 

portentum,  -i,  n.  marvel. 

porto,  -avi,  -atum,  v.  1,  carry. 

lK)rtus,  -us.  111.  harbour. 

posco,  poposci,  V.  3,  demand, 
beg  for. 

possum,  potui,  V.  be  ahlc. 

post,  prep,  after. 

posterus,  -a,  -um,  adj.  next. 

posthac,     adv.     afterwards,    in 

postis,  -is,  m.  door-post,  [^future. 

postquam,  coiij.  after  that. 

postremo,  adv.  at  last,  finally. 

postridie,  adv.  on  the  next  day. 

postulo,  -avi,  -atimi,  v.  1,  ask, 
demand,. 

potior,  -itus,  v.  4,  obtain,  'possess. 

potius,  adv.  rather. 

prae,  prep,  before,  on  account  of. 

praebeo,  -ui,  -itum,  v.  2,  offer, 
give. 

praeceps,  -cipitis,  adj.  headlong. 

praecipio,  -cepi,  -ceptum,  v.  3, 
take  in  advance,  team,  antici- 
pate. 

praecipito,  -avi,  -atum,  v.  1,  throiv 
head  first. 

praecipufe,  adv.  chiefly. 

praeclarus,  -a,  -um,  adj.  cele- 
brated. 

praeda,  -ae,  f.  booty,  prey. 

praedico,  -xi,  -ctum,  v.  3,  fore- 
tell, [ivi/h. 

praeditus,  -a,  -um,  part,  endowed 

praefectus,  -i,  m.  governor. 

praeficio,  -feci,  -fectum,  v.  3,  set 
over,  x>lace  in  command. 


piaelambo,  -bi,  -bitum,  v.  3,  lick 

first. 
praemium,  -ii,  n.  reward. 
praemoneo,  -ui,  -itum,  v.  2,  luarn 

beforehand. 
praerumpo,  -riipi,  -raptum,  v.  3, 

break  off. 
praeruptus,  -a,  -um,  part,  steep. 
praescribo,  -scripsi,  -scriptum,  v. 

3,  appioint,  adi^ise. 
praescriptum,  -i,  u.  rule,  order. 
praesentio,  -si,  -sum,  v.  4,  feel  be- 

fwelmnd,  have  a  presentiment. 
praesidium,  -ii,  n.  guard,  watch. 
praestans,  -antis,  adj.  remarkable, 

conspictceus. 
praesto,  -iti,  -itum,  -atum,  v.  1, 

fulfil,  shoiv. 
praesum,  -fui,  v.  superintend. 
praeter,  prep,  except. 
praetereo,  -ivi  or  -ii,  -itum,  v. 

4,  pass  by. 

praeteritus,  -a,  -um,  adj.  past, 
praetermitto,   -misi,  -missum,  v. 

3,  omit,  lose. 
praeterv6hor,  -vectus,  v.  3,  dep. 

ride  by,  sail  by,  ahead. 
praetor,  -oris,  m.  praetor,   chief 

magistrate. 
praetorium,  -ii,  n.  general's  tent. 
pratum,  -i,  n.  meadow. 
preces,  -um,  f.  prayers. 
prehendo,  -di,  -sum, (v.  3,  grasp. 
premo,    pressi,    pressum,    v.    3, 

jwess,  op2}ress. 
pretiosus,  -a,  -um,  adj.  valuable. 
pretiam,  -ii,  n.  price,  value. 
pridie,  adv.  on  the  day  before. 
primo,  adv.  at  first. 
primum,  adv.  first. 
primus,  -a,  -um,  adj.  first. 
princeps,  -cipis,  c.  chief,  prince. 
prior,  prius,  comp.   adj.    before, 

former. 
pristinus,  -a,  -um,  a.dj.  former. 
privatus,  -a,-um,  part,  deprivedof. 
privatus,  -a,  -um,  adj.  private. 


126 


Vocabulary. 


[pr— pu 


pro,  adv.  before,  for. 

probitas,  -atis,  f.  justice,  npright- 

ness. 
probrum,  -i,  n.  disgrace,  reproach. 
probus,   -a,  -um,   adj.    virtuous, 

ho7iest. 
procedo,    -cessi,    -cessum,   v.    3, 

go  forward,  advance. 
procella,  -ae,  f.  storm. 
proLtTus,  -a,  -um,  adj.  long. 
procul,  adv.  far  off. 
procurro,  -cucurri,  -cursum,  v.  3, 

run  forward. 
prodige,  adv.  extravagantly. 
prodigium,    -ii,   n.  marvel,  mi- 
racle. 
prodigus,  -a,  -um,  adj.  VMsteful, 

lavish. 
proditor,  -oris,  m.  traitor. 
prodo,   -didi,  -ditum,  v.  3,  give 

forth,  betray,  deliver  up. 
produce,  -xi,  -ctum,  v.  3,  bring 

forward,  prolong. 
proelium,  -ii,  n.  battle. 
profectus,    -a,    -um,    part,    pro- 

ficiscor, 
proficiscor,  profectus,  v.  3,  dep. 

start. 
profundus,  -a,  -um,  adj.  deep. 
prohibeo,  -ui,  -itum,  v.  2,  ^wc- 

vent. 
projicio,  -jeci,  -jectum,  v.  3,  throvj 

forxnard,  stretch  out. 
prolabor,  prolapsus,   v.  3,    dep. 

fall  doivn,  slip. 
prolapsus,  -a,   -um,  part,  prola- 
bor. 
proles,  -is,  f.  offspring. 
promissum,  -i,  n.  pro7nisc. 
promptus,  -a,  -um,   adj.   ready, 

quick. 
propello,   -piili,   -pulsum,   v.    3, 

drive  forward. 
propero,  -avi,  -atum,  v.  1,  hasten, 

hurry. 
propiuquus,  -a,  -um,  adj.  near. 


propone,    -posui,  -positum,  dis- 

play,  offer,  propose. 
proprius,  -a,  -um,  adj.  ojic's  own, 

special. 
propter,    prep,    on    account    of, 

prosilio,  -ui,  v.  4,  leap  forth. 
prospere,  adv.  successfully. 
prosum,    -fui,    v.    do    good   to, 

benefit. 
protinus,  adv.  forthwith,  directly. 
provolo,  -avi,  v.  1,  fly  forth. 
provolvo,  -volvi,  -volutum,  v.  3, 

roll  forward. 
proximus,  -a,  -um,  superl.  adj. 

last,  nearest. 
priidentia,  -ae,  f.  prxidetice,  fore- 
sight. 
publicus,  -a,  -um,  adj.  public. 
piidet,     -uit,    v.     2,    inipers.    it 

shames. 
pudicus,  -a,  -um,  adj.  modest. 
pudor,  -oris,  m.  shame,  modesty. 
puella,  -ae,  f.  girl, 
puer,  -i,  m.  boy. 
pugna,  -ae,  f.  fight. 
pugno,  -avi,  -atum,  v.  1,  fight. 
pugnus,  -i,  m.  fist. 
pulcher,     -chra,     -clirum,      adj. 

beautiful. 
puUus,  -i,  m.  chicken,  young. 
pulso,    -avi,  -atum,  v.    1,    beat, 

knock. 
pulvis,  -eris,  m.  dust. 
punctus,  -us,  m.  prick,  sting. 
pungo,  piipiigi,  punctum,  v.  3, 

prick,  pierce. 
piinio,  -ivi  or  -ii,   -itum,    v.    4, 

punish. 
purgo,  -avi,  -atum,  v.  1,  excuse, 

clear. 
purpiireus,  -a,  -um,  adj.  j'urple. 
piiteus,  -i.  m.  ivell. 
piito,  -avi,  -atum,  v.  ^,  think. 
putridus,    -a,    -um,    adj.    rotten, 

decayed. 


qu— re] 


Vocabulary. 


127 


qua,  adv.  where. 

quadrigae,  -arum,  f.  four-horse 
chariot. 

quaero,  -sivi,  -situm,  v.  3,  seek, 
ask. 

quaeso,  v.  3,  1  pray. 

quam,  adv.  how,  as:  with  compa- 
rative, than;  with  superlative, 
as  2)ossible ;  quam  celerrime, 
as  quickly  as  possible. 

quamobrem,  adv.  on  ivhich 
account. 

quamquam,  adv.  although. 

quantus,  -a,  -um,  adj.  how  great? 
as. 

quartus,  -a,  -um,  adj.  fourth. 

quattuor,  adj.  fotir. 

-qiie,  and. 

quercus,  -iis,  f.  oak. 

querela,  -ae,  f.  complaint. 

queror,  questus,  v.  3,  dep.  com- 
2}lain. 

questus,  -lis,  m.  complai?it. 

qui,  quae,  quod,  rel.  pron.  who, 
which. 


quia,  conj.  because. 
quicumque,  pron.  whoever. 
quidam,   quaedam,   quoddam  or 

quiddam,  pron.  a  certain  man, 
quidem,  adv.  indeed. 
quingenti,    -ae,    -a,    num.    adj. 

five  hundred. 
quinquaginta,  num.  adj.  fifty. 
quinque,  num.  adj.  five, 
quis,  quid,  pron.  ivho  ?  what? 
quisque,   quaeque,    quodque   or 

quicque,  pron.  each. 
quo,  adv.  whifher, 
quod,  conj.  because.      [manner? 
quomSdo,    adv.    how?    in    what 
quondam,  adv.  once  upon  a  time, 

formerly. 
quoque,  conj.  also. 
quot,    adj.    indecl.    hoiv  many? 

as. 
quotidianus,  -a,  -um,  adj.  daily. 
qu6tidi6,  adv.  daily. 
quum,  conj.  when,  since. 
quum  ,  .  .  tum,  both  .  .  ,  and. 


radicitus,    adv.  from    the   roots, 

utterly. 
radius,  -ii,  m.  ray. 
radix,  -icis,  f.  root. 
ramus,  -i,  m.  branch, 
rapidus,  -a,  -um,  adj.  swift. 
rapina,  -ae,  f.  robbery,  2}lunder, 

rapine. 
rapio,   -ui,  raptum,  v.   3,  seize, 

carry  of. 
raptim,  adv.  hurriedly. 
raptus,  -a,  -um,  part,  rapio. 
rapum,  -i,  n.  turnip. 
ratio,  -onis,  f.  reason,  method. 
ratis,  -is,  f.  ship,  raft. 


raucus,  -a,  -um,  adj.  hoarse,  dis- 
cordant. 

recedo,  -cessi,  -cessum,  v.  3, 
retire,  go  back. 

recen.seo,  -sui,  -sum,  or  -situm,  v. 
review. 

recessus,  -us,  m.  corner. 

recipio,  -cepi,  -ceptum,  v.  3,  re- 
cover; xoith  se,  retreat;  animum 
recipere,  to  recover  the  senses. 

lecreo,  -avi,  -atum,  v.  1,  refresh. 

recte,  adv.  rightly. 

recupero,  -avi,  -atum,  v.  1,  rc- 
^  cover.  [retire. 

recurro,  -curri,  v.   3,  run  back. 


]2^ 


Vocabulary. 


[re— ru 


recuse,  -avi,  -atum,  v.  1,  refuse. 
redditus,  -a,  -um,  part,  reddo. 
reddo,  -didi,  -ditum,  v.  3,  give, 

give  hack,  render. 
redeo,  -ii,  -itum,  go  hack,  return. 
redigo,  -egi,  -actum,  v.  3,  reduce. 
reditus,  -us,  m.  return. 
redux,  reducis,  adj.  returned. 
refero,   rettuli,   relatum,    relate, 

refer,   bring  back;   pedem,  to 

retreat. 
regia,  -ae,  f.  palace. 
regina,  -ae,  f.  qioeen. 
regie,  -onis,  f.  country. 
regius,  -a,  -um,  adj.  royal. 
regno,  -avi,  -atum,  v.  1,  rule. 
regnum,  -i,  n.  kingdom. 
rego,  -xi,  -ctum,  v.  3,  rule. 
regredior,    regressus,    v.    3,    go 

back,  return. 
regressus,  -a,  -um,  part,  regredior. 
rejicio,  -jeci,  -jectum,  v.  3,  throw 

back. 
relego,  -avi,  -atum,  v.  1,  banish. 
relictus,  -a,  -um,  part,  relinquo. 
relinquo,  -iqui,  -ictum,  leave. 
reliqui,  -drum,  n.  pi.  the  rest. 
reliijuus,  -a,  -um,  adj.  remaining 
remedium,  -ii,  n.  remedy,  cure. 
remitto,   -misi,    -missum,    v.    3, 

se7id  back,  remit. 
remus,  -i,  m.  oar. 
renovo,  -avi,  -atum,  v.  1,  renew. 
repente,  adv.  suddenly. 
repeto,  -ii  or  -ivi,  -itum,  v.  3, 

seek  again,  resume,  exact. 
repono,   -posui,  -positum,  v.   3, 

replace. 
reporto,  -avi,  -atum,  v.  1,  carry 

hack,  gain,  carry  off. 
repugno,  -avi,  -atum,  v.  1,  fight 

against,  resist. 
requies,  -etis,  f.  rest. 
requieseo,  -evi,  -etum,  v.  3,  rest. 
res,  rei,  f.  thing. 


resero,  -avi,  -atum,  v.  1,  unlock, 

open.  ■ 

resideo,  -sedi,  v.  2,  remain.  1 

resono,  -avi,  v.  1,  resound,  echo.  ^ 

respondeo,  -di,  -sum,  v.  2,  answer. 
responsum,  -i,  n.  aiiswer,  advice. 
respubliea,  rei-publicae,  f.  state. 
respuo,  -ui,  v.  3,  sjnt  out,  reject. 
restituo,  -ui,  -litum,  v.  3,  restore. 
resurgo,  -surrexi,  -surrectum,  v. 

3,  rise  again. 
retentus,  -a,  -um,  part,  retineo. 
retineo,    -tinui,    -tentum,    v.    2, 

hold  back,  detain. 
reus,  -i,m.. 2msoner,  culprit. 
revenio,    -veni,    -ventum,    v.   4, 

return. 
re  vera,  in  truth. 
rex,  regis,  m.  king. 
Rlienus,  -i,  m.  Rhine. 
Ricardus,  -i,  m.  Richard. 
rideo,  risi,  risum,  v.  2,  laugh  at, 


rigeo,  V.  2,  stiffen. 
rigidus,  -a,  -um,  adj.  stiff. 
rima,  -ae,  f.  a  crack,  chink. 
ripa,  -ae,  f.  bank. 
risus,  -us,  m.  laugh. 
rixor,  -atus,  v.  1,  dep.  quarrel. 
Robertus,  -i,  m.  Robert. 
rode,  -si,  -sum,  v.  3,  gnaw. 
rogo,  -avi,  -atum,  v.  1,  ask. 
rogus,  -i,  m.  funeral  pile. 
RoUo,  -onis,  m.  Rollo. 
Romanus,  -a,  -um,  adj.  Roman. 
Roscius,  -ii,  m.  Roscius. 
rOseus,  -a,  -um,  adj.  rosy. 
rostrum,  -i,  n.  beak. 
rumpo,  rupi,  ruptum,  v.  3,  break 

burst. 
ruo,  rui,  ruitum,  v.  3,  rush. 
rupes,  -is,  f.  rock. 
rus,  ruris,  n.  country. 
rusticus,  -a,  -um,  adj.  country. 
rusticus,  -i,  m.  countryman. 


sa— ael 


Vocabulary. 


129 


saccus,  -i,  m.  sack,  bag.  \ 

sacer,.cra,-cium,  adj.  holy,  sacred. 
sacerdos,  -dotis,  c.  priest. 
sacra,  -orum,  n.  sacred  rites. 
saepe,  adv.  often. 
saepissime,  sup.  adv.  very  often. 
saevus,  -a,  -um,  adj.  cruel, savage. 
sagitta,  -ae,  f.  arrow. 
Sagittarius,  -ii,  m,  archer. 
saltern,  adv.  at  least. 
salto,  -avi,  -atum,  v.  1  ,jicmp,dance. 
saltus,  -lis,  m.  leap. 
saltus,  -lis,  m.  wood,  glade. 
saluber,  -bris,  -bre,  adj.  healthy. 
salus,  -utis,  f.  health,  safety. 
saluto,  -avi,  -atum,  v.  1,  greet. 
salve,  good-day,  welcome. 
salveo,   v.   2,   be   well;   salvere 

jubeo,  I  welcome. 
salvus,  -a,  -um,  adj.  unhurt,  icell. 
sanguineus,  -a,  -um,  adj.  bloody. 
sanguis,  -inis,  m.  blood. 
sano,  -avi,  -atum,  v.  1,  cure,  heal. 
sanus,  -a,  -um,  adj.  healthy. 
sapiens,  -entis,  adj.  wise. 
sapientia,  -ae,  f,  wisdom. 
Sarracenus,  -i,  Saracen. 
sartor,  -oris,  m.  cobbler. 
satis,  adv.  enough. 
satyrus,  -i,  m.  satyr. 
saucius,  -a,  -um,  adj.  wounded. 
saxum,  -i,  n.  stone,  rock. 
scando,  -di,  -sum,  v.  3,  climb. 
scapha,  -ae,  f.  boat. 
sceleratus,  -a,  -um,  adj.  wicked. 
scelus,  -eris,  n.  crim^,  laickedness. 
scindo,  scidi,  scissum,  v.  3,  tear. 
scipio,  -onis,  m.  stick. 
scopiilus,  -i,  m.  rock. 
Scoti,  -5rum,  Scots. 
scribo,  -psi,   -ptum,  v.  3,  write; 

(of  troops),  levy. 
scriptor,  -oris,  m.  writer,  author. 
scrutatus,  -a,  -um,  part,  scrutor. 

OKADATIM.] 


scriitor,   scriitatus,    v.    1,    dep. 

examine  carefully. 
Scythia,  -ae,  f.  Scythia. 
se,  pron.  reflex,  himself,  herself, 

itself,  themselves  ;  inter  se,  one 

another. 
sScundum,  prep,  after,  along. 
s6cundus,   -a,  -um,  adj.  second, 
sgcuris,  -is,  f.  axe.   [favourable. 
seciirus,  -a,  -um,  adj.  careless, safe. 
secus,  adv.  otherwise. 
sed,  conj.  but. 

sedeo,  sedi,  sessum,  v.  2,  sit. 
sedes,  -is,  f.  seat. 
seditio,  -onis,  f.  revolt. 
seditiosus,  -a,  -um,  adj.  mutinous. 
sedulus,   -a,    -um,    adj.    careful, 

zealous. 
seges,  -etis,  f.  corn-field. 
segnis,  -e,  adj.  slow. 
segnitia,  -ae,  f.  slowness. 
semel,  adv.  once. 
semianimis,  -e,  adj.  half-dead. 
semianimus,  -a,  -um,  adj.  half- 

dead. 
semper,  adv.  ever,  always, 
senectus,  -tiitis,  f.  old  age. 
senex,  senis,  m.  old  man. 
sensus,  -us,  m.  feeling.       [ceive. 
sentio,sensi,sensum,v.4,/eei,pcr- 
sepelio,  sepelii  or  sepelivi,  sepul- 

tum,  V.  4,  bury. 
septem,  num.  adj.  seven. 
septentriones,  -um,  m.  north. 
sepulcrum,  -cri,  n.  tomb. 
sequor,  seciitus,  v.  3,  ie^.  follow. 
serenus,  -a,  -um,  adj.  clear,  calm, 

unruffled. 
sermo,    -onis,    m.    conversation, 

discourse ;    serere    sermonem, 

talk,  converse. 
sero,  serui,  sertum,  v.  3,  sew,  join. 
sere,  sevi,  satum,  v.  3,  soio,  plant. 
sero,  adv.  late, 
I 


130 


Vocabulary. 


[se— Bt 


serpens,  -tis,  f.  serpent,  snalce. 
servo,  -avi,  -atum,   v.    1,    keep, 

preserve. 
servus,  -i,  m.  slave,  servant. 
seu,  conj.  ivhether. 
severus,  -a,  -um,  adj.  stern,  severe. 
sex,  num.  adj.  six. 
sexcenti,  -ae,  -a,  adj.  six  hundred. 

Used    of    any    big    number, 
si,  conj.  if.  [thousands. 

sic,  adv.  so. 

signum,  -i,  n.  sign,  standard. 
silens,  adj.  silent. 
silenter,  adv.  silently. 
sileo,  -ui,  V.  2,  be  silent. 
silva,  -ae,  f.  tvood. 
silvestris,  -e,  adj.  luoodland. 
simia,  -ae,  f.  monhey. 
similis,  -e,  adj.  like. 
simius,  -ii,  m.  monkey. 
simixl,  adv.  together,  at  same  time; 

conj.  as  soon  as.  [imitate. 

simulo,  -avi,  -atum,  v.  1,  pretend, 
sine,  prep,  without. 
singillatim,adv.  singly,one  hyone. 
singiilaris,  -e,  adj.  remarkable. 
singuli,  -ao,  -a,  adj.  one  to  each, 

one  a-piece,  each. 
sino,  sivi,  situm,  v.  3,  allow. 
Sinon,  -onis,  m.  Sinon. 
sinus,  -us,  m.  bosom. 
sisto,  stiti,  statum,  v.  3,  stop. 
sitiens,  -entis,  adj.  thirsty. 
sitis,  -is,  f.  thirst. 
sive,    conj.    whether;   sive  .  .  . 

seu,  whether  .  .  .  or. 
societas,  -atis,  f.  alliance. 
s5cius,    -i,     m.    ally,    partner, 
sol,  solis,  m.  sun.      [companion. 
solea,  -ae,  f.  shoe. 
solennis,    -e,    adj.    solemn,     ap- 

pointed,  common. 
soleo,  -itus,  V.  2,  be  accustomed. 
solicitudo,  -inis,  f.  anxiety. 
solicitus,  -a,  -um,  adj.  anxious. 
Solimanus,  -i,  m.  Soliman. 
solitus,  -a,  -um,  part,  soleo. 


solium,  -ii,  n.  throne. 
solum,  adv.  only. 
solum,  -i,  n.  soil,  ground. 
solus,  -a,  -um,  adj.  alone,  only. 
solvo,     solvi,    solutum,     v.    I 

loose,  set  sail,  pay. 
somnium,  -ii,  n.  dream. 
somnus,  -i,  m.  sleep. 
sonitus,  •lis,  m.  sound. 
sono,  -ui,  -itum,  v.  3,  sound. 
sonus,  -i,  m.  sound,  noise. 


sopor,  -oris,  m.  sleep. 
sordidus,  -a,  -um,  adj.  dirty. 
soror,  -oris,  f.  sister. 
Spartacus,  -i,  m.  Spartacus. 
spatium,  -ii,  n.  space,  distance. 
species,  -ei,   f.  figure,  kind,  ap- 
pearance. 
spectaculum,  -i,  n.  sight. 
specto,  -avi,  -atum,  v.  1,  look  at. 
sperno,   sprevi,   spretum,   v.    3, 


spes,  -ei,  f.  hope. 
spiritus,  -lis,  m.  breath. 
splendid^,  adv.  magnificently. 
splendidus,  -a,  -um,  adj.  splendid. 

magnificent.       [deprive,  steal. 
spolio,    -avi,    -atum,   v.    1,  rob, 
sponsa,  -ae,  f.  betrothed. 
sponsus,  -i,  m.  betrothed. 
spuma,  -ae,  f.  foam,  lather. 
stabiilum,  -i,  n.  stable,  stall. 
stagnum,  -i,  n.  pond. 
statim,  adv.  immediately. 
static,  -onis,  f.  position,  post. 
Stella,  -ae,  f.  star. 
sto,  steti,  statum,  v.  1,  stand. 
stolidus,  -a,  -um,  adj.  stupid, 
strenuus,  -a,  -um,  adj.  vigorous, 

courageous. 
strepitus,  -us,  ni.  noise,  rustling. 
stridor,  -oris,  m.  squeaking. 
stringo,  -inxi,  -ictum,  v.  3,  draw. 
struo,    -xi,    -ctum,    v.  3,  build, 

devise. 
stiidium,  -ii,  n.  desire,  zeal. 
stultitia,  -ae.  f.  folly. 


St— te] 


Vocabulary. 


131 


stultus,  -a,  -iim,  adj.  foolish. 
stupefacio,   -feci,  -factum,  v,  3, 

astonish,  stun. 
suavis,  -e,  adj.  sweet,  delightful. 
sub,  prep,  under,  close  to. 
subduco,   -duxi,    -ductum,  v.  3, 

withdraw,  remove  from  under, 

steal. 
subito,  adv.  suddenly. 
subitus,  -a,  -um,  adj.  sudden. 
sublevo,  -avi,  -atum,  v.  1,  raise. 
submoveo,  -movi,  -motum,  v.  3,  j 

remove,  siqiplant. 
subsidium,  -ii,  n.  hefy,  protection. 
succedo,   -cessi,   -cessum,   v.   3, 

come  up,  succeed. 
successus,  -us,  m.  success. 
sufiFoco,  -avi,  -atum,  v.  1,  choke, 

strangle. 
suffragium,  -ii,  n.  vote. 
sum,  fui,  V.  am,  be. 
summus,    -a,     -um,    sup.     adj. 

higliest ;  summus  mons,  the  top 

of  the  hill. 
sumo,  sumpsi,  sumptum,  v,    3, 

take,  exact. 
sumptus,  -us,  m.  expense. 
super,  prep,  over,  above. 
superbia,  -ae,  f.  pride. 


siiperbus,  -a,  -um,  adj.  proud. 
superior,  comp.  adj.  preceding, 
upper.  [come. 

siipGro,  -avi,  atum,  v.  1,  over- 
supersum,  fui,  survive,  remain. 
suppeto,  -ivi,  or  -ii,  -itum,  v.  3, 


suppleo,  -vi,  -turn,  v.  2,  fill  up. 

supplex,  -Icis,  suppliant. 

supplicium,  -ii,  n.  punishment. 

supra,  adv.  above. 

surdus,  -a,  -um,  adj.  deaf. 

surgo,  surrexi,  surrectum,  v. 
rise. 

.sus,  suis,  c.  pig. 

suscipio,    -cepi,    -ceptum,   v.   3, 
undertake,  incur. 

suscito,  -avi,  -atum,  v.  1,  arouse. 

suspendo,  -di,  -sum,  v.  3,  hang. 

suspicio,  -onis,  f.  suspicion. 

suspicor,   -atus,  v.   1,  dep.   sus- 
pect. 

sustentus,    -a,    -um,    part,    sus- 
tineo.  [endure. 

sustineo,-tinui,-tentum,5u.s<ai?^, 

sustuli.     See  toUo. 

susurrus,  -us,  m.  whisper. 

suus,  -a,  -um,  poss.  pron.   his 
own,  their  own. 


tabema,  -ae,  f.  shop, 

tabemaciilum,  -i,  n.  tent. 

tabesco,  -bui,  v.  3.  pine,  waste 
away.  [silent. 

taceo,    -cui,    -citum,    v.    2,    be 

tacite,  adv.  silently,  quietly. 

tacitus,  -a,  -um,  adj.  silent. 

taedet,  -uit,  v.  2,  impers.  it  dis- 
gusts, wearies. 

taenia,  -ae,  f.  ribbon. 

talentum,  -i,  n.  talent. 

talis,  -e,  adj.  such. 

tam-diu,  adv.  so  long. 

tamen,  couj.  neverthelrss,  but. 


tandem,  adv.  at  length.  In  ques- 
tions, pray  ?  [touch. 

tango,    tetigi,     tactum,    v.    3, 

tanr^uam,  adv.  just  as,  like  as. 

tantus,  -a,  -um,  adj.  so  great,  as 
much. 

tardus,  -a,  -um,  adj.  slow. 

Tarentum,  -i,  n.  Tarentum. 

taurus,  -i,  m.  bull. 

tectum,  -i,  n.  roof,  house. 

tego,  texi,  tectum,  v.  3,  cover. 

telum,  -i,  n.  dart. 

temere,  adv.  rashly. 

tempestas,  -atis,  f.  storm,  weather. 


132 


Vocabulary. 


[te— tu 


teniplum,  -i,  n.  temple. 

tempus,  -oris,  n.  time. 

tendo,  tetendi,  tentum  or  ten- 
sum,  stretch,  draw. 

tenebrae,  -arum,  f.  darkness. 

teneo,  tenui,  v.  2,  hold,  re- 
strain. 

tener,  -era,  -erum,  adj.  tender. 

tento,  -avi,  -atum,  v.  1,  try, 
attempt,  attack. 

tenuis,  -e,  adj.  meagre,  thin. 

ter,  adv.  thrice. 

tergum,  -i,  n.  back. 

termino,  -avi,  -atum,  v.  1,  hound. 

tero,  trivi,  tritum,  v.  3,  ricb. 

terra,  -ae,  f.  earth,  land. 

terreo,  -ui,  v.  2,  frighten. 

terribilis,  -e,  adj.  dreadful. 

territus,  -a,  -urn,  adj.  fright- 
ened. 

tertius,  -a,  -um,  adj.  third. 

testis,  -is,  c.  witness. 

teter,  -tra,  -tnim,  adj.  loathsome, 
foul. 

Thebae,  -arum,  f.  Thebes. 

thermae,  -arum,  f.  baths. 

thesaurus,  -i,  m.  treasure,  hoard. 

Thessalia,  -ae,  f.  Thessaly. 

tibia,  -ae,  f.  pipe,  flute. 

tibicen,  -inis,  m.  piper,  flute- 
player. 

tigris,  -is  or  -idris,  c.  tiger.  - 

timeo,  -ui,  v.  %fear. 

Timon,  -onis,  m.  Timon. 

timor,  -oris,  m.fear. 

tinguo,  -nxi,  -nctum,  v.  3,  dye, 
tinge. 

Titus,  -i,  m.  Tit^is. 

toga,  -ae,  f.  toga,  an  outer  gar- 
ment made  of  a  single  piece  of 
stuff. 

tolero,  -avi,  -atum,  v.  1,  endure. 

tollo,  sustuli,  sublatum,  v.  3, 
raise. 

tondeo,  totondi,  tonsum,  v.  2, 
shave. 

tonsor,  -oris,  m.  barber. 


torqueo,    torsi,    tortum,    v.    2, 

twist. 
torquis,  -is,  m.  necklace. 
torreo,    torn.ii,    tostum,    v.    2, 

burn,  hake. 
torvus,  -a,  -um,  adj.  grim. 
tostus,  -a,  -um,  part,  q/"  torreo, 
tot,  adv.  so  many. 
totus,  -a,  -um,  adj.  all,  the  whole. 
trabs,  trabis,  f.  beam. 
tracto,  -avi,  -atum,  v.  1,  handle. 
trado,  -didi,  -dltum,  v.  3,  deliver 

up. 
traho,    traxi,    tractum,     v.     3, 

draw,  drag. 
Trajanus,  -i,  m.  Tray. 
trajicio,  -jeci,  -jectum,  v.  3,  carry 

across,  transport. 
trano,   -avi,   -atum,  v.    1,  swim 


tranquillfe,  adv.  quietly. 
tranquillus,  -a,  -um,  adj.  quiet. 
trans,  prep,  across. 
transeo,    -ii,    -itum,  v.   4,   cross 

over. 
transfigo,  -xi,  -xum,  v.  3,  pierce 

through. 
transfixus,  -a,  -um,  part,  trans- 

V.  3, 


transfodio,  -fodi, 

pierce  through. 
transmitto,  -misi,  -missum,  v.  3, 

cross. 
transporto,  -avi,  -atum,  v.  1,  carry 

across. 
transvolo,  -avi,  -atum,  v.  1,  fly 

across. 
trecenti,  -ae,  -a,  num.  adj.  three 

hundred. 
tres,  tria,  num.  adj.  three. 
tribuo,    -ui,    -Qtum,  v.   3,  give, 

render. 
tributum,  -i,  n.  tribute. 
triginta,  num.  adj.  thirty. 
tristis,  -e,  adj.  sad. 
truncus,  -i,  m.  trunk, 
tu,  pron.  pers.  you,  thou. 


tu— ve] 


Vocabulary. 


133 


tuba,  -ae,  f.  trumpet. 

tiibicen,  -inis,  m.  trumpeter. 

turn,  adv.  then. 

tiimultus,  -us,  m.  ticviult,  uproar. 

tumulus,  -i,  m.  mound. 

tunica,  -ae,  f.  tunic,  shirt. 

turba,  -ae,  f.  crowd. 

turbo,  -avi,  -atum,  v.  1,  disturb. 


turbalentus,  -a,  -um,  adj.  trouble- 
some. 
turpis,  -e,  adj.  base,  disgraceful. 
turris,  -is,  f.  tower. 
tussis,  -is,  f.  cough. 
tutus,  -a,  -um,  adj.  safe. 
tuus,  -a,  -um,  poss.  pron.  your, 


U 


ubi,  adv.  where,  where  ?  when. 
ubique,  adv.  everywhere. 
iidus,  -a,  -um,  adj.  wet. 
uUus,  -a,  -um,  adj.  any. 
ulterior,  comp.  a.dj.  further. 
ultra,  adv.  beyond. 
ululatus,-us,m.  howling,  wailing. 
umbra,  -ae,  f.  shade. 
una,  adv.  together  with. 
unda,  -ae,  wave. 
und6,  adv.  from  whence. 
undecim,  num.  adj.  eleven. 
undique,  adv.  from  all  sides. 
unguis,  -is,  m.  nail,  talon. 
unicus,  -a,  -um,  adj.  single. 
iiniversus,  -a,   -um,  adj.  all  to- 
gether. 
unquam,  adv.  ever. 


unus,  -a,  -um,  num.  adj.  one. 

urbanus,  -a,  -um,  adj.  city,  town. 

urbs,  -is,  f.  city. 

urgeo,  ursi,  v.  2,  press  on,  drive. 

uvo,  ussi,  ustum,  v.  3,  burn. 

ursa,  -ae,  f.  she-bear. 

usque,  adv.  up  to. 

ut,  conj, ,  with  indie,  as,  when  ; 

with  subj.  in  order  that,  so  that. 
liter,  -tra,  -trum,  interrog.  pron. 

which  of  tivo  ? 
uterque,  pron.  indef.  each  of  two. 
utilis,  -e,  adj.  useful. 
utilitas,  -atis,  f.  advantage. 
iitinam,  adv.  would  that. 
utor,  usus,  V.  3,  dap.  use,  employ. 
utrum,  adv.  whether. 
uxor,  -oris,  f.  wife. 


vacca,  -ae,  f.  cow. 

vacuus,  -a,  -um,  adj.  empty,  idle. 

vado,  V.  3,  go. 

vadum,  -i,  n.  ford,  shallow. 

vagatus,  part.     See  vagor. 

vagor,  -atus,  v.  1,  dep.  wander, 

rove. 
valdfe,    adv.    strongly,   intensely, 

very. 
valeo,  -ui,  -Itum,  v.  2,  be  strong, 

he  able,  well;  vale,  good-bye. 
valldus,  -a,  -um,  adj.  strong,  stout, 

powerful. 
vallis,  -is,  f.  valley. 


.  vallum,  -i,  n.  rampart. 

'  vanus,    -a,    -um,     adj.    empty, 

groundless. 
Varus,  -i,  m.  Varus. 
vas,   vasis,   n.    vessel,    pot    (pi. 

vasa). 
vasto,  -avi,  -atum,  v.  1,  ravage, 
vastus,  -a,  -um,  adj.  waste,  im- 
mense. 
vehgmenter,  adv.  violently. 
vi5ho,  ve.xi,  vectum,  v.  3,  carry, 

convey  ;  pass.  ride. 
Veii,  -orum,  m.  Veil. 
vela,  -orum,  n.  sails. 


134 


Vocabulary. 


[ve— vo 


venatio,  -5nis,  f.  hunting. 
venator,  -oris,  m.  hunter. 
vendo,  -didi,  -dltum,  v.  3,  sell. 
venenum,  -i,  n.  poison. 
venia,  -ae,  f.  grace,  pardon. 
venio,  veni,  ventuni,  v.  4,  come. 
venor,  -atiis,  v.  1,  dep.  hunt. 
venter,  -tris,  m.  lelhj. 
ventus,  -i,  m.  wind. 
ver,  veris,  n.  spring. 
verber,  -eris,  n.  lash,  whip,  blow. 
verbero,  -avi,  -atum,  v.  1,  lash, 

beat. 
verbum,  -i,  n.  word. 
vereor,  vgritus,  v.  2,  dep.  fear. 
vero,  adv.  indeed,  hi  fact,  how- 
ever. 
Verres,  -is,  m.  Verrcs. 
verro,  verri,  versum,  v.  3,  brush, 

sweep. 
versus,  part.     Sec  verto. 
verto,  verti,  versum,  v.  3,  turn. 
veru,  -lis,  n.  spit  (for  roasting). 
verum,  adv.  truly,  hut,  yet. 
verus,  -a,  -uin,  adj.  true. 
vesanus,    -a,    -urn,    adj.     mad, 

maddening,  raging. 
vescor,  v.  3,  dep.  eat,  feed. 
vesper,  -eri  and  -eris,  m.  evening. 
vesperi,  adv.  in  the  evening. 
voster,  -tra,  -trum,  possess,  pron. 

your,  yours. 
vestigium,  -ii,  n.  footstep,  trace. 
vestimentum,  -i,  u.  garment. 
vestio,    -ivi,  -itum,  v.  4,   dress, 

clothe. 
vestis,  -is,  f.  garment,  robe. 
veto,  -ui,  -ituin,  v.  1,  forbid. 
vexo,  -avi,  -atuni,  v.  1,  injure, 

molest. 
via,  -ae,  f.  way,  road,  gap. 
viator,  -oris,  m.  traveller. 
vicinus,  -a,  -um,  adj.  neighbour- 

ing  ;  as  subs,  a  neighbour. 
victor,  -oris,  m.  conqueror. 
victoria,  -ae,  f.  victory. 
vicus,  -i,  m.  village,  street. 
video,  vidi.  visum,  v.  2,  see. 


videor,    visus,  v.   2,   dep.  seem, 

appear. 
viduus,  -a,  -um,  adj.  widowed. 
vifgilanter,  adv.  watchfully. 
vigilantia,  -ae,  f.  luatchfulness. 
vigilia,  -ae,  f.  wakefidncss,  watch. 
vigilo,  -avi,  -atum,  v.  1,  watch. 
viginti,  num.  indec.  twenty. 
vilis,  -e,  adj.  cheap,  worthless. 
villa,  -ae,  f.  country  house,  villa. 
vincio,    vinxi,    vinctum,   v.    4, 

bind. 
vinco,  vici,  victum,  v.  3,  conquer. 
vinciilum,  -i,  ii.  chain. 
vindico,  -avi,   -atum,  v.    1,  lay 

claim  to. 
vTnum,  -i,  n.  wine. 
violentia,  -ae,  f.  fury,  vehemence. 
violo,  -avi.  -iltum,  v.  1,  profane, 

violate,  break. 
vir,  viri,  in.  man,  husband. 
virga,  -ae,  f.  rod. 
virgo,  -inis,  f.  maiden. 
virgultum,       -i,       n.       thicket, 

shrubbery. 
viridis,  -e,  adj.  green. 
virilis,  -e,  adj.  manly. 
virtus,  -litis,  f.  courage,  virtue. 
vis,  f.  sing,  force;  plur.   vires, 

strength. 
viso,  -si,  -sum,  v.  3,  visit. 
visu.     See  video. 
visus,  -us,  m.  sight. 
vita,  -ae,  f.  life. 
vitium,  -ii,  n.  fault, 
vito,  -avi,  -atum,  v.  1,  avoid. 
vMlus,  -i,  m.  calf. 
vivo,  vixi,  victum,  v.  3,  live. 
vivus,  -a,  -um,  adj.  alive. 
vix,  adv.  hardly,  scarcely. 
voco,    -avi,    -atum,    v.    1,    call, 

summon,  invite. 
volito,  -avi,  -atum,  v.   I,  fly  to 

and  fro,  hover. 
volo,  -avi,  -atum,  v.  1,  fly. 
volo,  volui,  wish,  be  villing. 
voliicer,  -eris,  -ere,  adj.  winged. 
volucris,  -is,  f.  bird. 


vo— ze] 


Vocabulary. 


135 


-atis, 


pleasure, 


voluptas, 

choice. 
volvo.volvi,  vSlutum,  v.  3,  roll, 

ponder,  meditate. 
votum,  -i,  n.  vow. 
vox,  vocis,  f.  voice. 
vulgo,    -avi,   -atuni,  v.    1,   ^Jii6- 


vulgo,  adv.  publicly,  before  all 
the  world. 

vulnero,  -avi,  -atum,  v.  1,  wound. 

vuliius,  -eris,  n.  wound. 

vulpes,  -is,  f.  fox. 

vultur,  -iiris,  m.  vulture. 

vultus,  -us,  m.  countenance,  ex- 
pression. 


Ztiuo,  -onis,  m.  Zeno. 


iBlrinbursf)   anibetBitjj  JBtess: 

T.   AND  A.  CONSTABLE,  PKINTEK8  TO  HER  MAJESTY. 


£V  THE  SAME. 


EXCERPTA  FACILIA.  A  Second  Latin  Translation  Book. 
Containing  a  Collection  of  Stories  from  various  Latin  Authors, 
with  Notes  at  end,  and  a  Vocabulary.  By  H.  R.  Heatley, 
M.A.,  and  H.  N.  Kingdon,  M.A.     2s.  6d. 

A  Key  for  the  use  of  Masters  only,  55. 

EASY  LATIN  PROSE  EXERCISES.  Consisting  of  Detached 
Sentences  and  Continuous  Prose.     By  H.  R.  Heatley,  M.A.    2s. 

A  Key  for  the  use  of  Masters  only,  ^s. 

EASY  LATIN  AND  GREEK  GRAMMAR  PAPERS.      By  H. 

R.  Heatley,  M.A.     2s. 

GRAECULA.  A  First  Book  of  Greek  Translation.  With  Rules, 
Short  Sentences,  Stories  for  Translation,  and  a  Vocabulary.  By 
H.  R.  Heatley,  M.A.     is.  6d. 

A  Key  for  the  use  of  Masters  only,  <,s. 


LONDON    AND   NEW   YORK: 
LONGMANS,    GREEN,    AND    CO.